توجه : تمامی مطالب این سایت از سایت های دیگر جمع آوری شده است. در صورت مشاهده مطالب مغایر قوانین جمهوری اسلامی ایران یا عدم رضایت مدیر سایت مطالب کپی شده توسط ایدی موجود در بخش تماس با ما بالای سایت یا ساماندهی به ما اطلاع داده تا مطلب و سایت شما کاملا از لیست و سایت حذف شود. به امید ظهور مهدی (ع).

    این تنها خصوصیت سعدی است که سخنش

    1 بازدید

    این تنها خصوصیت سعدی است که سخنش را از سایت اسک 98 دریافت کنید.

    امتحانات نهایی زبان فارسی پیش عمومی-درس14

             درس چهاردهم : بارقه های شعر فارسی

    الف) معنی و مفهوم شعر و نثر

    1- سراچه ی ذهنم آماس می کرد. (ار91)    

    2- سر از پا نمی شناختم. (خ91)   بسیار شاد بودم.

    3- از لحاظ آشنایی با ادبیّات، سعدی برای من به منزله ی شیر آغوز بود برای طفل. (اس90)                                                    برای آشنایی با ادبیّات، آثار سعدی پایه های ادبی مرا محکم کرد.

    4- سراچه ی ذهنم آماس می کرد و بیش تر بر فوران تخیّل راه می رفتم. (ش90)                                                     ذهنم وسعت می یافت و لبریز از احساس می شد و بیش تر در خیالات و رؤیا راه می رفتم.

    5- نمی دانست در کجا ریشه بدواند. (خ90)(خ93)      نمی دانست در کجا ماندگار شود (اقامت کند).

    6- بیش تر بر فوَران تخیّل راه می رفتم. (اس89)          بیش تر در عالم خیال سیر می کردم.

    7- به حرص ار شربتی خوردم، مگیر از من که بد کردم          بیابان بود و تابستان و آب سرد و استسقا (ت88)

    8- خوب و بد را به عنوان مشیّت الهی می پذیرفت. (ار92)        تسلیم خواست الهی بود.

    ب) معنی واژه

    درعبارات زیر معنی واژه های خط کشیده شده را، بنویسید.

    1-

    پ) خودآزمایی و درک مطـلـــــــب

    1- با توجه به متن زیر، به پرسش ها پاسخ دهید. (ش91)

    « هنوز فهم من برای دریافت لطایف غزل کافی نبود و خاله ام نیز که طرفدار شعرهای اندرزی و تمثیلی بود، به آن علاقه ی چندانی نشان نمی داد. از همان جا بود که خواندن گلستان مرا به سوی تقلید از سبک مسجّع سوق داد که بعد، وقتی در دبستان انشا می نوشتم، آن را به کار می بردم.»

    الف) خاله ی نویسنده به کدام قالب شعری علاقه نداشت؟    غزل

    ب) نویسنده هنگام نوشتن انشا در دبستان، کدام ویژگی کلام سعدی را به کار می برده است؟   سبک مسجّع

    2- درعبارت« وقتی از خانه ی خاله ام به خانه ی خودمان باز می گشتم، از فرط هیجان «لـُکـّه» می دویدم» ؛ «لکه دویدن» یعنی چه؟ (خ91)(ش91)(ش90)(دی89)   رفتاری بین دویدن معمولی و راه رفتن (جست و خیز کنان دویدن)

    3- درعبارت« خاله ام با همه ی تمکنی که داشت، به زندگی درویشانه ای قناعت کرده بود؛ نه از بخل بلکه از آن جهت که به بیش تر از آن احتیاج نداشت.» چرا خاله ی نویسنده به زندگی درویشانه، قناعت کرده بود؟ (دی91)                                    چون به بیش تر از آن احتیاج نداشت.

    4- عبارت زیر بیانگر کدام ویژگی کلام سعدی است؟ (ار91)     سهل و ممتنع بودن

    «این تنها خصوصیبت سعدی است که سخنش به سخن همه شبیه باشد و به هیچ کس شبیه نباشد. در زبان فارسی احدی نتوانسته است مانند او حرف بزند و در عین حال، نظیر حرف زدن او را هر روز در هر کوچه و بازار می شنویم.»

    5- در جمله ی «هر دو در پالیز سعدی می چریدیم»؛ منظور از« پالیز سعدی» چیست؟ (خ91)(ار89)                                            آثار سعدی (کلیّات سعدی)

    6- منظور« دکترمحمّدعلی اسلامی ندوشن»از عبارت زیر چیست؟ (دی90)«سعدی برای من به منزله ی شیر آغوز بود.»خواندن آثار سعدی پایه های ادبی من را استحکام بخشید.

    7- منظور نویسنده از این عبارت چیست؟ (خ90)                                                                                      «هر عصب و فکر، به منبع بی شائبه ی ایمان وصل بود که خوب و بد را به عنوان مشیّت الهی می پذیرفت.»                          هر اندیشه ای با ایمان ارتباط داشت که هر اتّفاق خوب یا بد را به عنوان خواست خدا می پذیرفت.

    8- مفهوم عبارت« سراچه ی ذهنم آماس می کرد» را بنویسید. (ار90)(تیر89)   به معلوماتم اضافه می شد.

    9- عبارت کنایی به کار رفته در متن زیر را بیابید ومعنای آن را بنویسید. (تیر89)    

    «گاهی در قم زندگی می کرد و گاهی در کبوده، نمی دانست در کجا ریشه بدواند.»                                                         ریشه دواندن کنایه از ماندگار شدن در جایی

    ت) تاریخ ادبیات و سبک شناسی

    1- هر یک از آرایه های ادبی ستون«الف» مربوط به کدام عبارت ستون« ب» است؟

    2-

    *پرسش چهارگزینه ای درس بیست ودوم: بارقه های شعر فارسی - جامی- افسانه ی عاشقی

    1- مفهوم کدام بیت با بقیه در تقابل است؟

    1) من که در شب های محنت سوختم، زانم چه سود         کاین بتـــان خورشیــد رخســارند یا مه پرتوند

    2) نــــی محــنــــت عشــــــق دیــــــده هـــــرگــــــز         نــــــی جــــــــور بتـــــــان کشیـــــــده هــرگز

    3) از بتـــان محـــنــت بســــیار کشیــــــدم لیکـــــــن         محنتـــــی کــز تــو کشیـــدم نکشیــــدم هرگـز

    4) چــون هلالی در غـــم عــــشق بـــتان سنگــــــدل         محنت و اندوه خوبان برد خواب و خورد مـن

    2- عبارت «هرعصب و فکر به منبع بی شائبه ی ایمان وصل بود که خوب و بد را به عنوان مشیت الهی می پذیرفت» با مفهوم همه ی ابیات، به جز بیت .... تناسب معنایی دارد. (آزمایشی سنجش85)

    1) روز و شب مهر تو می ورزم و این راز نهــان              کس ندانست بـــه غیــــر از تـــو خـدا می دانـد

    2) زاهدان را زهد و ما را عشق خوبان شد نصیب             هر کسی را در ازل خود آن چه قسمت بـود داد

    3) مـــرا جـــفا و وفـــای تو پیـــش یکســــان است             که هر چه دوست پسندد به جای دوست نکوست

    4) در طریقت هـر چه پـیش سالک آیـد خیر اوست            در صــراط مستقیم ای دل کســــی گمــراه نیست

    3- عبارت «هرعصب و فکر به منبع بی شائبه ی ایمان وصل بود که خوب و بد را به عنوان مشیت الهی می پذیرفت» با کدام بیت تناسب مفهومی ندارد؟ (سراسری85- ریاضی)

    1) جــایــی اگـر زغیبـت او تیــره شـد جهان              جـــای دگـــر ز پـترتــوش آفــاق با ضیـــاست

    2) تو کار خویش به فضل خدای کن تفویض              به روز دولــت و نکبــت که کـار کار خداست

    3) بــدان قـــدر کــه تو جدی نمایی و جهـدی             گمان مبر که دگرگون شود هر آن چه قضاست

    4) ســرم به دنیـــی و عقبـــی فـــرو نمی آید              تبارک الله از ایـــن فتنـــه ها که در سر ماست

    4- مفهوم عبارات «خاله ام باهمه ی تمکـّنی که داشت به زندگی درویشانه ای قناعت کرده بود؛ نه از بخل، بلکه از آن جهت که به بیش تر از آن احتیاج نداشت.» باهمه ی ابیات به جز بیت ..... تناسب دارد. (سراسری90- انسانی)

    1) بــــه پیـــغامــی قــنـــاعت کـــرد از آن مــاه             بـــــــــه بــــــــــادی دل نـــــهـــــاد از خــــــاک آن راه

    2) چـــنــیــن بـــود تـــا بــــود ایــن تیـــره روز             تـــــــــو دل را بـــــه آز فـــــزونــــــــی مـــــــســــــوز

    3) چــه ســرمایه ســـازم کــه ســـودم دهد گـفت            اگــــر مـــی تـــوانــــی قــــنــــاعـــــت قـــــنــــاعــــــت

    4) گرت نزهت همی باید به صحرای قناعت شو           که آنجا باغ در باغ است وخوان درخوان و با در با (آش)

    5- کدام یک از گزینه های زیر آثار «دکتر محمدعلی اسلامی ندوشن» است؟

    1) حدیقه الحقیقه – طریق التـّحقیق – کارنامه ی بلخ            2) بینوایان – کارگران دریا – مردی که می خندد

    3) آواها و ایماها – صفیر سیمرغ – جام جهان بین             4) راههای سرنوشت – آواز شهر – چرخ و فلک

    منبع مطلب : www.zabaanfarsi.blogfa.com

    مدیر محترم سایت www.zabaanfarsi.blogfa.com لطفا اعلامیه بالای سایت را مطالعه کنید.

    پاسخ خود آزمایی درس "بارقه های شعر فارسی "

    1- مردم با تمام وجود به خداوند ایمان داشتند و همه ی پیش آمدها را خواست خداوند می دانستند./

    2- در این قصه ها ، عالم افسانه ها پر رنگ ونگار و پران و نرم است .//

    3- سعدی جمع کننده ی اضداد است ، مانند شرع و عرفان / عشق و زندگی عملی / شوریدگی و عقل هم برای جوانان هم برای پیران ، هم در سطح افراد مبتدی و هم برای دانشوران و ... //

    4- این تنها ، خصوصیت کلام سعدی است که سخنش به سخن هم شبیه باشد و به هیچ کس شبیه نباشد ، در زبان فارسی احدی نتوانسته است مانند او حرف بزند و درعین حال نظیر حرف زدن او را هر روز در کوچه و بازار می شنویم .

    5- نوعی ازحرکت است بین یورتمه وقدم زدن در اینجا از روی شوق و هیجان بالا و پایین و مارپیچ دویدن .

    6- به کمک وسعت دامنه ی کلام و عبارات و ابیات بعدی ، مفهوم متن را در می یابیم .

    7- نویسنده ، خواسته است که برای خطاهای خود عذری بیاورد .

    منبع مطلب : ckakavak.blogfa.com

    مدیر محترم سایت ckakavak.blogfa.com لطفا اعلامیه بالای سایت را مطالعه کنید.

    زبان و ادبیات فارسی عمومی 2 پیش دانشگاهی ( دروس 28-22)

    عالم افسانه ها که آن همه پر رنگ و نگار و پران و نرم است :  دنیای قصه های ایرانی متنوع و پویا و لطیف است.

    غمگسار: به معنی غمزدای... و چیزی که دورکننده غم بود. آنچه اندوه ببرد. آنچه غم را دور کند:

    نه ز گیتی غمگساری اندر او جز بانگ غول                               نه ز مردم یادگاری اندر او جز استخوان.(فرخی.)

    مطرب یاران بگو آن غزل دلپذیر                                             ساقی مجلس بیار آن قدح غمگسار (سعدی.)

    || کنایه از مطلوب و محبوب. به معنی غمخوار‚ چه گساردن به معنی خوردن است. کنایه از رفیق و محبوب وغمخوار.  دوست مونس و معتمد و رفیق همراز وهمدم که هماره با شخص همراه باشد:

    چنان دان که خرم بهارش تویی                                           نگارش تویی غمگسارش تویی. ( فردوسی)

    ·         بند هفتم :

    سعدی که انعطاف ... که به حد فهم .... من برسد: سعدی مفاهیم دشوار را چنان ساده بیان می کرد که من با  وجود کودکی آن را می فهمیدم .[69]انعطاف: دوتا شدن و بازگردیدن و خم شدن. میل کردن. حرکتی است در سمت واحد نه بعینها بر مسافت حرکت اولی بلکه خارج و کج ازآن مسافت بخلاف ||خمیدگی وپیچیدگی و کجی و برگشتگی. انحنا.- انعطاف پذیر : آنچه خمیدگی و برگشتگی پذیرد.

    شیخ:  پیر. مقابل شاب. آن که سالمندی و پیری بر او ظاهر گردد و یاعبارتست از سن چهل یا پنجاه یا پنجاه ویک تا پایان عمر‚ یا تا سن هشتاد‚ و یا آن که  دوران شباب او بپایان رسیده باشد. ج‚ شیوخ ،  مشایخ در عربی صحیح جمع مشیخة است و آن جمع شیخ باشد و یا آن که اسم جمع است. مرد مسن که سن در اوهویدا و آشکار گردیده باشد یا از پنجاه یا از پنجاه ویک تا آخر عمر یا تا هشتادسالگی. عبارتست از سن پنجاه یا پنجاه ویک یا شصت ویک سالگی تا آخر عمر. بزرگتر از کهل و کوچکتر از هرم است‚ و آن ازچهل سالگی تا چهل وهفت سالگی ست،-  شیخ و شاب; پیر و جوان :

    بیا و کشتی ما در شط شراب انداز                                          خروش و ولوله در جان شیخ و شاب انداز(حافظ)

    || رهبردسته ای از عشایر عرب را در جاهلیت بدین لقب می خواندند و بنابه گفته ابن بطوطه  ،حاکم شهری را شیخ می گفتند.  کبیر قوم.شیخ قبیله. بزرگ قبیله.

    || صاحب رای صائب.  || مردم کثیرالعلم راگویند بواسطه تجربه و آزمایش بسیاری که در طول عمر اندوخته وبواسطه دانستنیهای فراوانی که در آن مدت فراگرفته. عالم فقیه. نحوی و غیره،  دانشمند. عالم.|| شیخ و امام و محدث‚ کسی را گویند که جامع شرایط استادی باشد. معلم. استاد. آموزگار. / هیبت: ترس و بیم. || شکوه :

    تواضع گرچه محمود است و فضل بیکران دارد                          نشاید کرد بیش از حد که هیبت را زیان دارد (سعدی)

    هیچ حفره ای از حفره های زندگی ایرانی نیست....: همه ی جنبه ها  و زوایای زندگی ایرانیان را شناسایی کرده است / حفرة: گودال. چاله. چال. کنده. خندق. گودی. مغاک. سوراخ. حفیرة. کاویده:

    صدهزاران چون مرا تو ره زدی                                       حفره کردی در خزینه آمدی (مولوی)

    ||   قبر. گور.

    اضداد: ج ضد. همتا و ناهمتا. چیزهای ضد و مخالف و مغایر یکدیگر[70]. / عرفان: شناختن و دانستن بعد از نادانی. معرفت. شناخت. شناسائی. آگاهی.درایت. اطلاع|| شناختن و معرفت حق تعالی.  نام علمی است از علوم الهی که موضوع آن شناخت حق و اسماء از علوم الهی که موضوع آن شناخت حق و اسماء و صفات اوست. و بالجمله راه و روشنی که اهل الله برای شناسائی حق انتخاب کرده اند عرفان می نامند. || به مفهوم عام‚ وقوف به دقایق و رموز چیزی است. مقابل علم سطحی و قشری. مثلا گویند فلان طبیب عارفی است‚ یعنی غور رس و موی شکاف است و بظواهر نپرداخته است یا فلان عارف سخن و سخندان عارفی است یعنی فقط به تقلید سطحی قانع نشده و دقایق سخن وسخندانی را فرا گرفته است. || به مفهوم خاص‚ یافتن حقایق اشیاء به طریق کشف و شهود. و به این جهت تصوف یکی از جلوه های عرفان است.توضیح این که در اصل تصوف یکی از شعب و جلوه های عرفان است.تصوف یک نحله و طریقه سیر و سلوک عملی است که از منبع عرفان سرچشمه گرفته است. اما عرفان یک مفهوم عام کلی تری است که شامل تصوف و سایر نحله ها نیز می شود. به عبارت دیگر نسبت مابین تصوف و عرفان به قول منطقیان‚ عموم و خصوص من وجه است. به این معنی که ممکن است شخص عارف باشد اما صوفی نباشد‚ چنآن که  ممکن است به ظاهر داخل طریقه تصوف باشد‚ اما از عرفان بهری نبرده باشد. وگاهی دیده ایم کلمه عارف را در معنی فاضلتر و عالیتر از لفظ درویش و صوفی استعمال کرده اند. || به مفهوم اخص‚ تصوف.

    ·         بند هشتم:

    حجره: پاره ای زمین دیوار در کشیده مسقف. پاره ای اززمین. ج‚ حجر‚ حجرات || در تداول فارسی زبانان‚ اطاق طلبه در مدرسه. || دکان تاجر. ||  خانه خرد،  خانه.اتاق. غرفه:

    ز خراد برزین گل مهر خواست                                          ببالین مست آمد از حجره راست. (فردوسی)

    این تنها  خصوصیت سعدی است که سخنش به سخن همه شبیه باشد و به هیچ کس شبیه نباشد : این خاص سعدی است که سخنش هم شبیه سخن همه است و هم به سخن هیچ کس شبیه نیست. به این خصوصیت «سهل و ممتنع » یا «سهل ِممتنع » گفته می شود .

    ·         بند نهم :

    صافی: ظرفی که بدان مایعی را تصفیه کنند. پارچه ای که با آن تفاله چیزها گیرند. آلت تصفیه. مصفاة. پالونه. راووق

    سحار: ساحر. سحر کننده. جادو. افسونگر. جادوگر. شعبده باز|| مجازا ً‚ شیوا. نغز. که خواننده و شنونده را شیفته سازد: کلک سحار;قلم سحار. بیان سحار; گفتار شگفت انگیز.؛ صافی سحار: استعاره از ذهن شگفت سعدی  / می پالاید: از پالودن : ترویق. تصفیه. صافی کردن. صاف کردن.   مصفی کردن. پالیدن. پالائیدن. از مصفاة گذرانیدن. از صافی گذرانیدن. از صافی یا غربال نرمه کوفته یا صافی چیزی را گرفتن و  چیزی آب دار را از الک و مانند آن درکردن تا ثفل برروی ماند و صافی آن فروشود  ; تصفیق. پالودن شراب; تصفیق.تصفیه. ترویق . / شگرد:  روش کار و فنی است که بیش از هر فن دیگرزیرچاق انسان باشد‚ چنآن که  گویند: فلان پهلوان در کشتی شگردش کنده کشیدن یا لنگ بستن است.

     از عادی بودن به فوق العاده و فوق طاقت ارتقا می دهد:  باز اشاره به هنر سهل و ممتنع است . یعنی سخن او هم عادی است هم فوق العاده است. این ترکیب نیز متناقض نما است.

    ·         بند دهم :

    سگی پای صحرا نشینی گزید[71]: سگی پای مرد صحرا نشینی را گاز گرفت (از حکایت های بوستان)  / یکی روبهی دید بی دست و پای[72]: یک نفر روباه شلی را دید(از حکایت های بوستان)

    ·         بند یازدهم :

    شهزاده ی قصیر جثه : شاهزاده کوچک اندام . جمله ی معروف «نه هر که به قامت مهتر به قیمت بهتر» از همین  حکایت است. / نماز را دراز می کرد :  نماز را طولانی ادا می کرد . / جوانه های تخیل[73]  مرا با نسیم بسیار جان بخشی بارور می کردند : تخیل مرا می پروراندند.

    ·         بند دوازدهم :

    سراچه ی ذهنم[74] آماس می کرد:گنجایش ذهنم زیاد می شد . ذهنم وسعت می یافت . / بر فوران تخیل[75] راه می رفتم :  در عالم خیال سیر می کردم . / لکه می دویدم[76] : با شادی و سرخوشی می دویدم / می گفتند ... از بس زیاد می خورد مست شده در حالی که  ... از شنیدن بود:  یاد آور این بیت از مولانا است:

    جانور فربه شود از راه نوش                  آدمی فربه شود از راه گوش 

    ·         بند سیزدهم :

    در پالیز سعدی می چریدیم [77]: از بوستان و گلستان سعدی بهره مند می شدیم. / اگر یک بیت را نمی فهمیدیم....[78]: به رغم نا آشنا بودن با معنی برخی لغات در بعضی بیت ها  با استفاده از مفهوم بیت های دیگرمعنی آن را می فهمیدیم

    ·         بند پانزدهم :

    به منزله ی شیر آغوز[79] بود : مانند اولین شیری که مادر به نوزادش می دهد مقوی بود. / ذوق ادبی من ... پرتوقع شد و خود را بر سکوی بلندی قرار داد: چشم داشت ذوق من زیاد شد و جویای برتری و بلندی شد / کورمال کورمال[80] ادبی : فعالیت ناشیانه  و محتاطانه در ادبیات / آموختن سر خود[81] و ره نوردی تنها وش : یادگیری مستقلانه و به تنهایی راه پیمودن  /  به حرص ار شربتی خوردم[82]......: نویسنده  سرودن و نوشتن را برای خود نوعی جسارت می داند و برای حسن تعلیل بیت سعدی را شاهد آورده است: اگر به علت آزمندی جرعه ای خوردم مرا بازخواست مکن چون خود می دانم که کار بدی کردم . حال من هنگام دست زدن به این کار به حال کسی شبیه است که در بیابان با مرض استسقا(آب خواستن ) در تابستان به آب سردی برسد و  چاره ای جز خوردن و دوباره خوردن نداشته باشد.

    جامی[83]

    افسانه ی عاشقی/ جامی ....ص 126

    1.      نقل کرده اند که واعظی[84] سخندان[85] در مجلس موعظه ای[86] حضور داشت[87]

    2.      در باره ی  عشق سخنان لطیفی[88] می گفت و  داستان ها می پرداخت

    3.      کسی که خر خود را گم کرده بود از کنار واعظ گذشت و از او درباره ی گم شده ی خود پرس و جو کرد

    4.      واعظ فریاد زد امروز چه کسی در مجلس حضور دارد که خاطرش از عشق روشن نشده[89] باشد

    5.      نه رنج و بلای عشق[90] را تجربه کرده باشد و نه جور و جفای[91] زیبارویان را تحمل کرده باشد

    6.      مرد نادان و ساده لوحی که هرگز درد عشق در دلش پدید نیامده بود  از جا بلند شد 

    7.      و گفت ای مرد نیک و ستایش شده ی روزگار[92] آن کس که از عشق هرگز بهره ای[93] نداشت منم

    8.      واعظ مرد خر گم کرده را صدا زد و گفت : خر تو این است[94] افسار بیاور .

    درس بیست و سوم

    میرزا رضا کلهر[95]/ عبدلله مستوفی   ...ص 129

    ·         بند اول :

    میرزا:  مخفف میرزاده و میرزاد و امیرزاده (یادداشت لغتنامه). مرزا و شاهزاده و امیرزاده. (ناظم الاطباء). پیشتراز القاب شهزادگان بود. و در اصل امیر زا بود که الف آن از کثرت استعمال حذف شده و معنی ترکیبی آن امیرزاده باشد بر این تقدیرمرزا به حذف یاء چنان که  مشهور است درست نباشد مگر بعض استادان آورده اند. (از غیاث):

    میرزا همه وقت جامه زر تاری نیست          پیوسته سپهر بر سر یاری نیست.      عبدالرزاق فیاض.

    || پیشتر از القاب شهزادگان بود حالا بر سردارزادگان استعمال کنند.(غیاث) || مردم شریف و پاک نژاد. || مردم شاد و مغرور. ||کاتب و نویسنده و منشی. (ناظم الاطباء). منشی. نویسنده. || چون دراول نام درآید اطلاق به نویسندگان خاصه اهل حساب می شده است. دفتردار. حسابدار. محاسب. (یادداشت مؤلف)

     تجدید:  نو کردن.  نو کردن چیزی را. تازه و جدید کردن.  از سر کردن.  از سر نو ساختن. عوض و تبدیل نمودن. و با فعل شدن و کردن و گردیدن مستعمل است. / مشق کردن :  تکرار کردن عملی را برای نیکو آموختن :

    من درس عشق خواندم و او درس دلبری   گل کرد مشق عشوه و بلبل ترانه را.   کمالی.

    ||  تخته یا کاغذی که بر آن خط نویسند. کاغذ یا لوحی که هنرجوی برایبه دست آوردن مهارت و کاردانی در خوش نویسی مطابق شیوه خطاطی عبارتی را بطور مکرر بر آن نویسد ملاحظه و اظهارنظر استاد را.

    ·         بند دوم :

    سنگلج:  نام محله ای بود در تهران. پارک فعلی شهرتهران بجای آن محلت ساخته شده است. /جلودار:  نوکری که عنان اسب و غیره را گرفته مقدم آن می رود. || کسی که چندین اسب و قاطر بارکش دارد و بکرایه می دهد و چاروادارها زیر دست دارد / سر وازدن : اعراض کردن. . سرباززدن:

    عاقلانی که ز زنجیر تو سر وازده اند        غافلانند که بر دولت خود پا زده اند.    صائب

    زمینه ی خلق و خوی میرزا در دستش بود: از عادات  و اخلاق میرزا مطلع بود . کنایه است.

    بخرج کسی نرفتن :در وی اثر نکردن. در او اثر نگذاشتن: هرچه گفتم بخرجش نرفت.  کنایه است.

    ·         بند سوم:

     راسته: از: راست و «ه» نسبت( به معنی آن که  همه کارها را به دست راست کند)‚ ضد چپه ||  دراز بی چین. قبا راسته ; آن که قبای دراز بی چین دارد

    عبا:  پوششی است از پشم پیش شکافته که بر روی لباس پوشند.

    پیچیدگی چشم ; کاژی ، انحراف ، لوچی / گوش هایش سنگین بود: گوش سنگین ; گوش کسی که آواز آهسته نشنود. گران گوش. سامعه ثقیل  / برک:  قسمی از گلیم. || بافته ای باشد از پشم شتر که بیشتر درویشان از آن قبا وکلاه سازند. قسمی جامه پشمین دستباف که از آن سرداری و قبا می کردند. این پشمینه در ایران اکنون چنان تکمیلی یافته که ملوک و امرااز آن قبا و جبه کنند.

    || جامه کوتاهی باشد تا کمرگاه که بیشتر مردم دارالمرز ( تبرستان )پوشند.

    علاوه کردن:  افزودن. جمع کردن. / دوشکچه: ( اسم مصغر) دوشک خرد. توشک کوچک. نهالی که نشستن راست نه خوابیدن را.

    ·         بند چهارم :

    عائد:  بازگردنده. || زیارت کننده بیمار. ج‚ عود‚ عود‚ عواد. || آنچه به کسی مسترد شود وبازگردد از وجوه نقد و جز آن.

    سر هم رفته : روی هم رفته ، مجموعا ً/ ماهی پانزده منتهی هیجده : ماهی پانزده الی هیجده/ دیشلمه: (ترکی‚ مرکب) (از: دیش ترکی‚ به معنی دندان + لمه که آن نیز ترکی و نوعی علامت مصدری است): چای دیشلمه; چای قندپهلو. دشلمه.  چای که شکر یا قند در آن حل نکرده باشند بلکه حب قند در دهن گذارند و چای تلخ را بشیرینی آن نوشند./ تفنن:  نوع نوع شدن.  گونه گونه شدن. تنوع فنون چیزی. ||گونه گونه سخن گفتن و از هرگونه سخن گفتن. || درفارسی زبانان امروزین‚ تفرج و تماشا و وقت گذرانی و بازی و لهو ولعب. کردن کاری از روی هوا و هوس. / کشیکچی : (ترکی‚ ص مرکب‚ ا مرکب) حارس. پاسبان. قراول.:

     بدان که  اهالی فارس را در قدیم الایام عادت این بوده که هرآنچه از مردم در کوچه به سرقت برده شود از کشیک چیان گرفته شود و بدین واسطه ایشان بیدار و هوشیار بوده مردم را محافظت می نمود. / کشیکچی باشی ; رئیس قراولان.|| پلیس.

    ·         بند پنجم:

    استنکاف: ننگ داشتن. عار داشتن. عیب داشتن. || امتناع کردن. اباء. نه گفتن :/

    و گاه گاه از انواع تحکم آن حضرت متبرم شدی و عظم همت و فرط اباء برو غالب آمدی و از آن مواخذات و مطالبات استنکاف نمودی. )ترجمه تاریخ یمینی ص 47(. / استنکاف کردن ; امتناع کردن. ابا کردن . سر وا زدن

    ·         بند ششم :

    نستعلیق:  نام خطی است که از خط نسخ(یکی از شش قسم خط است که علی بن مقلة وزیر الراضی بالله عباسی  دراواخر قرن سوم ه . ق.  مخترع خوش نویسی آن بود) و خط تعلیق هردو گرفته شده.  نام خطی معروف‚ در اصل نسخ تعلیق(نوعی از خط که از رقاع و توقیع برآمده) بوده چرا که این خط را از خط نسخ و خط تعلیق استخراج کرده اند‚ چون اسم خطی مقرر گشت و در اسم تخفیف ضرور است به جهت تخفیف خای معجمه را حذف نموده اند

    ·         بند هفتم :

    گراور. [گِ و’ ]فرانسوی‚  تصویر چیز کنده شده و حکاکی شده.شکل کنده شده. صورت کلیشه شده. نقش. رسم. / مشاق: آن که خط آموزد. معلم خط. خوش نویس  که مشق خط دهد. خط آموز. آن که خط خوش دارد وخط آموزد. معلم که نیکویی خط آموزد کودکان را. آن که نوشتن خط نیکو داند و آموزد. استاد خط

    بند هشتم

    مستغرق : [م ت ر َ]  نعت مفعولی از استغراق. غوطه ور شده وفرورفته در آب و غرق شده. فرا گرفته. || فرو رفته. متحیر. حیران. غریق:

    مستغرق یادت آنچنانم          کم هستی خویش شد فراموش.   سعدی.

    - مستغرق شدن ; از خود بیخود شدن. حیران و شیفته شدن. فرو رفتن:

    یکی از صاحبدلان سر به جیب مراقبه فرو برده بود و در بحر مکاشفه مستغرق شده(گلستان).

    || مستهلک. مستغرق شدن ; مستهلک شدن. || هزینه شده. به کار رفته. صرف شده.- مستغرق شدن ; صرف شدن. هزینه شدن  || مستهلک. مصروف. سرگرم.- مستغرق داشتن ; مصروف کردن. سرگرم و مشغول داشتن

    ·         بند نهم

    یک کاسه:  مجموع. یکی. یک قلم. / یک کاسه کردن ; یکی کردن. یک جا جمع کردن. کنایه از با هم پیوستن و به هم آمیختن.

    نفسه زدن: نفس عمیق کشیدن / تصرف: دست در کاری کردن. دست در کاری زدن. مالک شدن و دخالت کردن. در اینجا دست کاری کردن نوآوری کردن تغییر دادن است / سبابة:  انگشت شهادت.. انگشت دشنام. انگشتی که پهلوی ابهام ست چه هنگام سب بدان اشارت کنند.  انگشتی که قریب نرانگشت است چون درعربی سب به معنی دشنام باشد در ایام جاهلیت در عرب رسم بود که چون  کسی را دشنام دادندی بجانب وی به این انگشت اشاره می کردند بهمین جهت این را سبابه گویند / مورب: نعت مفعولی منحوت از «اریب» و «وریب»فارسی. وریب. اریب. این لفظ عربی نیست و گویا فارسی زبانان از لفظ اریب و وریب فارسی‚ این صیغه مفعولی را ساخته اند. کج و معوج و دارای اریب.  خط و راه کج. اینمعنی از اریب فارسی گرفته شده است. /  مقطع: جای برش محل قطع و برش / قط: || بریدن. ||بریدن سر قلم از عرض در تراشیدن آن. / فاق: شکاف قلم و شکاف ریش بلند. هر یک ازدو قسمت جداشده از یکدیگر قلم و ریش و امثال آن. در تداول عام‚خط یا شکاف موی سر را نیز گویند‚ و در این معنی محرف فرق است. / پینه: جزئی از پوست که برتن سخت شده باشد از کار کردن. پوست دست وزانو و کف پا و پاشنه پا که بواسطه کار کردن ستبر و سخت شود یاشکافته شود( آنندراج). صلابتی که بر زانوی شتر از بسیاری سودن برزمین و بر پیشانی عباد از کثرت سجود و امثال آن پدید آید. قسمتی ازبشره که بعلت بسیار سائیده شدن ستبر شود و بعضی زاهدان ریائی باقاشق چوبی داغ کرده که مدتی گاه و بیگاه بر پیشانی نهند پینه عملی ومصنوع در آن پیدا آرند و بمریدان چنان نمایند که از اثر کثرت سجده است.

    درس بیست و چهار                 قصه ی عینکم/رسول پرویزی ....ص 139

    ·         بند اول :

    هنوز در خانه ی اول  حافظه ام باقی است: هنوز  خوب به یاد دارم

    ·         بند دوم :

    تعلیمی: عصای سبکی که به دست گیرند.  / فرنگی مآبی:  منسوب به فرنگی مآب : آن که  در رفتار و کردار خود شیوه  فرنگیان پیش گیرد. کسی که به طرز فرنگی زندگی کند.  / متمدن: شهرنشین. تربیت شده در شهر. مقابل وحشی ||  مجازا ً باتربیت. مودب

    به خودش ور می رفت[96]: به وضع ظاهر خود می رسید. خود را می آراست.   /پاچه[97] تنگ: شلواری که لبه ی زیرین آن تنگ باشد.

    در تجدد افراط داشت:  در نوگرایی زیاده روی می کرد.  /مسیو: (فرانسوی) به معنی آقا و محترم و شریف.  در تداول عامه‚ خطاب به اقلیت مسیحی ارامنه و یا آشوریها گفته می شود و نیز در خطاب به فرنگیان و فرنگی مآبان مستعمل است. /متجددانه: منسوب به متجدد ( آن که  تابع رسوم و آداب جدید باشد. مقابل مرتجع.)  /

    ·         بند سوم :

     متلک: (ا سم مصغر) متل خرد. متل کوچک.  || حرف مفت. دری وری.  حرف برخورنده. شوخی ومزاح.  / - متلک گفتن ; قصه های کوتاه گفتن کودکان را - || کلفت بار کسی کردن; عیبهای کسی را به رخش کشیدن و به زبان شوخی یا جدی او را آزردن. / دوبرادری مثل علم یزید می مانید: دو برادر مثل علم یزید در تعزیه بلندید

    دراز دراز می خواهید بروید آسمان شوربا[98] بیاورید: کنایه ی طنزآمیز از بلندی قد / کوتوله: قصیر و کوتاه .کوتاه قد. در تداول عوام‚ کسی که بیشتر از حد طبیعی ر کوتاه است . پست قد.  / دست به یقه:  در تداول‚ گلاویز شدن. درآویختن. دست به گریبان شدن با... در منازعت. گرفتن هریک از دو طرف نزاع گریبان دیگری را.  کارشان به زدوخورد کشیدن.هشت و مشت شدن. دست به گریبان شدن. دست و گریبان شدن / جوهر: گوهر || استعداد. لیاقت.توانائی. قدرت  / شرارت: بدی و بدخواهی. بدفطرتی. بدطینتی.فتنه انگیزی. بدعملی. بدکرداری / خپل: در تداول عامه‚ کوتاه قد. کوتوله. این کلمه همین خپله مصطلح امروزیان است کوتاه بالای درشت استخوان فربه و ستبر. کوتاه قد گوشتناک. / لوطی بازی: کار لوطی. عمل لوطی. عملی سبکسرانه . -  لوطی بازی درآوردن ; کار لوطیان کردن. چون لوطیان رفتارکردن / لوطی: مکن است با تاء منقوطه بوده است که معنی اولی آن شکم خواره و مانند آن است و سپس معانی دیگر گرفته||سخی. بخشنده. جواد. جوانمرد . مقابل پینتی.مردی راست گو و درست و بذال و آزاده و جوانمرد. صاحب مروت:نالوطی; ناجوانمرد. / فحش چارواداری[99]: دشنام خیلی زشت.

    ·         بند چهارم :

     حمل[100] بر تکبر کردن: تکبر دانستن ، غرور فرض کردن ،به تکبر نسبت کردن /

    ·         بند پنجم :

     بی دشت[101] نبودم: در خانه از کتک بی بهره نبودم / شماتت:  سرزنش.. ملامت. سرکوفت. ||شاد شدن به خرابی کسی. شادی در مکروه و خرابی و غم کسی.  از رنج دشمن شاد گشتن.||دشمنکامی. / افسار گسیخته: مهارگسسته. بی تربیت. بی نظم. لاابالی. سرخود. خودکامه/ شلخته :  بی فکر. بی اندیشه. لاابالی. زنی که کارهای وی از روی نظم و ترتیب نباشد. زن ناکدبانو. . زنی که کارهایش بی نظم و ترتیب باشد. زن کاهل و لاابالی. بندرت ممکن است این صفت را در مورد مردان نامنظم و بریز و بپاش و شلوغکن نیز بر زبان آرند/ هردمبیل: هردنبیر.(ترکی‚ ص مرکب) مرکب از دو کلمه هردن به معنی گاه گاه و بیر به معنی یک‚ یعنی بدون نظم. نه بترتیب نیکو. نه بنظم شایسته. بی رویه. بی معنی. نابجای. چرند.  عوام هردمبیل و هردنبیل گویند.

    هپل هپو: در تداول عامه‚ بی ترتیب و بی قانون/

    ·         بند ششم :

     بور می شدم:  بور شدن ; خجالت کشیدن. دروغ درآمدن حرف و نظر کسی/ واژه اصل فارسی است به معنی سرخ. و گویا کنایه از سرخ شدن و در نتیجه خجالت کشیدن و دروغ درآمدن حرف یا عقیده است.

    به رگ غیرتم بر می خورد:  به رگ غیرت کسی برخوردن ; سخنی یا عملی بر او ناگوار آمدن.برخوردن بکسی ; گران آمدن او را. آزرده شدن او. ناملایم طبع و مقام او شدن. توهین بخود شمردن.  /

    ·         بند هفتم :

     شعبده باز: کسی که شعبده بازی می کند و چشم بندی می نماید.  بازیگر که بازیها و کارهایی تعجب افزا ظاهر کند.  مشعبد. شعبده ساز  / مجانی: بلاعوض و مفت و رایگان و بی مزد و اجرت.

    در پوستم نمی گنجیدم: نهایت مسرور و شادان بودن. در پیراهن نگنجیدن / چشمم را به سن دوختم: به صحنه خیره شدم .چشم از صحنه بر نمی داشتم / باریک بین شدم: باهوش و زیرک.  هوشیار. تیزنظر. دقیق. فطن..ظریف بین. پر از فراست‚ ظرافت.  کسی که در حرکات بستگان ودوستان دقیق می شود و جزئیات را دیده دلتنگ می گردد / یارو وارد سن شد: وارد صحنه شد / شامورتی: لفظ ارمنی و دشنام است. || ظرفی با سوراخی چند در اطراف‚ محتوی آب که حقه بازان دارند و هرگاه خواهند از اوآب ریزد و چون منع کنند باز ایستد.  / مسحور[102] بازی او بودند: مجذوب و شیفته ی بازی او بودند / اشباح: ج شبح. کالبدها. شخصهایعنی بدنها و جسمها|| سایه ها. || سیاهی ها که از دور دیده می شود. || سیاهی و هیاتی که از دور بنظر آید /

    ·         بند هشتم :

     مهملی: یاوگی ،بیهوده کاری / ولنگاری:  )از: ول + انگار) در تداول‚ لاابالی. بی قید. بی تربیت. هرزه. ویلان. الت و عمل ولنگار. لاابالی گری.سهل انگاری. بی قیدی

    ·         بند نهم :

    استر: قاطر .در سانسکریت “اسوتره» که جزء اول آن «اسو»به معنی اسپ است. چارپائی بارکش و سواری که پدر او خر و مادرش اسب است. حیوانی که از خر نر و مادیان زاید. از دواب مشهور است‚ گویند این تصرف رافرعون کرده است.  چارپائی است معروف میان خر و اسب. حیوانی که از جفتی خر نر و اسب ماده پیدامی شود و بهندی خچر گویند.  / لنگر می انداختند:  توسعا متوقف شدن در هر جا. دیر در خانه کسان ماندن چنآن که  چند روزی. توقف نسبتا طویل کردن.خانه نزول شدن  در خانه دیگران دیر ماندن.پوست تخت انداختن / سمساری: عمل و شغل سمسار.  ||  دکان سمساری /سمسار: دلال و در عرف‚ آن که  اجناس مختلفه مردم فروشد.

    دریادل بود: دارنده دلی همانند دریا در بخشندگی. کنایه از سخی و کریم جوانمرد   ||  دلیر. شجاع. پردل  /

    ·         بند دهم :

    حراف: در تداول فارسی زبانان‚ تیززبان.طلیق اللسان. فصیح. گویا از کلمه حرف عربی که در تداول فارسی به معنی سخن است ای ن وصف ساخته شده. اینجا به معنی پرگو و پرحرف است. / فضول: فضول در فارسی به معنی فضولی در عربی به کار رود; آن که  بی جهت در کار دیگران مداخله کند. فضول بر وزن «حلول»را معمولا به معنی یاوه گو و «فضولی» را به معنی یاوه گویی استعمال کنند; ولی در زبان عربی درست برخلاف این است‚ یعنی فضول به معنی یاوه  گویی و فضولی به معنی یاوه گو است.  در تداول فارسی زبانان‚ به معنی کسی است که در اموری دخالت کند که حد یا حق او نیست.

    کیف[103] ما به راه بود: اسباب لذت ما فراهم بود / رودرباسی نداشت:  در تداول عامه‚ مأخوذیت به حیا. حالت شرم از گفتن گفتاری یا کردن کرداری بملاحظه حرمت شخص حاضر که این گفته یا کرده خلاف حفظ احترام اوست / زادالمعاد: توشه ی آخرت، نام کتابی دینی است / کتاب جودی:کتابی است درباره ی شهیدان کربلا از شخصی به نام جودی / بقچه: باقچه. بقچه به معنی صره یا بسته ای است‚بخصوص بسته ای درهم ها را در آن پیچند. بسته خرد / پیرزن کذا[104]: پیرزن موصوف، پیرزن گفته شده / نخ قند: قسمی نخ محکم که از الیاف کنف سازند و چون سابقا آن را دور کله های قند می پیچیدند به نخ قند یا نخ قندی شهرت یافته است. /

    ·         بند یازدهم :

    قلا کردم: شیطنت کردن ناقلایی کردن(ناقلا : در تداول عامه‚ گربز. محتال. زرنگ. حقه. جربز. متقلب. ناراست. حقه باز.) / ریخت[105] مضحک: شکل خنده آور / سر به سر گذاشتن: کسی را آزار دادن با گفتار. / دهن کجی کردن:  لوچه پیچک. عملی که کودکان کنند استهزاء کسی را با کج کردن دهان و بعض پاره های روی. ادا. شکلک.عمل والوچانیدن کسی را. دهان و خطهای روی را بر کسی کج کردن به نشانه اینکه تو بدین صورت و شکلی.- دهن کجی کردن به کسی ; خود را به طور استهزا شبیه او نمودن.شبیه او ساختن. شکلک او را در آوردن.- || عکس العمل مخالف نشان دادن کسی را; به رغم میل و خواست کسانی یا کسی رفتار کردن. /

    ·         بند دوازدهم :

    ·         بند سیزدهم :

    چلاندن: در تداول عامه‚ به معنی فشردن وفشاردن. و فشار دادن چیزی. یا چنآن که  جامه شسته را برای کم شدن آب آن‚ یا هندوانه را برای تمیز دادن کالی یا رسیدگی آن یا غوره انگور را برای گرفتن و جدا کردن آب آن‚ و غیره فشردن / بشکن زدن: انگشت زدن. برآوردن آواز بقصد شادی از گذرانیدن سرانگشت انسی ابهام بر سر انسی میانین بسختی وشدت. و رجوع به بشکن و انگشتک زدن شود. /

    ·         بند چهاردهم :

    نی قلیان:  نی از چوب تراشیده که به میانه پیوندند. آن جزء از قلیان که یک سر آن را به میانه و یا به خود قلیان نصب کرده و سر دیگر آن را در دهان گذاشته و می کشند. / ملنگ: بیهوش و مست الهی را گویند. مست سرخوش بانشاط. /

    ·         بند پانزدهم :

     اُرُسی:   روسی. اهل روسیه. از روسیه: قند ارسی. || کفش. پاپوش. چموش. قسمی کفش پاشنه دار. نوعی از کفش که ازچرم دوزند. || قسمی در که عمودی باز شود. قسمی در که گشودن وبستن آن به بربردن و فرودآوردن است برخلاف درهای عادی که بیکسوی بدو سوی یمین و شمال باز و فراز شود. در که وقت گشادن به سوی بالا کشند و گاه بستن فرودآرند. دری از اطاق که درگاه آن روبصحن باشد و دارای چارچوبی بود که این در در جوف آن حرکت کرده بالا و پائین رود. مجازا ً به اتاق دارای دری چنین نیز ارسی اطلاق می شود. / اعیانی: منسوب به عین. در تداول حقوقی بنا و ساختمان  را گویند. مقابل عرصه. - اعیانی خانه ; بناهای خانه|| منسوب و متعلق به اعیان. /

    ·         بند هفدهم :

     حاصل سن[106] زده: محصول آفت زده

    رجحان: ترجیح ، برتری / سوء ظن: بدگمانی / کاسه ای زیر نیم کاسه باشد: فریب کسی ظاهر ساخته و عجائبات مشاهده نمودن.

    ·         بند هجدهم :

    موقع رامغتنم شمردم: قدر وقت را دانستم.

    ·         بند بیستم :

    یغور:  )ترکی‚ ص) یغر. از مصدر یغورماق(خمیر کردن) ترکی. در تداول عامه‚ ستبر و عظیم الجثه / قوز بالا قوز: به معنی مشکل بالای مشکل. رنج و تعبی بر رنج و تعبی /

    ·         بند بیست و یکم :

    بر و بر: خیره خیره /

    ·         بند بیست و دوم :

    دست انداختن: کنایه از تمسخر نمودن. / قوال: مغنی.  خواننده. آوازه خوان. مطرب. سرودگوی. سرودخوان اینجا به معنی بازیگر یا دلقک / صورتک: )اسم مصغر) مصغر صورت. صورتهای خرد. تصویرهای کوچک. مجسمه های خرد اینجا به معنی نقاب  /

    ·         بند بیست و سوم :

     تعرض: اعتراض و مخالفت. ملامت. نکوهش  /

    ·         بند بیست و چهارم :

     مهیب: مهوب. مرد که از وی ترسند.  ماده هیب. سهمگین. سهمناک. ترسناک. آن که  هرکس از او بترسد و او راشکوه دارد. / هر وهر: نام آوای خنده ممتد ، پیوسته خندیدن. خنده ممتد و بیهوده کردن یا خندیدن بطوری که دیگران را ناراحت کند / قهقهه: خنده به آواز بلند. /

    ·         بند بیست و پنجم:

    عینک کذا: عینک موصوف، عینک مذکور /

    ·         بند بیست و ششم :

    اردنگی: ضربه با نوک پای از پشت به نشستنگاه کسی. تیپا. /

    ·         بند بیست و هفتم :

    کمیسیون: فرانسوی ، مجمعی که جهت تحقیق و مطالعه در باره طرحی یا مسئله ای تشکیل گردد. / چانه زدن: سخن بیجا و زیاد گفتن در خرید و فروش. (ناظم الاطباء). اصرارمشتری در کم کردن بهای جنس. تقاضای خریدار کم کردن بهای متاعی را از فروشنده به اصرار. پرگوئی فروشنده با خریدار درباره قیمت جنس. تخفیف خواستن مشتری از بایع و زیاده خواهی بایع از مشتری.چانه زدن در معامله. پرگوئی در امر خرید و فروش. || زنخ زدن. پرگفتن. سخن گفتن نه بقصد نتیجه ای. وراجی کردن. ور زدن. شروورگفتن.

    درس  25    -                                   آخرین درس/ آلفونس دوده

    عتاب: خشم گرفتن. || خشم گرفتن همدیگر را. || نازکردن. || خشمگینی پیدانمودن. || یاد کردن خشم را. (منتهی الارب) || ملامت کردن.

    درس و بحث مدرسه را بگذارم و راه صحرا پیش گیرم:

    بخواه دفتر اشعار و راه صحرا گیر      چه جای مدرسه و بحث کشف و کشاف است

    وسوسه: بد اندیشیدن. در دل افکندن شیطان و نفس چیزی بینفع و بیخیر. وسواس، آنچه شیطان به دل مردم افکند از اندیشه های بد. اغوا و ترغیب نفس و شیطان

    چشم می داشتم: توقع و امید داشتن ،امیدوار بودن و انتظار کشیدن. / رعب انگیز: ترس آور،ترسناک /  دل به دریا زدم: خطر کردن.  هر چه باداباد گفتن. / ابهت: ] اب ب ه [بزرگی.  بزرگواری. شکوه.  عظمت / ستبر: گنده و لک و پک و غلیظ. ستبر با طای حطی‚ معرب آن است. )برهان(. گنده و غلیظ / اعلان کردن: هر مطلب مهمی که جهت اشتهار و اطلاع عموم مردم بر پارچه های کاغذ نوشته و در گذرگاه های عامه بچسبانند و یا در روزنامه ها بنویسند / ملال انگیز: به ستوه آورنده. آنچه ملال و دلتنگی آورد. آنچه موجب ضجرت و آزردگی خاطر گردد / متنبه:  ] م ت نب به [ خبردار و آگاه. بیدار و هوشیار و آگاه و خبردار.  آگاه شده. .

    - متنبه ساختن ; آگاه کردن. خبردار کردن : هرگاه حضرت شاه از این حکایت تحاشی می نماید او را متنبه سازد

    - متنبه شدن ; با خبر شدن. آگاه شدن

    اهتمام ورزیدن: اهتمام کردن. کوشیدن. سعی نمودن / رخصت دادن: اذن دادن. (ناظم الاطباء) دستوری دادن. امکان عمل دادن. اجازه دادن. مقتضی کردن / مقهور: مغلوب و مغلوب شده و چیره شده بر وی و منهزم و شکست خورده. قهرشده. شکسته. بشکسته. آن که بر اوچیره شده باشند / تحریر : نوشتن.  نوشتن و کتابت کردن‚ با لفظ کردن و نمودن استعمال می شود.

    کتابت: کتابة. نبشتن. خطاطی  /اهتزاز: به اهتزاز آوردن ; به حرکت و جنبش و نشاط آوردن.  / - در اهتزاز آوردن ; بجنبش در آوردن. در حرکت در آوردن. به لرزه انداختن / ترنم: ] ت رن ن [سراییدن. وبرگردانیدن آواز.  سرود. غنا‚ خواندن نیکو و خوش گردانیدن صدا. / غرس کردن: نشاندن درخت را. نشاندن. بنشاندن. کشتن و کاشتن درخت. / مُعَمّر: طویل العمر و مسن. آن که  عمر زیاد کرده باشد. دارای عمر بسیار. سخت سالخورده.بسیارسال. دراززندگانی. آن که  سن بسیار دارد. ج‚ معمرین / مهابت: مهابة. ترس و پرهیز.بیم و ترس.  || بزرگی و شکوه و شأن  و توقیر و شوکت و وقار و هیبت و عظمت. بزرگی. فارسیان به معنی شکوه و شأن  آرند.

    جلی: هویدا و آشکار.ضد خفی. || بلند و درشت و ستبر

    درس 27 جهاد/ دکتر سید جعفر شهیدی ....ص 162

    ·        بند اول : گزیده ی دوستان = دوستان برگزیده ؛ تشبیه جهاد به زره استوار و سپر محکم / واگذاشتن : ترک کردن. بازگذاشتن.  رها کردن. یله کردن / نا خوشایند: منفی خوشایند ؛ خوشایند: مقبول. دلپذیر. موافق. پسند. محبوب. پسندیده. مطبوع. .موردپذیرش. موردپسند||.تملق. ||  بانوازش. دلنواز. || بامزه. لذیذ / جامه خواری ‏، فوج بلا و پرده های گمراهی اضافه ی تشبیهی اند- فوج:  گروه. ج‚ فووج‚ افواج. جماعت مردم یا جماعتی که بشتاب گذرد- در این بند در اواخر جمله ها سجع به کار رفته است: محکوم و محروم و ...

    ·        بند دوم : تیره روان: نامتعادل. سست عقل. بیمایه. کودن||  تیره رای. بداندیش. تیره باطن / نکوشیدن : از کوشیدن به معنی جنگیدن / خوارمایگی: حالت خوارمایه داشتن. بی ارزشی. بی قدری. بی اعتباری - تاخت آوردن:  حمله کردن. هجوم کردن / غامدی : منسوب یه غامد قبیله ای از اعراب / خلخال: حلقه ای را گویند از طلا و نقره و امثال آن که در پای کنند.   / پشتواره: آنچه از بار که یک تن بر پشت دارد. باری کوچک بر پشت کسی. کوله بار. بار / خسته: مجروح. زخم خورده ||   درمانده. کوفته. در تداول امروز: مانده/کرامت : کار خارق عادت. اعجاز. معجزه||. کرامة. بزرگی ورزیدن. ||  سخاوت و جوانمردی ونواخت و احسان و بزرگواری و بخشندگی و داد و دهش و بزرگوارداشتن کسی || سرافرازی. ارجمندی. بزرگواری. رفعت /

    ·        بند سوم:  آماج: خاک توده کرده که نشان تیر بر آن نصب کنند. ||  توسعا ‚ نشان. نشانه. غرض. هدف.  || پرتاب. تیر پرتاب.تیررس. بیست و چهار یک فرسنگ. قریب پانصد قدم / دست گشادن :   کنایه از آماده ی اقدام بودن   - خشنودی:  رضایت ، شادمانی -  بلاد : ج بلد ، شهر ، زمین ، ناحیه   - آخته : کشیده ، بیرون کشیده،  برآورده   -

    ·        بند چهارم: نه مردان :  نامردان ، معادل اشباه الرجال در نهج البلاغه   ناز پرورد: مرخم نازپرورده    / بمیراناد: فعل دعایی بمیرد شبیه به دهاد و بادید در همین درس   / دون :پست ، فرومایه ، سفله     / فروگذاری : کوتاهی کردن ، مضایقه کردن ، ترک کردن ؛ فروگذاری جانب: کوتاهی در دوستی و یاری، حمایت نکردن    / معرکه : میدان جنگ ، رزمگاه ، ج معارک      / سررشته : سرنخ،روش کار ، طریقه ی عمل؛سررشته را از دست دادن: قدرت ضبط امور را از دست دادن، سراسیمه و گیج شدن  

    درس 27 هجرت / گوته ....  ص 166

    ·        هجرت :

    ·        شمال و غرب و جنوب : مجاز از همه ی جهان به جز شرق / تاج ها : مجاز از پادشاهی ها / امپراتوری: مجموعه ممالکی تحت تسلط امپراتور است ، شاهنشاهی کردن - دوزخ : اینجا استعاره از غرب / نسیم روحانیت ، بزم عشق ، اضافه ی تشبیهی اند/  آب خضر[107]: آب زندگانی ،آب حیات ، / نشیب و فراز:ترکیب عطفی‚ پست و بالا. دشت وکوه. سهل  جبل||  سختی و سستی. خوب و بد. پست و بلند / دلکش:  کشنده دل. رباینده و کشنده دل به سبب زیبائی و دل فریبی و خوشی و کشی و جز آن. صفت زیبا و نیکو و کش و فریبا. مرغوب و مطبوع. جذاب. مطلوب. محبوب. پسندیده.مرغوب.  دل ربا. خوشآیند. گیرا. دلاویز. مفرح. دل پذیر/ در آمیزم :همنشینی کنم دوست و همدم شوم /کاروان مشک و ابریشم : نماد مشرق زمین / تا اختران آسمان را بیدار کند... :مناسبت دارد با این بیت حافظ:

    ز رقیب دیوسیرت به خدای خود پناهم                                مگر آن شهاب ثاقب مددی دهد خدا را

    ·        اعتراف :

    ·          پرده دری:افشای راز ، رسوا کردن / ضمیر: باطن ، اندرون /هرچه عاشق در رازپوشی بکاهد باز نگاه دو دیده اش از سر ضمیر خبر می دهد: رنگ رخساره خبر می دهد از سر ضمیر / بفرساید: از فرسودن به معنی  کاسته شدن. کم شدن. مقابل افزودن||  پیر شدن. از میان رفتن. نابود شدن||  فرسوده شدن. ساییده شدن. از میان رفتن. پوسیدن||  سودن. ساییدن. به تدریج از میان بردن. نابود کردن /دربند:  آن که در بند است. محبوس. مقید. اسیر ؛  دربند کسی یا چیزی بودن ; در قید و گرفتار و دلبسته و در فکر اوبودن/ لاجرم : به معنی لابد. لامحاله.لاشک. ناچار. ناگزیر. بدون شبهه. ناچار وضرور. ضرورة. بالضرورة. از اینرو. بنابراین. لاعلاج.

    ·        تقلید:

    ·         ریزه کاری: باریک بینی. دقت.|| زیرکی.وقوف داری.  || خوشکاری. ظرافت. لطافت. ترسیم دقیق اشکال و نقشهای ظریف با ارائه کوچکترین اجزای شی دریک اثر هنری )نقاشی‚ مجسمه سازی‚ خطاطی‚ رقص و غیره)/ هیچ کلامی را دوبار در قافیه نیاورم... : اشاره به جناس تام / شورانگیز:  ایجادکننده شوق و وجد و حال و جنون||  غوغابرپادارنده. ولوله اندازنده  فتنه انگیز.فتان. محرک. / تب و تاب:ترکیب عطفی‚ از اتباع؛  تف و تاب. تاب و تب. رنج وسوز. سوز و گداز/  تلاطم: برهم خوردگی. آشوب. شوریدگی. شورش ]در دریا؛ تلاطم امواج ; برهم خوردن موج ها. بر یکدیگر زدن موجهای دریا./ مرید:  نعت فاعلی از مصدر ارادة.  || اراده کننده. خواهنده. صاحب اراده. || نزد اهل تصوف به دو معنی آید. یکی به معنی محب یعنی سالک مجذوب(معنی مقصود متن)‚ دوم به معنی مقتدی/ همچنان که جرقه ای برای سوختن شهر امپراتوران کافی است...: اشاره به سوختن شهر رم به دست امپراتور دیوانه رم نرون / آتشی بر دلم نشسته که سراپای مرا.... : تقلیدی زیبا از این بیت حافظ:

                  برقی از منزل لیلی بدرخشید سحر                                  وه که با خرمن مجنون دل افکار چه کرد

    درس 28 :می تراود مهتاب نیما یوشیج ...ص 173

    پرتو ضعیف مهتاب انگار می چکد [108] / شبتاب[109] با آن نور اندک می درخشد  / لحظه ای نیست که خواب در چشم مردم بشکند[110] اما / غم غفلت زدگی این جامعه ی خفته / خواب را در چشمانم می شکند.

    سحر همراه من نگران و مضطرب ایستاده / صبح از من می خواهد/ تا ازنفس مسیحایی اولا اقل خبری برای این گروه خفتگان که جان به تاریکی باخته اند بیاورم[111]/ اما خارغم خواب آلودگی جامعه در این سیر ذهنی برای رسیدن به آرزوها  در جانم فرو می رود[112]/ ساقه ی نازک و ظریف گل آرزو [113] / که آن را با جان پرورش داده ام/افسوس که در کنارم می شکند

    به جستجو دست می سایم[114] / تا دری از درهای بسته را باز کنم / بیهوده منتظرم / که کسی از در بیرون بیاید / در و دیوار خرابشان بر سرم می ریزد و رنج مرا سبب می شود.[115]

    پرتو ضغیف مهتاب انگار می چکد / شبتاب با آن نور اندک می درخشد/ بر آستان دهکده مردی تنها که با پای آبله زده از سفری دور و دراز آمده است در حالی که کوله بار بر دوش  و دست بر در بسته دارد با خود می گوید غم غفلت این مردم خواب را در چشمم می شکند[116]

    منبع مطلب : amozegar85.blogfa.com

    مدیر محترم سایت amozegar85.blogfa.com لطفا اعلامیه بالای سایت را مطالعه کنید.

    جواب کاربران در نظرات پایین سایت

    مهدی : نمیدونم, کاش دوستان در نظرات جواب رو بفرستن.

    میخواهید جواب یا ادامه مطلب را ببینید ؟
    مهدی 1 سال قبل
    1

    نمیدونم, کاش دوستان در نظرات جواب رو بفرستن.

    برای ارسال نظر کلیک کنید