توجه : تمامی مطالب این سایت از سایت های دیگر جمع آوری شده است. در صورت مشاهده مطالب مغایر قوانین جمهوری اسلامی ایران یا عدم رضایت مدیر سایت مطالب کپی شده توسط ایدی موجود در بخش تماس با ما بالای سایت یا ساماندهی به ما اطلاع داده تا مطلب و سایت شما کاملا از لیست و سایت حذف شود. به امید ظهور مهدی (ع).

    خون تو شرف را سرخگون کرده است معنی

    1 بازدید

    خون تو شرف را سرخگون کرده است معنی را از سایت اسک 98 دریافت کنید.

    نشر دانش زبان و ادبیات فارسی متوسطه

    درس چهاردهم                                         

                                                                    خط خون

           شعر نوگرای امروز که بزرگترین مشخصه ی آن در قالب و ساخت، کوتاه و بلند شدن مصراع هاست با نیما آغاز شد. این نوع شعر هم از نظر قالب و محتوا و هم از نظر بافت و نحوه ی بیان و هم به سبب دید و ساختمان آن ، با شعر قدیم تفاوت دارد. در سروده های نو ، کوتاه و بلندی مصراع ها را مفاهیم ، معیّن می کند ؛ چنان که هر گاه مفاهیم پایان گیرد ، سخن شاعر نیز پایان می گیرد. شعر نوی امروز را می توان از نظرگاه آهنگ و وزن به سه نوع تقسیم کرد : دارای « وزن نیمایی » ، بر اساس اوزان شعر قدیم فارسی با کوتاه و بلند کردن مصراع ها ، دارای » وزن آهنگین » مانند شعر خط خون ، یا « بی وزن » ، مانند برخی از سروده های محمود مُشرف آزاد تهرانی.

        شعر خط خون از بهترین سروده های شاعر معاصر ، سید علی موسوی گرمارودی است. او که از پیشتازان و بنیانگذاران شعر مذهبی امروز است ، تنها به« سوگ » کربلا و بیان مرثیه گونه بسنده نکرده است ، آن گونه که در سروده های گذشته ی ادب فارسی مرسوم بود ، بلکه به ابعاد حماسی عاشورا و پیام خون شهید بزرگ کربلا نیز پرداخته است.

        وزن عروضی در این سروده احساس نمی شود و تنها نوعی آهنگ در مجموعه ی شعر در گوش احساس انسان طنین می افکند. شاعر بر اساس ضرورت و رها از نظام عروضی شعر سنتی ، به کوتاه و بلند کردن مصراع ها می پردازد. بخشی از این سروده ی بلند در اینجا آورده می شود.

    نکات مهم

    1ـ بزرگترین مشخصه شعر نوگرای امروز در قالب و ساخت چیست ؟  کوتاه و بلند شدن مصراع ها

    2ـ چه چیز کوتاه و بلندی مصراع های شعر نو را معین می کند ؟ مفاهیم ، چنان که هر گاه مفاهیم پایان گیرد ، سخن شاعر نیز پایان می گیرد.

    3ـ شعر نو از نظرگاه آهنگ و وزن بر چند نوع تقسیم می شود؟  سه نوع : 1- دارای وزن نیمایی بر اساس اوزان شعر قدیم با کوتاه و بلند کردن مصراع ها 2-دارای وزن آهنگین(آهنگ دارد اما وزن عروضی ندارد) مانند شعر خط خون   3- بی وزن ( نه وزن عروضی دارد نه آهنگ و تفاوت این نوع شعر با نثر ، ذر تخیل شعری است ) مانند برخی از سروده های م . آزاد ( محمود مشرف آزاد تهرانی)

    4ـ شعر خط خون سروده ی کیست و چگونه شعری است ؟ سید علی موسوی گرمارودی شعر سپید

    5 ـ چه کسی را از پیشتازان و بنیان گذاران شعر مذهب امروز دانسته اند ؟ سید علی موسوی گرمارودی

    خـط خـون

                   قالب شعر : سپید

                   دور نمایه : مرثیه سید الشهدا

    * درختان را دوست دارم

    که به احترام تو قیام کرده اند

    که :  نشانه تعلیل

    آرایه ها :

    1ـ تشخیص : درختان ، چون فعل « قیام کرده اند » را به درختان نسبت داده است.

    2ـ حسن تعلیل : شاعر علت به ردیف و عمودی ایستادن درختان را احترام به امام حسین (ع) می داند.

         معنی : من درختان را دوست دارم ؛ زیرا برای احترام به تو ایستاده اند.

    * و آب را

    که مَهرِ مادر توست.

    که : نشانه تعلیل

    مَهر : مَهرِیه : کابین زنان

    آرایه ها : حسن تعلیل و تلمیح : که مهر مادر توست.

    معنی : آب را به این علت دوست دارم که مهریه مادر تو ، حضرت فاطمه (س) است.

    * خون تو شرف را سرخگون کرده است.

    آرایه ها :

    1-     کنایه : سرخگون کردن کنایه از « اعتبار بخشیدن »

    2-     مجاز : خون مجاز از « شهیدان » 

    معنی : خون تو (شهادت تو ) به شرف ، ارزش و اعتبار داده است.

    * شفق آینه دار نجابتت،

    و فلق ، محرابی،

    که تو در آن

    نماز صبح شهادت گزارده ای

    شفق : سرخی آفتاب هنگام غروب خورشید

    فلق : سرخی آفتاب هنگام طلوع خورشید

    گزارده ای : به جا آورده ای

    آرایه ها :

    1-  تشبیه بلیغ اسنادی : شفق آینه دار است / فلق ، محرابی : « فلق مانند محرابی است »

    2-            تناسب : شفق / فلق / صبح

    3-  حسن تعلیل : شاعر علت تشکیل شفق را آینه دار بودن نجابت امام می خواند.

    مفهوم : عظمت و بزرگواری حضرت امام حسین (ع)

    معنی : سرخی شفق نشان دهنده مظلومیت تو است و فلق ، مانند محرابی است که تو در آن نماز شهادت به جا آورده ای.

    * در فکر آن گودالم

    که خون تو را مکیده است

    آرایه ها :

    1-            تشخیص : گودال خون را مکیده است.

    2-            تلمیح : اشاره به کربلا که قتلگاه حضرت امام حسین (ع) بود.

    معنی : من در فکر آن گودالی ( کربلا ) هستم که خون تو را خورده است.

    * هیچ گودالی چنین رفیع ندیده بودم

    در حضیض هم می توان عزیز بود

    از گودال بپرس

    رفیع : بلند ، دارای ارتفاع

    حضیض : گودال / متضاد « اوج » - جای پست

    آرایه ها :

    1-            تناقض : رفیع بودن گودال / در حضیض عزیز بودن

    2-            تشخیص : از گودال بپرس

    3-            تلمیح : تلمیح به عبارت مشهور « شَرَفُ المَکان بالمَکینِ »

    معنی : من تا کنون گودالی که این گونه رفیع و بلند باشد ندیده بودم ، در عین ذلت می توان عزیز هم بود. از گودال سؤال کن ( تا به درستی سخن من پی ببری ).

    * شمشیری که بر گلوی تو آمد

                                   هر چیز و همه چیز را در کاینات

        به دو پاره کرد

    کاینات : ( ج کاینه ) موجودات ، هستی یافتگان

    معنی : شمشری که که گلوی تو را برید ، همه ی دنیا و موجودات را به دو نیمه کرد.

    * هر چه در سوی تو ، حسینی شد

                                    دیگر سو یزیدی

    آرایه :

    1-            تضاد : حسینی ، یزیدی

    2-            تلمیح

    3-            حسینی و یزیدی : کنایه از حق و باطل

    مفهوم : شهادت تو معیار حق از باطل شد.

    معنی : هر چیز و هر کس که به سوی تو آمد و طرفدار تو شد بر حق و هر چیز و هرکس که در مقابل تو ایستاد بر باطل است.

    * آه ، ای مرگ  تو معیار !

    آه : صوت افسوس

    معنی : آه ، ای کسی که مرگ و شهادت تو معیار حق و باطل شد.

    * مرگت چنان زندگی را به سُخره گرفت

                                             و آن را بی قدر کرد

                         که مردنی چنان ،

      غبطه ی بزرگ زندگانی شد

    سخره : مسخره کردن

    غبطه : آرزوی نعمت و سعادت دیگران را داشتن ، بدون آرزو کردن زوال نعمت و سعادت آنها.

    آرایه :

    1-            تشخیص : مرگ ، زندگی را به مسخره گرفتن / زندگی ، غبطه خوردن

    2-            تضاد : مرگ ، زندگی / مردن ، زندگانی

    معنی : مرگ با شکوه تو آن گونه زندگانی را مسخره و بی ارزش کرد که حتی زندگانی ، آرزوی مرگی چون مرگ تو دارد.

    * خونت

                     با خون بهایت حقیقت

    در یک تراز ایستاد

    در یک تراز : در یک سطح

    تراز : معیار سنجش

    معنی: حقیقت که خون بهای توست با خون تو هم ارزش است ؛ خون تو عین حقیقت است.

    آرایه : مجاز : خون مجاز از « کشته شدن » با علاقه لازمیه

    * و عزمت ، ضامن دوام جهان شد

                                      - که جهان با دروغ می پاشد

    و خون تو ، امضای « راستی » است.

    عزم : قصد ، نیّت ، اراده

    ضامن : ضمانت کننده ، عهده دارنده

    آرایه ها :

    1-            تشخیص : ضامن شدن عزم

    2-            تضاد : دروغ ، راستی

    3-             حسن تعلیل : جهان با دروغ می باشد

    معنی : تصمیم و اراده ی تو ضامن بقای جهان شد ، دنیا از هم می پاشد و متلاشی می شود ، ولی تو با خون خود ، راستی و حقیقت را رواج دادی و روان ساختی.

    * تو تنهاتر از شجاعت

                     در گوشه ی روشن وجدان تاریخ

           ایستاده ای

    به پاسداری از حقیقت

    تو تنهاتر از شجاعت : تو تنها معیار شجاعت هستی

    آرایه ها : تشخیص : وجدان تاریخ ، اضا فه ی استعاری

    معنی : تو که در شجاعت مانند نداری و معیار شجاعت هستی ، در گوشه ای از تاریخ ایستاده ای و از حقیقت پاسداری می کنی.

    * و صداقت

                 شیرین ترین لبخند

    بر لبان اراده ی توست

    آرایه ها :

    1-            تشبیه بلیغ اسنادی : صداقت شیرین ترین لبخند است

    2-            حس آمیزی : شیرین ترین لبخند

    3-             تشخیص : لبان اراده

    معنی : راستی و صداقت مانند لبخندی است که بر لبان تو نشسته است. ( تو پاسدار راستی و صداقت هستی )

    * چندان تناوری و بلند

                    که به هنگام تماشا

              کلاه از سر کودک عقل می افتد

    آرایه ها :

    1-            تشبیه بلیغ اضافی : کودک عقل

    2-  کنایه : کلاه از سر افتادن کنایه از « عاجز و حیران شدن » ناتوانی

    معنی : مقام تو آنقدر بلند است که عقل ناتوان انسان ، در برابر عظمت تو عاجز و متحیر می شود. ( عقل از درک عظمت امام حسین (ع) عاجز است )

    ارتباط معنی دارد با بیت :

    ای چشم عقل خیره در اوصاف روی تو                     چون مرغ شب که هیچ نبیند به روشنی

    * بر تالابی از خون خویش

                                  در گذرگه تاریخ ایستاده ای

                  با جامی از فرهنگ

                                   و بشریت رهگذار را می آشامانی

    - هر کس را که تشنه ی شهادت است

    تالاب : آبگیر ، حوض ، استخر

    آرایه ها :

    1-            تشیبه : گذرگاه تاریخ

    2-            تناسب : خون / شهادت

    3-             مجاز : جام    مجاز از شراب به « علاقه ی محلّیّه »

    4-            اشتقاق : گذرگاه ، رهگذر

    5-   تلمیح : به بخشی از زیارت اربعین : « وَ بَذَلَ مُهجَتَهُ فیکَ لِیَستَنقِذَ عِبادَکَ عَنِ الظَّلالِه و حیرِهَ الجَهالَه » : « او (حسین) خونش را در راه تو داد تا بندگانت را از گمراهی و سرگردانیِ نادانی نجات بخشد »

    معنی : در حالی که در کنار آبگیری از خون خود در مسیر تاریخ ایستاده ای ، به انسان هایی که عاشق شهادت هستند فرهنگ شهادت را می آموزی.

    مفهوم : اندیشه و فرهنگ عاشورا تداوم دارد

    * نام تو خواب را بر هم می زند

                                     آب را طوفان می کند

                           کلامت قانون است

    آرایه ها :

    1-            تشخیص : نام خواب را بر هم می زند

    2-            تشبیه : کلامت قانون است

    3-            استعاره : آب استعاره از انسان های آرام و ساکت

    4-            نماد : طوفان : نماد خشم و خروش

    5-            اغراق : نام تو خواب را بر سر می زند آب را طوفان می کنند

    معنی : نام تو انسان های غافل و خواب آلوده را از خواب غفلت بیدار می کند و باعث بیدار و انسان های ساکت و خاموش را به خروش و قیام وادار می کند ؛ سخنان تو مانند قانون ، ملاک تشخیص حق و باطل و قابل اجراست.

    * خرد در مصاف عزم تو جنون

                                   تنها واژه ی تو خون است ، خون

                 ای خدا گون!

    توضیح 2 اشاره به تعبیر مشهور « ثارالله » که در زیارت وارث ، خطاب به حضرت امام حسین (ع) گفته می شود.

    آرایه ها :

    1-            تشخیص : خرد مصاف می کند ( مصاف : جنگ ، حمله ، صف کشیدن )

    2-             تناقص : خرد در مصاف عزم تو جنون است

     تلمیح : خون، تلمیح به تعبیر مشهور « ثارالله » که در زیارت وارث ، خطاب به حضرت امام حسین (ع) گفته می شود.

    معنی: عقل در برابر عزم و اراده ی تو دیوانه می شود ؛ تنها نامی که می توان برای تو انتخاب کرد « خون» است ای کسی که خداگونه هستی!

    خود آزمایی

    1-  « آب را که مهر مادر توست » اشاره به چه موضوعی در زندگی حضرت زهرا (س) دارد؟  

    آب ، مهریه ی حضرت فاطمه است.

    2-            مفهوم کنایی « کلاه از سر کودک عقل می افتد » چیست ؟

     عقل در برابر عظمت تو عاجز و حیران می شود.

    3-   عبارت مشهور « شَرَفُ المَکان بالمَکینِ » با کدام بخش از شعر ارتباط معنایی دارد؟

     در فکر آن گودالم که خون تو را مکیده است /  هیچ گودالی چنین رفیع ندیده بودم.

    4-            امام حسین (ع) چه جرعه ای  به پیروان خویش می آشاماند؟

     فرهنگ شهادت

    5-  عبارت « تو تنها تر از شهادت ... » چه مفاهیمی را در بر دارد؟

    تو تنها معیار شجاعت هستی یا شجاعت تو بی نظیر است.

    6-  این قسمت از زیارت اربعین : « وَ بَذَلَ مُهجَتَهُ فیکَ لِیَستَنقِذَ عِبادَکَ عَنِ الظَّلالِه و حیرِهَ الجَهالَه » : « او (حسین) خونش را در راه تو داد تا بندگانت را از گمراهی و سرگردانیِ نادانی نجات بخشد » با کدام بخش از شعر ارتباط معنایی دارد؟

    بر تالابی از خون خویش / در گذرگه تاریخ ایستاده ای / با جامی از فرهنگ / و بشریت رهگذار را می آشامانی.

    7-   یکی از سروده های مشهور عاشورایی را از شاعران گذشته در کلاس بخوانید.

       فعالیت دانش آموزی

                                              تاوان این خون تا قیامت ماند بر ما                                                                 

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              

       شاعر به اتهام خویش می پردازد و دردمندانه از بی دردی خود و دیگران در برابر شهادت امام می نالد.

    وزن شعر: مستفعلن مستفعلن مستفعلن                                                                                                 

    روزی که در جام شفق مل کرد خورشید          برخشک چوب نیزه ها گل کرد خورشید          

    شفق: سرخی افق پس از غروب خورشید، مُل: شراب

    معنی: روزی که خورشید درجام شفق، شراب ریخت (افق را سرخ کرد) سر مبارک و نورانی امام حسین (ع) بر نیزه های چوبی خشک مثل گل شکفت

     بنا به قولی مشهور، سرخی افق، نشان دهنده ی مظلومیت خون علی(ع) و حسین(ع) است

    خورشید در مصراع دوم استعاره از سر مبارک امام حسین (ع)                                                        

                                                                                                

    شید و شفق را چون صدف در آب دیدم           خورشید را بر نیزه گویی خواب دیدم               

    معنی: خورشید(سر امام حسین)و شفق را مانند صدفی در آب ـ که به روشنی پیداست ـ دیدم. خورشید (سر امام حسین) را بر نیزه دیدم انگار که خواب بود (یا: در خواب دیدم که خورشید (سر امام حسین) بر نیزه است )

    خواب دیدم: ایهام دارد ـ خورشید استعاره از سر امام حسین است

    خورشید را بر نیزه؟آری این چنین است           خورشید را بر نیزه دیدن سهمگین است

    معنی: خورشید را بر نیزه دیدی؟ بله درست است خورشید (سرامام حسین)را برنیزه دیدن عجیب است.

    خورشید استعاره از سر امام حسین(ع)                                                                                             

    سهمگین: عجیب شگفت ترسناک                                                                                                     

    درجام من می بیش تر کن ساقی امشب            با من مدارا بیش تر کن ساقی امشب                  

    معنی: ای ساقی امشب شراب بیشتری در جام من بریز و با من مدارا کن (شاعر می خواهد با خوردن می ازغم خود کاهش دهد)

    برآبخورد آخر مقدم تشنگانند           می ده حریفانم صبوری می توانند                      

    آبخورد: سرچشمه آبشخور ـ حریف: هم پیاله هماورد همکار

    معنی: بر آبشخور، تشنگان مقدمند اول به من شراب بده،  رقیبان و همکاران من می توانند صبر کنند.

    من صحبت شب تا سحوری کی توانم              من زخم دارم من صبوری کی توانم                     

    معنی: نمی توانم از شب تا سحر صبر کنم و بیدار بمانم من زخم (درد و رنج وغم)دارم و نمی توانم صبر کنم

    تسکین ظلمت شهر کوران را مبارک         ساقی سلامت این صبوران را مبارک                 

    معنی: آرامشی که محصول ظلمت و جهل و نادانی است برای شهر کوران (ناآگاهان)مبارک باشد (زیرا آنها در ظلمت و جهل شاد هستد) ساقی به سلامت باشد این آرامش برای صبوران شهر کوران مبارک باشد.                                        

    من زخم های کهنه دارم بی شکیبم        من گر چه اینجا آشیان دارم غریبم                      

    معنی: من زخم های کهنه دارم (غم واندوه شهادت امام حسین (ع)یا غم های که بر بشر وارد شد )بر دل خود دارم وصبرم تمام شده است و اگر چه اینجا خانه و زندگی دارم اما غریبم

    من با صبوری کینه ی دیرینه دارم           من زخم داغ آدم اندر سینه دارم                        

    معنی: من مدتی است که با صبر کردن (صبر منفی) دشمنی دارم من زخم داغ حضرت آدم از کشته شدن هابیل یا رانده شدن از بهشت ) در سینه دارم

    آرایه)تلمیح                                                                                                                              

    من زخم دار تیغ قابیلم برادر          میراث خوار رنج هابیلم برادر                          

    معنی: زخم شمشیری که قابیل بر برادرش هابیل زد من هم دارم و رنج های هابیل را به ارث برده ام

    آرایه)تلمیح                                                                                                                                

    من با محمد از یتیمی عهد کردم           با عاشقی میثاق خون در مهد کردم                    

    معنی: من با حضرت محمد (ص) زمانی که یتیم شد پیمان بستم (= یا از زمانی که یتیم شدم با حضرت محمد (ص) که یتیم بود پیمان بستم) از زمانی که در گهواره بودم با عشق و عاشقی پیمان خون بستم (با عاشقی که در گهواره بود یعنی علی اصغر پیمان خون بستم)

    بر ریگ صحرا با اباذر پویه کردم           عمار وش چون ابر و دریا مویه کردم                 

    معنی: من همراه ابوذر بر روی ریگهای صحرا دویدم و با او تبعید شدم و مانند عمار یاسر مثل ابر و دریا گریستم (فقط ابوذر تبعید نشد من یا بشریت هم تبعید شد)

    آرایه: تلمیح تشخیص و تشبیه دارد                                                                                                   

    من تلخی صبر خدا در جام دارم          صفرای رنج مجتبی در کام دارم                          

    معنی: من تلخ کامی صبری که مظهر صبر خدا (حضرت علی) است در کام خود دارم من تلخی رنج و زهری را که امام حسن مجتبی داشت در کام خود دارم                                                                                          

    آرایه:ایهام و تلمیح                                                                                                                     

    من زخم خوردم صبر کردم دیر کردم           من با حسین از کربلا شبگیر کردم                     

    معنی: من هم ضربه خوردم و هم زخم بر بدنم  وارد شد اما صبر کردم من هم با امام حسین (ع)صبح زود از کربلا راه افتادم

    (فقط امام حسین به اسارت نرفت بلکه بشریت به اسارت رفت)                                                                

    آن روز در جام شفق مل کرد خورشید        برچوب خشک نیزه ها گل کرد خورشید                

    معنی: روزی که خورشید در جام شفق شراب ریخت (افق را سرخ رنگ کرد )خورشید (سر امام حسین)بر روی چوبی خشک شکفته شد.

    فریاد های خسته سر به اوج میزد             وادی به وادی خون پاکان موج می زد                

    معنی: فریادهای انسان های خسته بلند بود صحرا به صحرا (کنایه از همه جا) خون انسان های پاک موج می زد.

    بی درد مردم ما، خدا، بی درد مردم           نامرد مردم ما، خدا، نا مرد مردم                           

    معنی: ما انسان های بی دردی هستیم بی درد، ای خدا ما انسان های نامردی هستیم نامرد

    آرایه)تکرار     

                                                                                                                             

    از پا حسین افتاد و ما برپای بودیم             زینب اسیری رفت و ما بر جای بودیم                   

    معنی: امام حسین (ع) از پا افتاد و ما پا برجا و زنده بودیم حضرت زینب به اسارت رفت و ما در خانه خود سکونت داشتیم و تما شا می کردیم.

    از دست ما بر ریگ صحرا نطع کردند             دست علم دار خدا را قطع کردند                         

    معنی: دستان ما برگستره ی صحرا سفره ای گستردند و دستان علم دار خدا (ابو الفضل)را قطع کردند (ما همجرم ستمگرانیم)

    نطع: سفره                                                                                                                                   

    نو باوگان مصطفی را سر بریدند            مرغان بستان خدا را سر بریدند                           

    معنی: سر جوانان خاندان پیامبر را بریدند سر مرغ بوستان خدا (فرزندان پیامبر)را بریدند.                               

    در برگ ریز باغ زهرا برگ کردیم            زنجیر خاییدیم و صبر مرگ کردیم                       

    معنی: باغ خانواده ی پیامبر خزان زده بود ما سبز و شاداب شدیم (با خا نواده ی پیامبر همراهی و همدردی نکردیم)تلاش بیهوده کردیم و آنچنان صبر کردیم که در برابر مرگ صبر می کنیم 

    چون نا کسان ننگ سلامت ماند بر ما            تاوان این خون تا قیامت ماند بر ما                      

    معنی: انسان های ناکس وپست و سالم ماندیم و ننگ و رسوایی بر ما ماند و تاوان خون امام حسین بر ما است 

    روزی که در جام شفق مل کرد خورشید            بر خشک چوب نیزه ها گل کرد خو.رشید             

    معنی: خورشید در جام شفق شراب ریخت (افق را سرخ رنگ کرد)خورشید(سر امام حسین)بر روی چوبی خشک شکفته شد

    خود آزمایی درس چهارده : تاوان این خون                                  

    1)خورشید در مصراع بیت دوم بیت اول استعاره از چیست؟

     سر مبارک امام حسین(ع)                                  

    2)صبر دارای ارزش و فضیلت است چرا شاعر با صبوری کینه ی دیرینه دارد؟

     منظور از صبر در این شعر صبر مثبت نیست بلکه همان ستم پذیری است                                                                                  

    3)مفهوم کنایی بیت زیر چیست؟

    ازدست ما برریگ صحرا نطع کردند       دست علم دار خدا را قطع کردند

    یعنی ما هم به خاطر سکوت در برابر ظلم شریک جرم ستمگران هستیم

    4)زنجیر خاییدن کنایه از چیست؟

    کنایه از سختی تحمل کردن، کار بیهوده کردن

    5) مفهوم این بیت را بیان کنید

    تسکین ظلمت شهر کوران را مبارک          ساقی سلامت این صبوران را مبارک

    آرامشی که محصول ظلمت است برای شهر کوران مبارک باشد ساقی به سلامت باد این گونه صبر کردن برای صبوران شهر کوران مبارک باشد

    6)دو ویزگی سبکی شاعر را در این شعر نشان دهید

    موسیقی دلپذیر در شعر و کلمات استفاده از قافیه های میانی تکرار استفاده از وزن بلند حد اکثر استفاده توان ردیف و قافیه

    7) سه نمونه تلمیح در شعر را بیابید ؟

    الف) من زخم دار تیغ قابیلم برادر               میراث خوار رنج هابیلم برادر

    ب) بر ریگ صحرا با اباذر پویه کردم

    ج)صفرای رنج مجتبی در کام دارم

    د) زینب اسیری رفت و ما بر جای بودیم

    و) دست علم دار خدا را قطع کردند

    8) دو ویژگی زبانی در این شعر نشان دهید که با سبک خراسانی قرابت داشته با شند .

    الف ) استفاده از کلمات کهنه مثل : آب خورد ، نطع ، مُل          

    ب) تکرار فعل

    ج) استفاده از کلمات مخفف مثل شید

    پرسش و پاسخ آموزشی و تکمیلی

    1) شعر محمد علی بیشتر با معیار های چه سبکی مطابقت دارد ؟

    سبک خراسانی

    2) نام مجموعه ی شعر علی معلم چیست ؟

    رجعت سرخ ستاره

    3) خود اتهامی یعنی چه و از خصوصیات شاعران چه دوره ای است ؟

    خود اتهامی از خصوصیات شاعران انقلاب اسلامی است شاعران در توصیف عظمت روحی شهیدان کربلا و شهدای هشت سال ایستاده گی و مقاومت مردم از این که تنها تماشاگر یا توصیف کننده ی صحنه باشد برخورد نهیب می زنند و حاشیه نشینی را گواه حقارت روح می خوانند.

    منبع مطلب : www.pursaeidy.blogfa.com

    مدیر محترم سایت www.pursaeidy.blogfa.com لطفا اعلامیه سیاه بالای سایت را مطالعه کنید.

    پاسداری از حقیقت درس 3 فارسی دهم

    ®درختان را دوست دارم/ که به احترام تو قیام کرده اند

    که :  نشانه تعلیل آرایه ها : 1ـ تشخیص : درختان ، چون فعل « قیام کرده اند » را به درختان نسبت داده است. 2ـ حسن تعلیل : شاعر علت به ردیف و عمودی ایستادن درختان را احترام به امام حسین (ع) می داند. 3-ایهام تناسب : قیام کرده اند : 1- برپای ایستاده اند 2- شورش ، انقلاب/ مرجع ضمیر تو امام حسین (ع)     معنی : من درختان را دوست دارم ؛ زیرا برای احترام به تو ایستاده اند.

     ® و آب را/که مَهرِ مادر توست./ که : نشانه تعلیل/مَهر : مَهرِیه : کابین زنان/آرایه ها : حسن تعلیل و تلمیح : به این که آب چشمه ی کوثر مهریه  حضرت زهرا (ع) است.آب ودرخت : تناسب /معنی : آب را به این علت دوست دارم که مهریه مادر تو ، حضرت فاطمه (س) است.

    ®خون تو شرف را سرخگون کرده است.  :     شرف : آبرو ، اعتبار/آرایه ها : 1-     کنایه : سرخگون کردن کنایه از « اعتبار بخشیدن »2-     مجاز : خون مجاز از « شهادت»  معنی : خون تو (شهادت تو ) به شرف ، ارزش و اعتبار داده است.

    ®شفق آینه دار نجابتت،/و فلق ، محرابی،/که تو در آن /نماز صبح شهادت گزارده ای/آینه دار: کسی که آینه پیش روی کسی نگه دارد /نجابت : نجیب بودن ، بزرگواری

    شفق : سرخی آفتاب هنگام غروب خورشید/فلق : سرخی آفتاب هنگام طلوع خورشید/گزارده ای : به جا آورده ای /آرایه ها : 1-  تشبیه بلیغ اسنادی : شفق آینه دار است وتشبیه  فلق ، محرابی : « فلق مانند محرابی است »2-   تناسب : شفق وفلق  ، محراب ونماز، فلق وصبح/ 3- شفق وفلق تضاد 3- حسن تعلیل : شاعر علت تشکیل شفق را آینه دار بودن نجابت امام می خواند. مفهوم : عظمت و بزرگواری حضرت امام حسین (ع) معنی : سرخی شفق نشان دهنده مظلومیت تو است و فلق ، مانند محرابی است که تو در آن نماز شهادت به جا آورده ای.

    ®در فکر آن گودالم/که خون تو را مکیده است  :        گودال : منظور گودال قتلگاه امام حسین (ع) که در آن به شهادت رسیدند وآرایه تشخیص دارد . آرایه ها : 1-    تشخیص : گودال خون را مکیده است. 2-    تلمیح : اشاره به کربلا که قتلگاه حضرت امام حسین (ع) بود. معنی : من در فکر آن گودالی ( کربلا ) هستم که خون تو را خورده است.

    ® هیچ گودالی چنین رفیع ندیده بودم/در حضیض هم می توان عزیز بود/از گودال بپرس

    رفیع : بلند ، دارای ارتفاع/حضیض : گودال ، پستی ، نشیب متضاد « اوج » - جای پست/آرایه ها : 1- تناقض : رفیع بودن گودال و در حضیض عزیز بودن 2-    تشخیص : از گودال بپرس3-    تلمیح : تلمیح به عبارت مشهور « شَرَفُ المَکان بالمَکینِ »

    معنی : من تا کنون گودالی که این گونه رفیع و بلند باشد ندیده بودم ، در عین ذلت می توان عزیز هم بود. از گودال سؤال کن ( تا به درستی سخن من پی ببری ).

    ®شمشیری که بر گلوی تو آمد /       هر چیز و همه چیز را در کاینات/    به دو پاره کرد

    کاینات : ( ج کاینه ) موجودات ، هستی یافتگان/ شمشیربرگلو آمدن : کنایه از شهادت ، کشته شدن /معنی : شمشری که که گلوی تو را برید ، همه ی دنیا و موجودات را به دو نیمه کرد.

    ® هر چه در سوی تو ، حسینی شد/   دیگر سو یزیدی  :  آرایه : 1-      تضاد : حسینی ، یزیدی                /2-     تلمیح/3 -    حسینی و یزیدی : کنایه از حق و باطل / حسینی شدن کنایه از طرفدار حق شدن و یزیدی شدن کنایه از طرفدارباطل شدن / حسینی ویزیدی تضاد دارند /مفهوم : شهادت تو معیار حق از باطل شد. معنی : هر چیز و هر کس که به سوی تو آمد و طرفدار تو شد بر حق و هر چیز و هرکس که در مقابل تو ایستاد بر باطل است.

    ®آه ، ای مرگ  تو معیار !/ آه : صوت افسوس/معنی : آه ، ای کسی که مرگ و شهادت تو معیار حق و باطل شد. *

    مرگت چنان زندگی را به سُخره گرفت/      و آن را بی قدر کرد/    که مردنی چنان ،/  غبطه ی بزرگ زندگانی شد

    سخره : مسخره کردن/غبطه : آرزوی نعمت و سعادت دیگران را داشتن ، بدون آرزو کردن زوال نعمت و سعادت آنها.

    آرایه : 1-    تشخیص : مرگ ، زندگی را به مسخره گرفتن /تشخیص : زندگی ، غبطه خوردن 2-    تضاد : مرگ ، زندگی / مردن ، زندگانی/ این که مردن غبطه ی زندگانی شود پارادوکس دارد ./ معنی : مرگ با شکوه تو آن گونه زندگانی را مسخره و بی ارزش کرد که حتی زندگانی ، آرزوی مرگی چون مرگ تو دارد.

    ®خونت/  با خون بهایت حقیقت/در یک تراز ایستاد/در یک تراز : در یک سطح/تراز : معیار سنجش/ خون بها : دیه ، تاوان گشته شدن کسی /معنی: حقیقت که خون بهای توست با خون تو هم ارزش است ؛ خون تو عین حقیقت است. آرایه : مجاز : خون مجاز از « کشته شدن » با علاقه لازمیه/ خون بهایت (مشبه ) حقیقت (مشبه به )

    ® و عزمت ، ضامن دوام جهان شد/    - که جهان با دروغ می پاشد –/و خون تو ، امضای « راستی » است.

    عزم : قصد ، نیّت ، اراده/ ضامن دوام :  علت بقا وپایداری /ضامن : ضمانت کننده ، عهده دارنده /آرایه ها : 1-     تشخیص : ضامن شدن عزم2-    تضاد : دروغ ، راستی3-امضا کردن کنایه از تصدیق نمودن ، تایید کردن 3-  حسن تعلیل : جهان با دروغ می باشد معنی : تصمیم و اراده ی تو ضامن بقای جهان شد ، دنیا از هم می پاشد و متلاشی می شود ، ولی تو با خون خود ، راستی و حقیقت را رواج دادی و روان ساختی.

    ® تو تنهاتر از شجاعت/     در گوشه ی روشن وجدان تاریخ/    ایستاده ای/به پاسداری از حقیقت/تو تنهاتر از شجاعت : تو تنها معیار شجاعت هستی    ( تو تنها تر از شجاعت را می توان به دوشکل تعبیر  کرد 1-تو تنها « تراز » شجاعت : تو تنها معیاری هستی برای نشان دادن شجاعت 2- تو تنهاتر از شجاعت : که دراین صورت « شجاعت » تشخیص دارد /گوشه وجدان : اضافه استعاری (وجدان به جایی تشبیه شده که گوشه دارد ) /تشخیص : وجدان تاریخ ، اضا فه ی استعاری/معنی : تو که در شجاعت مانند نداری و معیار شجاعت هستی ، در گوشه ای از تاریخ ایستاده ای و از حقیقت پاسداری می کنی.

    ®و صداقت/  شیرین ترین لبخند/بر لبان اراده ی توست  :   

      آرایه ها : 1-    تشبیه بلیغ اسنادی : صداقت شیرین ترین لبخند است2-  حس آمیزی : شیرین ترین لبخند3-  تشخیص : لبان اراده4- لبخند ولبان تناسب /معنی : راستی و صداقت مانند لبخندی است که بر لبان تو نشسته است. ( تو پاسدار راستی و صداقت هستی )

    ®چندان تناوری و بلند /   که به هنگام تماشا/ کلاه از سر کودک عقل می افتد/تناور : رشید ، تنومند ، بزرگ

    آرایه ها : 1-     تشبیه بلیغ اضافی : کودک عقل2-  کنایه : کلاه از سر افتادن کنایه از « عاجز و حیران شدن » ناتوانی ، کلاه از سرکودک عقل می افتد کنایه از عظمت امام حسین(ع) و حیرت عقل/معنی : مقام تو آنقدر بلند است که عقل ناتوان انسان ، در برابر عظمت تو عاجز و متحیر می شود. ( عقل از درک عظمت امام حسین (ع) عاجز است )

    ارتباط معنی دارد با بیت : ای چشم عقل خیره در اوصاف روی تو                     چون مرغ شب که هیچ نبیند به روشنی

    ® بر تالابی از خون خویش /    در گذرگه تاریخ ایستاده ای/  با جامی از فرهنگ/   و بشریت رهگذار را می آشامانی/- هر کس را که تشنه ی شهادت است –      تالاب : آبگیر ، حوض ، استخر/

    آرایه ها : 1-    تشیبه : گذرگاه تاریخ2-  تناسب : خون و شهادت ، جام وآشامیدن وتشنه ، گذرگه و رهگذر3  -   مجاز : جام    مجاز از شراب به « علاقه ی محلّیّه »4-   اشتقاق : گذرگاه ، رهگذر5-  تلمیح : به بخشی از زیارت اربعین : « وَ بَذَلَ مُهجَتَهُ فیکَ لِیَستَنقِذَ عِبادَکَ عَنِ الظَّلالِه و حیرِهَ الجَهالَه » : « او (حسین) خونش را در راه تو داد تا بندگانت را از گمراهی و سرگردانیِ نادانی نجات بخشد »6-تالابی ازخون : تشبیه واغراق فرهنگ : استعاره مکنیه ( به شرابی تشبیه شده که داخل جام ریخته می شود /تشنه بودن کنایه از خواستاروطالب بودن / معنی : در حالی که در کنار آبگیری از خون خود در مسیر تاریخ ایستاده ای ، به انسان هایی که عاشق شهادت هستند فرهنگ شهادت را می آموزی.

    منبع مطلب : kelk1341.blogfa.com

    مدیر محترم سایت kelk1341.blogfa.com لطفا اعلامیه سیاه بالای سایت را مطالعه کنید.

    معنی و نکات درس پاسداری از حقیقت، فارســــــــــی دهــــــــــــــــــــــــــم

    پاسداری از حقیقت

    قالب شعر:شعر سپید،یعنی اهنگ دارد امّا وزن عروضی ندارد و جای قافیه در ان مشخّص نیست.

    این شعر از بهترین سروده های علی موسوی گرمارودی، شاعرِ معاصر، می باشد.

    او که از پیشتازانِ شعر مذهبیِ امروز است، تنها به سوگِ کربلا بسنده نکرده، بلکه به ابعاد حماسی

    عاشورا و پیام ِخونِ شهید بزرگِ کربلا نیز پرداخته است.

      ************************************************************************

    سید علی موسوی گرمارودی، زاده ی سیِ فروردینِ1320 در قم است.وی شاعر،نویسنده،حافظ پژوه،

    گوینده و مجریبرنامه های رادیو و تلویزیون است.او منتخب ششمین همایش چهره های ماندگار در 

    سالِ 1385 نیز می باشد.

    از مجموعه شعر هایش می توان به(سایه)،( درسایه سار نخلِ ولایت)،(تا ناکجا)،( بارانِ اخم) اشاره نمود.

    **********************************************************************************************************************************************************

    درختان را دوست می دارم / که به احترام تو قیام کرده اند / و آب را / که مهرِ مادرِ توست.

     / قیامِ درختان: جانبخشی / تو: مرجع ضمیر :امام حسین /تلمیح به مهریه ی بانوی بزرگِ 

    اسلام، حضرت زهرا، سلام اللّه علیها، که گویا قسمتی از شریعه ی فرات بوده است.

    حسن تعلیل(علّتِ ایستادنِ  درختان، احترام به توست. ) /حسن تعلیل:(دلیلِ دوست داشتنِ

    آب را، مهریه ی حضرتِ زهرا بودن، می داند.)/ مهر: مهریه، کابین و صِداق / مادر: منظور حضرت زهرا /حذف (دوست می دارم) به قرینه ی لفظی بعد از(آب را)

                                             ****************

    بازگردانی: من درختان را که به احترامِ تو،ای حسین،عمود ایستاده اند،و آب را که مهریه و

    صداقِ مادرت، زهراست، دوست می دارم.

    (هر چیزی که من را به یاد تو بیندازد، دوست دارم.)

    ****************************************************************************

    خون تو شرف را سرخگون کرده است / شفق آینه دار نجابتت / و فلق، محرابی که تو در آن /

    نماز صبح شهادت گزارده ای

    خون: مجاز از جان باختن، شهادت / شرف: آبرو، بزرگ منشی، بزرگواری / سرخگون کرد:

    کنایه از این که اعتبار بخشید،آبرو بخشید / شفق: سرخی شامگاهی / فلق: فجر، سپیده

    صبح / آینه دار: کسی که آیینه را در پیش عروس یا هر کس دیگر نگه دارد تا خود را در آن

    ببیند،  / شفق، فلق: تضاد / نجابت: پاک منشی / شفقِ آیینه دار: جانبخشی

    / گزارده ای: ادا کرده ای (بن ماضی: گزارد، بن مضارع: گزار) (هم آوا: گزاردن: انجام دادن، گذاشتن: نهادن)

    مراعات نظیر، در کلماتِ شفق،فلق،صبح، محراب و نماز

    تشبیه:شفق، آیینه دارِ نجابت و فلق،محرابی....

    حسن تعلیل:شاعر تشکیل شفق و فلق و سرخی آن ها را دلیلی بر یاد آوری مظلومیت و به

    خون، آغشته شدنِ ایشان می داند.

                                           ***************

    بازگردانی: کشته شدنِ تو به شرف،آبرو بخشیده است.  شفق،منعکس کننده ی پاکی و 

    نجابتِ توست و سپیده دم، محرابیست که تو در آن نماز صبحِ عاشورا را به جا آوردی.

    ♣♣♣*************************************************************

    در فکر آن گودالم  / که خون تو را مکیده است / هیچ گودالی چنین رفیع ندیده بودم / در حضیض هم می توان عزیز بود / از گودال بپرس

    گودال خون .. مکیده: جانبخشی / تلمیح به داستان جان باختن امام حسین و گودالِ قتلگاه /

    / تلمیح به "شَرَفُ المَکانِ باِلمَکینِ" (ارزش هر جای و جایگاهی به کسی است که در آن

    قرار گرفته است.)/ رفیع: بلند، مرتفع / حضیض: فرود، جای پست در زمین یا پایین کوه /

     از گودال بپرس: جانبخشی

    پارادوکس:(متناقض نما):رفیع بودنی گودال و در حضیض، عزیز بودن

                                                             ******

    بازگردانی: در فکرِ گودالِ قتلگاهِ تو هستم که در ظهرِ عاشورا خونِ مبارکت را مکید.

    هیچ گودالی این چنین بلند مرتبه و والا، نشده است.به راستی که در عینِ پستی نیز،

    می توان عزیز و گرانقدر بود.

    ***************************************************************** 

    ♣♣♣

    شمشیری که بر گلوی تو آمد / هر چیز و همه چیز را در کاینات / به دو پاره کرد: / هر چه در سوی تو حسینی شد

    دیگر سو یزیدی… / 

    کاینات: جمعِ کاینه، موجودات و هستی یافتگان  / حسینی، یزیدی:کنایه از حق و باطل، تضاد

    / تلمیح به داستانِ جان باختن امام حسین

                                         ******************

    بازگردانی:آن شمشیری که بر گلوی تو فرود آمد،و سرِ مبارکِ تو را برید،معیار حق و باطل شد.

     تو معیارِ حق و باطلی. هر کس و هر چه سمت و سوی تو و موافقِ تو بود، حق و هر

    آن چه در سوی دیگر، باطل، خواهد بود.

    ******************************************************************

    آه، ای مرگِ تو معیار!

    مرگت چنان زندگی را به سخره گرفت / و آن را بی قدر کرد / که مردنی چنان / غبطه بزرگ

    زندگانی شد.

    مرگ، زندگی: تضاد / سخره: مسخره کردن، ریشخند / مرگت … به سخره گرفت: جانبخشی

    بی قدر: بی ارزش / غبطه: رشک بردن، حال و روز کسی را آرزو داشتن بی آنکه خواهان

    زوال او باشیم.

                                           *************

    بازگردانی: آه، ای کسی که شهادتت،معیارِ تشخیصِ حق از باطل شد.

    مرگِ تو، آن چنان زندگی را به مسخره گرفت و آن را بی ارزش ساخت ، که چنین مُردنی ،

    بالاترین حسرتِ زندگانی شد.(از این رو زندگان به مرگِ تو رشک می ورزند و دوست دارند

    همانند تو، جان ببازند.

      **************************************************************

    خونت  / با خون بهایت حقیقت / در یک تراز ایستاد.

    خون: مجاز از جان باختن / خونبها: دیه ، پولی که در ازای خونِ مقتول به بازماندگانِ او دهند /

    تراز: همسطح /خون و خون بها: مراعات نظیر

                                            *************

    بازگردانی: خون تو عینِ حقیقت است و هر دو هم ارزش اند.

    *****************************************************************

    و عزمت ضامن دوام جهان شد / -که جهان با دروغ می باشد- / و خون تو امضای

    راستی است.

    عزم: اراده، قصد / ضامن: ضمانت کننده، کفیل، به عهده گیرنده ی غرامت / اغراق درپاشیدنِ

    دنیا با دروغ / خون: مجاز از جان باختن / امضا: مجاز از تأیید کننده /

    مراعات نظیر :ضامن و امضا

                                        ****************

    بازگردانی: اراده ی تو ،برای مقاومت در برابرِ بیداد،باعثِ پایداری و دوامِ جهان شد. 

    چرا که جهان با دروغ، نابود می شود و شهادتِ تو ،راستی را تثبیت کرد و از نابودی رهاند.

    ******************************************************************

    تو تنهاتر از شجاعت / در گوشه ی روشنِ وجدان تاریخ ایستاده ای / به پاسداری از حقیقت /

    و صداقت

    تنهاتر از شجاعت: جانبخشی / وجدانِ تاریخ: اضافه استعاری  و تشخیص/ پاسداری:

    نگهبانی / صداقت: راستی

    گوشه ی روشنِ وجدانِ تاریخ:واج آرایی مصوّت کسره

                                               *****************

    بازگردانی: تو تنها کسی هستی که به تنهایی در درازنای تاریخ ایستاد و به نگهبانی از حقیقت

    و راستی پرداخت. (دیگر تاریخ سازان همه در راه دروغ و کژی گام نهادند.)

    ******************************************************************

    شیرین ترین لبخند / بر لبان اراده توست.

    شیرین ترین لبخند: حس آمیزی / لبان اراده: اضافه استعاری و تشخیص / لبخند و  لب:

    تناسب

                                  ****************

    بازگردانی: عزم و اراده ی  تو استوار و لبریز از شادابی است. 

    ***************************************************************

    چندان تناوری و بلند / که هنگام تماشا / کلاه از سرِ کودک عقل می افتد.

    تناور: تنومند، فربه، قوی جثّه / کودک عقل: اضافه تشبیهی / کلاه از … می افتد: جانبخشی،

    کنایه از این که عقل توانِ شناختِ تو را ندارد.

    تماشا:آرایه ی ایهام،دیدن و گشت و کذار

    کلاه از سر اُفتادن: کنایه از عجز و ناتوانی و رُسوایی

                                             ***************

    بازگردانی:  تو ، آن قدر بلند مرتبه هستی که خرد نیز  در هنگامِ شناختِ تو،عاجز و ناتوان

    است.      (به اندازه ای بزرگ و بلندبالاست که خرد ،توانِ شناختِ او  را ندارد.)

    *****************************************************************

    بر تالابی از خونِ خویش / در گذرگهِ تاریخ ایستاده ای / با جامی از فرهنگ / و بشریّت

    رهگذار را می آشامانی / -هر کس را که تشنه شهادت است.-

    تالاب: آبگیر، برکه / گذرگه تاریخ: اضافه تشبیهی / جامی از فرهنگ: تشبیه(فرهنگ مانند

    نوشیدنی است در جام تو)/ خون و شهادت: تناسب/ تشنه ی شهادت: اضافه استعاری /

    تشنه: کنایه از بسیار مشتاق

     / رهگذار: رهگذر، عبور کننده / تلمیح به این قسمت از زیارتِ اربعین:

    (و بذَل مُهجَتهَ فبک لیِستنقذ عبادک منالجَهاله و حَیره الضَّلاله.)(او، حسین (ع)، خونش را در راه

    تو داد تا بندگانت را از نادانی و سرگردانیِ گمراهی نجات بخشد.)

    تالابی از خون:اغراق

                                              *************************

    بازگردانی: تو در گذر گاهِ تاریخ،جامی از فرهنگ و آگاهی را به رهگذران و کسانی که

    شیفته ی شهادت هستند، می نوشانی و آنان را سیراب می نمایی.(با شهادتت سبب شدی

    که مردم از نادانی برهند و از فرهنگ و دانش سیراب گردند.)

    گوشواره عرش، مجموعه کامل شعرهای آیینی، سید علی موسوی گرمارودی

    ******************************************************************

    هفتم ابان نود و هشت.... حسین حسین زاده بافرانی.دبیرِ دبیرستانِ شهید چمرانِ نایین

    منبع مطلب : hosein20122012.blogfa.com

    مدیر محترم سایت hosein20122012.blogfa.com لطفا اعلامیه سیاه بالای سایت را مطالعه کنید.

    جواب کاربران در نظرات پایین سایت

    مهدی : نمیدونم, کاش دوستان در نظرات جواب رو بفرستن.

    میخواهید جواب یا ادامه مطلب را ببینید ؟
    مهدی 2 سال قبل
    0

    نمیدونم, کاش دوستان در نظرات جواب رو بفرستن.

    برای ارسال نظر کلیک کنید