در حال پالایش مطالب میباشیم تا اطلاع ثانوی مطلب قرار نخواهد گرفت.
    توجه : تمامی مطالب این سایت از سایت های دیگر جمع آوری شده است. در صورت مشاهده مطالب مغایر قوانین جمهوری اسلامی ایران یا عدم رضایت مدیر سایت مطالب کپی شده توسط ایدی موجود در بخش تماس با ما بالای سایت یا ساماندهی به ما اطلاع داده تا مطلب و سایت شما کاملا از لیست و سایت حذف شود. به امید ظهور مهدی (ع).

    دایناسورها چند سال پیش منقرض شدند

    1 بازدید

    دایناسورها چند سال پیش منقرض شدند را از سایت اسک 98 دریافت کنید.

    دایناسور

    دایناسور

    دایناسورها (به انگلیسی: Dinosaurs) گروهی از خزندگان مهره‌دار بودند که حدود ۲۳۵ میلیون سال پیش در دورهٔ تریاس پسین به وجود آمدند و در جریان رویداد انقراض تریاس–ژوراسیک به صورت جانوران برتر در خشکی درآمدند و سلطه آن‌ها بر خشکی تا پایان دوره کرتاسه ادامه یافت. با وقوع رویداد انقراض کرتاسه-پالئوژن بیشتر آن‌ها به غیر از یک تبار که امروزه پرندگان خوانده می‌شوند منقرض شدند.[۱][۲]

    بررسی بازمانده‌های کهن‌بال (آرکئوپتریکس) در ۱۸۶۱ نشان دهندهٔ رابطه‌ای بین دایناسورها و پرندگان است. دانشمندان امروزه در اسکلت پرندگان، استخوانی را پیدا کرده‌اند که فقط در دایناسورها وجود داشته‌است. صرف نظر از حضور اثرهای سنگواره شده، نیاپرنده خیلی شبیه آراسته‌آرواره (دایناسور درنده کوچک) است.[۲]

    تحقیقاتی که در حدود سال ۱۹۷۰ انجام شده نشان می‌دهد دایناسورهای دَدپا به احتمال زیاد نیاکان پرندگان هستند؛ در واقع، بسیاری از دیرین‌شناسان پرندگان را مانند دایناسورهای بازمانده درنظر می‌گیرند و بر این باورند که دایناسورها و پرندگان باید با هم زیر یک گونه قرار داده شوند. امروزه ۱۰۰۰۰ گونه از پرندگان به این گروه تعلق دارند.[۲]

    حدوداً نیمهٔ نخست قرن ۲۰، دانشمندان دایناسورها را جانورانی تنبل، خنگ و خون‌سرد به‌شمار می‌آوردند. با این وجود، تحقیقات گستردهٔ انجام شده در سال ۱۹۷۰ این نظریه را تأیید می‌کند که آن‌ها حیواناتی با دگرگونی‌های بدنی زیاد بودند و اغلب خود را با واکنش‌های متقابل اجتماعی سازگار می‌کردند. مدرکی از پرندگانی مربوط به دستهٔ ددپایان شدیداً این تغییر نظریه را تحت تأثیر قرار می‌دهد.[۳]

    از زمانی که اولین فسیل‌های دایناسور در سدهٔ نوزدهم میلادی شناخته شدند اسکلت آن‌ها زیبندهٔ موزه‌های سراسر دنیا شده‌اند و دایناسورها بخشی از فرهنگ جهانی شده‌اند و میان کودکان و بزرگسالان باقی خواهند ماند. آن‌ها در پرفروش‌ترین کتاب‌ها و فیلم‌ها (مانند پارک ژوراسیک)، چهره بوده‌اند و هر یافتهٔ تازه‌ای از دایناسورها را رسانه‌ها پوشش می‌دهند.[۲] اغلب به‌طور غیررسمی هرگونه خزندهٔ پیشاتاریخ نظیر دواندازه‌دندان، خزندگان بال‌دار و ماهی‌خزنده‌سانان، پلسیوسور و موساسور را نیز دایناسور می‌نامند. در حالی که به معنای دقیق کلمه هیچ‌یک از جانوران یادشده دایناسور نیستند.[۲]

    از آنجا که پستانداران در مقایسه با خزندگان امروزی هوشیارتر و فعال‌تر هستند این پرسش پیش می‌آید که چرا آن‌ها برای مبارزه‌جویی با دایناسورها زودتر از این به مناطق تحت فرمانروایی دایناسورها نیامدند. یکی از دلایل محتمل آن است که خود دایناسورها فعال، هوشیار و خون‌گرم بوده‌اند. وضع خاص بدن دایناسورها حاکی از چابکی آن‌هاست. استخوان‌های آن‌ها در مقایسه با استخوان‌های چهارپایان خونگرم و خونسرد امروزی، دارای مجراهایی است که نشان‌دهنده خونگرمی آن‌هاست. سنگواره‌هایی که نسبت شکارچی به شکار را نشان می‌دهد، از این حکایت می‌کند که دایناسورها، همچون پستانداران خونگرم و برخلاف خزندگان خون‌سرد به مقادیر زیادی غذا نیاز داشته‌اند.[۴]

    اگر دایناسورها خونگرم بودند، این موضوع به توضیح چیرگی درازمدت آن‌ها کمک می‌کند. دایناسورها بزرگتر از پستانداران هم‌زمان خود بوده‌اند؛ حتی بچه دایناسورهایی که تازه از تخم خارج می‌شدند از بیشتر پستانداران بزرگ‌تر بوده‌اند. واضح است که پستانداران نقش جانوران کوچک و دایناسورها نقش جانوران بزرگ را ایفا می‌کردند. حتی هنگامی که چندین رویداد انقراض گوناگون تنوع دایناسورها را کاهش داد، دایناسورهای بازمانده هنوز هم بزرگتر از پستانداران بودند و قادر بودند که موقعیت خود را حفظ کنند و آن دودمان‌های اصلی را فراهم آورند که فرگشت دوباره از آن‌ها جانوران بزرگ را به‌وجود می‌آورد.[۴]

    تنها هنگامی که دایناسورها در جریان انقراض پایان کرتاسه از میان رفتند، پستانداران به داخل مناطق مسکونی خالی راه یافتند تا به نوبه خود بر محیط خشکی چیرگی یابند.[۵]

    نام[ویرایش]

    طبقه‌بندی دایناسورها رسماً در سال ۱۸۴۲ توسط دیرینه‌شناس انگلیسی ریچارد اوون[پ ۴] نامیده شده بود که برای اشاره کردن به «تبار جدا یا از زیرراسته خزندگان سوسماری» استفاده کرد. در نتیجه در بریتانیا و سراسر دنیا به رسمیت شناخته شد.[۶] این اصطلاح از کلمه یونانی δεινός (دنیوس به معنی وحشتناک، نیرومند یا شگفت‌انگیز) و کلمه یونانی σαύρα (سورا به معنی مارمولک یا حیوان خزنده) گرفته شده‌است.[۷] با این وجود نام طبقه‌بندی اغلب به دندان، چنگال‌های و دیگر مشخصات ترسناک دایناسورها اشاره دارد. ریچارد اوون صرفاً قصد داشته به اندازه و عظمتشان اشاره کند.[۸]

    با وجود این‌که دایناسورها ۱۶۰ میلیون سال بر زمین حکومت می‌کردند[۹][۱۰] و فراوانی و تنوع آن‌ها و تنوع وارثانشان (پرندگان) زیاد بوده‌است اما در زبان عامیانه انگلستان دایناسور بعضی اوقات برای شرح دادن کهنه یا ناموفق بودن یک چیزی یا شخصی، بکار گرفته می‌شود. این کاربرد در زمانی که دایناسورها به عنوان موجوداتی خون‌سرد و تنبل تلقی می‌شدند متداول شد.[۱۱]

    ویژگی‌ها[ویرایش]

    رژیم غذایی[ویرایش]

    اگرچه امروزه در میان مردم دایناسورهای گوشت‌خوار مشهورترند اما بیشتر دایناسورها گیاه‌خوار بودند در هر زنجیره غذایی باید موجودات زنده بیشتری در سطح‌های پایین‌تر زنجیره غذایی وجود داشته باشد و گرنه انتقال انرژی غذا کافی نخواهد بود. شمار زیادی از گیاهان (تولیدکنندگان یا آن‌ها که خودبخود تغذیه می‌کنند) غذای تعداد کمتری از گیاه‌خواران (مصرف‌کنندگان اولیه نامیده می‌شوند) را تأمین می‌کنند. این گیاه‌خواران به وسیله تعداد کمتری از گوشت‌خواران (مصرف‌کنندگان ثانویه نامیده می‌شوند) خورده می‌شوند. برای مثال صدها جریب گیاه لازم بوده تا گروه کوچکی از تریسراتوپس‌ها تغذیه شوند. این گروه تریسراتوپس‌ها می‌توانستند غذای تنها یک تیرانوسور را تأمین کنند تا به زندگی خود ادامه دهد. با نگاهی به فسیل‌هایی که تا کنون از انواع دایناسورها کشف شده نشان می‌دهد که ۶۵ درصد دایناسورها گیاه‌خوار بودند و تنها ۳۵ درصد آن‌ها گوشت‌خوار بودند. چون که فسیل‌های زیادی از بعضی از دایناسورهای گیاه‌خوار پیدا شده. برای مثال بیش از صد فسیل پروتوسراتوپس پیدا شده، در حالی که در مقابل تنها چند فسیل تیرانوسور پیدا شده‌است.[۱۲]

    هنگامی که در یک جامعه تعداد گوشت‌خواران افزایش می‌یابد، آن‌ها تعداد بیشتر و بیشتری از گیاه‌خواران را می‌خورند و جمعیت گیاه‌خواران کاهش می‌یابد. به همین علت، یافتن و خوردن گیاه‌خواران برای گوشت‌خواران رفته‌رفته سخت می‌شود و در نتیجه تعداد گوشت‌خواران به ناچار کاهش پیدا می‌کند. به همین دلیل، جمعیت گوشت‌خواران و گیاه‌خواران در حالت تعادل نسبتاً باثباتی می‌ماند. چون که اگر جمعیت گیاه‌خواران کاهش یابد، جمعیت گوشت‌خواران را هم محدود می‌کند. تعادل مشابهی بین گیاهان و گیاه‌خواران نیز وجود دارد. یعنی اگر میزان گیاهان کاهش یابد تعداد گیاه‌خواران نیز کاهش می‌یابد.[۱۲]

    گیاه‌خواران[ویرایش]

    گیاه‌خواران معمولاً دندان‌های کند و بی نوکی دارند که برای کندن گیاهان (برگ‌ها، شاخه‌های کوچک و…) مناسب است. همچنین بعضی‌ها دندان‌های تخت و صافی دارند که برای خرد و آسیاب کردن فیبرهای گیاهی سخت مناسب است. بسیاری از گیاه‌خواران هم یک کیسه لب دارند که می‌توانند برای مدتی غذا را در آن ذخیره کنند. گیاه‌خواران معمولاً باید نسبت به گوشت‌خواران حجم خیلی بزرگ‌تری از مواد غذایی را بخورند تا همان مقدار کالری را به دست آورند (چون که برگ‌ها، شاخه‌های کوچک و ریشه‌ها کالری کمتری دارند. گیاه‌خواران معمولاً دستگاه‌های گوارش بزرگ‌تری هم نسبت به گوشت‌خواران دارند. در بعضی از دایناسورها سنگ‌ها (که گاسترولیت نامیده می‌شود) به خرد کردن فیبرها در احشا کمک می‌کرد. بعضی از انکیلوسوروس‌ها حتی محل‌های تخمیر (مثل اتاقک‌هایی) داشتند که فیبرهای گیاهی در آن‌ها تجزیه می‌شد. تنها راه دقیق برای فهمیدن این که کدام گیاهان را کدام دایناسوری می‌خورده، پیدا کردن بقایای معده فسیل شده یا مدفوع فسیل شده دایناسور است که در آن مواد گیاهی گوارده یافت می‌شود. اما باقی مانده‌های معده فسیل شده بی‌نهایت نادر پیدا می‌شود و به سختی می‌توان فهمید مدفوع پیدا شده هم مال کدام دایناسور است. با این محدودیت‌ها نوع غذای یک دایناسور را تنها می‌توان بر اساس نوع دندان‌هایی که دایناسور داشته (می‌توانسته مواد گیاهی سخت یا نرم را بخورد)، محلی که در آن زندگی می‌کرده (آب و هوا و محل سکونت و… آنچه بوده که معمولاً شناخته شده نیست) و این که کدام گیاهان در طول دوره زمانی ویژه‌ای در آن حوالی بودند، فهمید. احتمال دارد که در طول دوره میانه‌زیستی گیاهانی شامل سرخس‌ها، سرخس‌های نخلی، دم‌اسبی‌ها، سرخس‌های تخم ریز، درخت معبد و خزه‌ها بیشتر وجود داشته‌اند؛ بنابراین دایناسورها در دوره میان‌زیستی بیشتر از این گیاهان تغذیه می‌کردند. گیاهان گلدار هم در طول دوره کرتاسه تکامل پیدا کرده و به وجود آمده‌اند.[۱۲]

    گوشت‌خواران[ویرایش]

    دایناسورهای گوشت‌خوار که تقریباً همگی جزو ددپایان هستند نیاز داشتند تا راهی برای به دست آوردن گوشت پیدا کنند. دایناسورهای گوشت‌خوار معمولاً پاهای قوی بلندی داشتند که با استفاده از آن‌ها می‌توانستند سریع بدوند تا شکارشان را به چنگ آورند. آن‌ها همچنین به فک‌های قوی بزرگ و دندان‌های تیز و چنگال‌های مرگبار نیاز داشتند تا بتوانند شکارشان را پاره‌پاره کنند و بکشند. دید خوب، حس بویایی تیز و یک مغز بزرگ برای این که استراتژی‌های شکار را طرح‌ریزی کنند هم خیلی برای شکار موفق مهم بوده‌است.

    همه‌چیزخواران[ویرایش]

    تنها چند دایناسور شناخته شده همه‌چیزخوار بوده‌اند (یعنی هم گیاهان و هم جانوران را می‌خورده‌اند). بعضی مثال‌ها از همه چیزخوارها پرنده‌وَشان و خاگ‌دزد هستند که گیاهان، تخم‌ها، حشرات و سایر مواد مغذی را می‌خوردند. همچنین بیشتر گیاه‌خواران، همه‌چیزخوار اتفاقی بودند. چون که موقعی که گیاهان را می‌خوردند تعداد خیلی زیادی از حشرات و جانوران کوچک را هم می‌بلعیدند.[۱۲]

    داشتن پرروی پوست[ویرایش]

    بیشتر دایناسورها بر روی پوست خود پرهایی مانند کرک و پرز جوجه داشتند. در پی کشف یک فسیل ۱۵۰ میلیون ساله «کولیندادروموس زابایکالیکوس» در سیبری مشخص شد که داشتن پرروی بدن، میان دایناسورها بسیار معمول بوده‌است. در ابتدا پرها برای محافظت از بدن دایناسورها در برابر تغییر دما و نیز ارتباط آن‌ها با یکدیگر به کار می‌رفتند و بعدها برای پرواز سازگاری پیدا کردند.[۱۳][۱۴]

    بررسی تغذیه[ویرایش]

    راه‌های خیلی متفاوتی برای مطالعه نوع تغذیه دایناسورها وجود دارد که شامل این هاست.

    ۲. دندان‌ها: ساختمان دندان یک دایناسور هم به ما می‌گوید که دایناسور چه غذایی می‌خورده‌است. گوشت‌خواران به دندان‌های تیز برای دریدن و فروکردن یا به دندان‌های قوی برای خرد کردن جانوران نیاز داشته‌اند. گیاه‌خواران دندان‌هایی داشته‌اند که با آن‌ها می‌توانسته‌اند برگ‌ها و شاخه‌های کوچک را بکنند و بجوند. البته بعضی دایناسورها مانند «لیموسور اینکستریکابیلیس» نیز دندان شیری داشته‌اند. این گونه در کودکی دندان گوشت‌خوار داشته و پس از بلوغ، گیاه‌خوار می‌شده‌است.[۱۵]

    رفتارشناسی[ویرایش]

    بازسازی چگونگی رفتار دایناسورها معمولاً بر اساس سنگواره‌های یافته شده، محیط زیست، شبیه‌سازی‌های بیومکانیک به‌وسیلهٔ رایانه و نیز مقایسه با گونه‌های مدرن صورت می‌گیرد؛ بنابراین بسیاری از نظریه‌های کنونی در رابطه با کنش‌شناسی دایناسورها براساس فرضیه‌هایی است که ممکن است برای مدتی طولانی موضوعی برای مباحثه و انتقاد باقی بمانند. با این وجود، گمان می‌رود که بعضی رفتارها که در برخی تمساح‌سانان و پرندگان که بیشترین خویشاوندی را نسبت به دایناسورها دارند مشترک است، در دایناسورها نیز رواج داشته‌است.[۱۶]

    گله[ویرایش]

    اولین اثبات زندگی گله‌ای دایناسورها در سال ۱۸۷۸ در بلژیک رخ داد. به نظر می‌رسید ۳۱ ایگوانودون در یک فروریزی زمین فرورفته و غرق شده باشند. سپس مرگ‌هایی توده‌ای در چند جایگاه دیگر نیز کشف شد.
    بر اساس این کشفیات و نیز فسیل‌هایی یافته شده، دانش‌مندان به این نتیجه رسیدند که زندگی گروهی در بسیاری از گونه‌های دایناسور رایج بوده‌است.[۱۶]

    لانه‌سازی[ویرایش]

    کشف لانه‌های مایاسورها[پ ۵] در مونتانا در سال ۱۹۷۸ نشان داد که مراقبت از نوزادان در راسته پرنده‌پایان[پ ۶] فقط تا زمان بازشدن تخم‌ها نیست.[۱۷] شواهد دیگری نشان می‌دادند که چنین رفتاری در بعضی دایناسورهای دوره کرتاسه نیز همچون سالتاسور[پ ۷] وجود داشت و آن‌ها همچون پنگوئن‌ها گروه‌های عظیمی برای لانه‌سازی تشکیل می‌دادند.[۱۸]

    جفت‌گیری[ویرایش]

    با وجود این که دانسته‌های امروز ما در این مبحث ناچیز هستند، ولی به نظر می‌رسد شاخ‌های برخی از دایناسورها همچون ددپایان احتمالاً به علت شکنندگی خود نه به عنوان وسیله دفاع، بلکه به عوان وسیله زورآزمایی در نرها استفاده می‌شدند.[۱۶]

    روش جابه‌جایی[ویرایش]

    با توجه به فسیل‌های یافت شده، گمان می‌رود که هیچ‌کدام از دایناسورها حفار نبودند، و فقط تعداد کمی از آن‌ها می‌توانستند از درخت بالا بروند. از آن‌جا که روند تکاملی پستانداران در دوره نوزیستی به پیدایش جاندارانی حفار و بالارونده انجامید، نبود شواهدی بر وجود دایناسورهایی با چنین خصوصیاتی تعجب‌برانگیز است.

    درک درستی از چگونگی جابه‌جایی دایناسورها در واقع کلیدی برای مدل‌سازی از رفتار آن‌ها می‌باشد. روش بیومکانیک اطلاعات مفیدی را در اختیار ما می‌گذارد. به‌طور مثال می‌تواند بر اساس نیروی ماهیچه‌ها و نیروی وزن بر ساختار استخوان‌بندی سرعت حرکت جاندار را مشخص کند، یا این که آیا ددپایان بزرگ برای جلوگیری از آسیب‌دیدگی به هنگام دنبال کردن شکار، سرعت خود را کم می‌کردند یا نه[۱۹][۲۰]

    تاریخچه مطالعه[ویرایش]

    سابقه شناخت دایناسورها به قرن‌ها پیش بازمی‌گردد. بدون این که لزوماً به این نام شناخته شوند یا حتی درک درستی از آن‌ها بشود.

    چینی‌ها آثار و استخوان‌های یافت شده آن‌ها را به اژدها نسبت می‌دادند. درحالی که اروپاییان آن‌ها را بقایای نفیلیم یا موجوداتی غول‌آسا که در طوفان بزرگ کشته شدند می‌دانستند.

    ایگوآنودون اولین گونه‌ای بود که در سال ۱۸۲۲ توسط زمین‌شناس انگلیسی گیدئون مانتل که متوجه تشابهاتی میان فسیل‌های آن و ایگوانای امروزی شده بود، کشف شد. اولین مقاله علمی دربارهٔ دایناسورها دو سال بعد توسط ویلیام باکلند،[پ ۸] استاد دانشگاه آکسفورد و در رابطه با مگالوسور که فسیل آن به تازگی در نزدیکی آکسفورد کشف شده بود، منتشر شد.

    مطالعه این جانوران به زودی مورد توجه همایش‌های علمی اروپایی و آمریکایی شد، و در سال ۱۸۴۲، دیرین‌شناس انگلیسی، ریچارد اوون واژه دایناسور را اختراع کرد. او مشاهده کرد که در میان بقایای دایناسورهایی که تا آن زمان کشف شده بودند تشابهاتی وجود دارد، به همین دلیل تصمیم گرفت رده‌بندی جدیدی تهیه کند. او با کمک همسر ملکه ویکتوریا موزه تاریخ طبیعی لندن را به وجود آورد تا کلکسیون ملی فسیل‌ها و بقایای دایناسورها را به نمایش بگذارد.

    یکی از اولین دایناسورهایی که در آمریکا کشف شد هادروسور فولکی[پ ۹] بود که در سال ۱۸۵۸ در نیوجرسی کشف شد. این اکتشاف بسیار مهم بود، چرا که این اولین اسکلتی بود که تقریباً به‌طور کامل پیدا شده بود، و در ضمن نشان می‌داد که این جانور بدون شک دوپا بوده‌است. تا این زمان دانشمندان فکر می‌کردند که دایناسورها همچون مارمولک‌ها بر روی چهار پای خود حرکت می‌کردند.

    این اکتشاف ابتدای دوره شکار سنگواره دایناسورها در آمریکا بود، به‌طوری‌که رقابت شدید میان ادوارد درینکر کوپه[پ ۱۰] و اتنیل چارلز مارش[پ ۱۱] به جنگ استخوان معروف شد. این درگیری تقریباً ۳۰ سال، تا ۱۸۹۷، سال مرگ کوپ (که تمام دارایی خود را در این راه خرج کرده بود) انجامید. به این ترتیب مارش که تحت حمایت مالی سازمان زمین‌شناسی آمریکا بود از این جنگ پیروز بیرون آمد. کلکسیون کوپ امروزه در موزه تاریخ طبیعی آمریکا و کلکسیون مارش در دانشگاه ییل نگهداری می‌شوند.

    از آن پس، تجسس برای کشف دایناسورها در سراسر جهان، حتی در جنوبگان وسعت یافت. امروزه آمریکای جنوبی به ویژه آرژانتین و چین که در اعماق خاک‌های آن فسیل‌های دست‌نخورده و اسکلت‌های کاملی پیدا شده‌اند، مورد توجه خاصی قرار می‌گیرند.[۲۱]

    طبقه‌بندی[ویرایش]

    انقراض[ویرایش]

    دانشمندان، تقریباً مطمئن بودند که انقراض نسل دایناسورها بر اثر برخوردی بزرگ بوده‌است. زیست‌شناسان و زمین‌شناسان احتمال می‌دادند که شاید علت دیگری باعث این انقراض شده باشد. از جمله:

    برپایه آخرین پژوهش‌ها ثابت شده‌است که برخورد یک شهاب‌سنگ عظیم با زمین در حدود ۶۶ میلیون سال در مکزیک عامل انقراض دایناسورها و تقریباً ۷۵ درصد از گونه‌های زنده روی زمین بوده‌است. رویداد انقراض کرتاسه-پالئوژن در اصل آخرین انقراض بزرگی است که بر روی زمین رخ داده و به همین دلیل مورد توجه است که منجر به گوناگونی پستانداران و سرانجام پیدایش انسان شد.

    برخورد شهاب سنگ[ویرایش]

    ۶۶ میلیون سال قبل، شهاب سنگی که ۱۵ کیلومتر طول داشت به منطقه‌ای که امروزه به نام دهانه چیکسالوب نامیده می‌شود و در مکزیک قرار دارد برخورد کرد. نزدیک به ۴۲۰ زتا ژول (یعنی ۴۲۰ ضربدر ۱۰ به توان ۲۱ ژول) انرژی را آزاد کرد که برابر با انرژی انفجار ۱۰۰ ترا تن (یعنی ۱۰۰ ضربدر ۱۰ به توان ۱۲ تن) TNT بود. برای مقایسه، کافی است اشاره کنیم که انرژی آزاد شده از برخورد چیکسالوب، ۲ میلیون بار بزرگتر از انرژی رها شده در بمب تزار (پر قدرت‌ترین آزمایش هسته‌ای) است. این برخورد باعث فرورفتن زمین و تشکیل گودالی به قطر ۱۸۰ کیلومتر شد.

    اتفاقات بعد از برخورد[ویرایش]

    بر اثر این برخورد، یک ابر عظیم از گرد و غبار به پا خاست که نور خورشید را مسدود کرد و منجر به شروع فرایند مرگ بخش بزرگی از پوشش گیاهی زمین شد که آن هم منجر به مرگ جانوران گیاه‌خوار و بعد از آن جانوران گوشت‌خوار شد. با توجه به درصد بالای اکسیژن جو زمین در دوران کرتاسه، این برخورد بزرگ، احتمالاً منجر به توفان‌های بزرگ آتشین، در سطح کره زمین شده که آن نیز می‌تواند علت مرگ تعداد دیگری از جانوران باشد. محل برخورد در اقیانوس بوده و احتمالاً سونامی‌های عظیم هم در سواحل کره زمین به وجود آمده‌است.

    تاریخ دقیق برخورد[ویرایش]

    با این حال اکنون دانشمندان اروپایی و آمریکایی با استفاده از تجهیزات جدید توانسته‌اند دامنه تخمین زمان برخورد در دهانه چیکسالوب را به ۱۱ هزار سال محدود کرده و بین ۶۶٫۰۳ تا ۶۶٫۰۴ میلیون سال قبل قرار دهند که تقریباً هم‌زمان با انقراض عظیم دایناسورها است. وقتی از زمان وقایع زیست‌شناسی بحث می‌شود، ۱۱ هزار سال نهایت دقت ممکن به‌شمار می‌رود.[۲۶][۲۷]

    جستارهای وابسته[ویرایش]

    معادل‌های انگلیسی[ویرایش]

    پانویس[ویرایش]

    منابع[ویرایش]

    منبع مطلب : fa.wikipedia.org

    مدیر محترم سایت fa.wikipedia.org لطفا اعلامیه سیاه بالای سایت را مطالعه کنید.

    دایناسورها چند میلیون سال پیش منقرض شدند؟

    دایناسورها چند میلیون سال پیش منقرض شدند؟

    دانشمندان بر اساس یک مطالعه جدید متوجه شدند فرضیه انقراض دایناسورها با برخورد یک سنگ آسمانی به کره زمین اشتباه است و این موجودات عظیم‌الجثه پیش از چنین اتفاقی از بین رفته‌اند.

    در بررسی‌های جدید مشخص شد 66 میلیون سال قبل زمانی که سلطنت دایناسورها به پایان رسید، هنوز سنگ بزرگ آسمانی با کره زمین برخورد نکرده بود.

    تحلیلگران با انتشار نتایج حاصل از بررسی‌های خود در آخرین شماره از نشریه بین‌المللی «مجموعه مقالات آکادمی ملی علوم آمریکا» نشان دادند ده‌ها میلیون سال پیش از آنکه سنگ آسمانی با کره زمین برخورد کند، گونه‌های بسیاری از دایناسورها منقرض شدند.

    دانشمندان در بررسی‌های خود برای نخستین بار شجره‌نامه دایناسورها را تهیه کردند و بر اساس آن، اجداد مختلف این موجودات عظیم الجثه را 100 میلیون سال پیش از انقراض آنها معرفی کردند. بر اساس این مطالعه دقیق مشخص شد 40 میلیون سال پیش از آنکه این ضربه بزرگ به کره زمین وارد شود، این گونه از جانداران روی کره زمین منقرض شدند و فقط گونه‌های اندکی از آنها حیات داشتند.

    با کاهش قابل ملاحظه جمعیت دایناسورها روی زمینه، این گونه از موجودات زنده در شرایط انقراض قرار گرفتند. بنابراین هنگامی برخورد سیارک با کره زمین رخ داد تقریبا هیچ اثری از دایناسورها باقی نماند.

    در این شجره‌نامه صدها گونه دایناسور شناسایی شده در نقاط مختلف جهان کنار هم آورده شدند و برای نخستین بار دانشمندان یک مجموعه کامل از تمام اطلاعاتی که در این زمینه موجود است را جمع‌آوری کردند.

    فارس

    منبع مطلب : www.saat24.news

    مدیر محترم سایت www.saat24.news لطفا اعلامیه سیاه بالای سایت را مطالعه کنید.

    تاریخچه دایناسورها از ظهور تا انقراض

    تاریخچه دایناسورها از ظهور تا انقراض

    دایناسورها گروهی از خزندگان ماقبل تاریخ هستند که از اواخر تریاس (۲۳۰ میلیون سال پیش) در زمین ظاهر شده و در انقراض گروهی کرتاسه-ترشیری (۶۵ میلیون سال پیش) از بین رفتند.

    نام دایناسور (Dinosaur) از دو کلمه یونانی دینوس (Dinos) به معنی وحشتناک و ساروس (Sauros) به معنی سوسمار یا مارمولک گرفته شده است. این جانداران متعلق به گروهی از جانداران به نام آرکوسورها (Archosaur) هستند. امروزه این گروه توسط پرندگان و تمساح‌ها شناخته می‌شود (برخی دانشمندان اعتقاد دارند که لاک پشت‌ها نیز مربوط به این گروه هستند)، اما در گذشته با گروه‌هایی نظیر دایناسورها، پتروسورها (خزندگان بال‌دار) و بسیاری از اجداد عجیب تمساح‌ها تنوع بسیار زیادی داشتند.

    دایناسورها یکی از موفق‌ترین جاندارانی هستند که تاکنون در زمین زیسته‌اند. آنها بیش از ۱۷۰ میلیون سال در خشکی‌های زمین حکمرانی می‌کردند، از موجودات کوچک گرفته تا برخی از بزرگ‌ترین جانورانی که تاکنون در زمین قدم گذاشته‌اند. برخی از دایناسورها نظیر ساروپودها چهارپا و برخی نیز مانند تروپودها دوپا بودند. علیرغم تاریخ تکاملی طولانی آنها، منشأ آنها هنوز مشخص نیست و به صورت معما باقی مانده است.[۱] با وجود مطالعات بسیار هنوز هم سوالات بسیاری نیز درباره آنها وجود دارد، مانند این که چه زمانی تکامل یافتند و یا شکل اولین دایناسورها چگونه بود؟ 

    بیشتر بخوانید: ۱۰ جاندار مخوف ماقبل تاریخ که قبل از دایناسورها در زمین زندگی می‌کردند

    ظهور دایناسورها

    تاریخ ظهور دایناسورها به حدود ۲۳۰ میلیون سال پیش یعنی اواخر دوره تریاس می‌رسد. دایناسورهای اولیه‌ای که در این دوره ظاهر شدند ترکیبی از چندین گونه مختلف بودند که شامل موجودات کوچک دو پا مانند ائودرومیوس (Eodromaeus) و موجودات بزرگتری مانند هرراسوروس (Herrerasaurus) بود. این دایناسورها که تروپود (Theropods) نام دارند دارای اسکلت مشابه پرندگان بوده، بدن برخی از آنها از پر پوشیده بود و ۱ تا ۲ متر طول داشتند، این نوع تروپودها شکارچی و گوشتخوار بودند.[۲]

    تکامل دایناسورها

    در اوایل دوره تریاس (۲۵۲ تا ۲۰۱ میلیون سال پیش) فقط یک قاره با نام پانگه‌آ وجود داشت و دربردارنده تمام خشکی‌های زمین بود، آب و هوای این قاره در آن زمان عموماً گرم و خشک بود. گیاهان هنوز تکامل نیافته بودند اما بازدانگان یا گیاهان مخروطی و سرخس‌ها در خشکی‌های زمین وجود داشتند، در آن زمان خزندگان اولیه‌ با نام رینکسور (Rhynchosaur)، دوزیستان و اجداد پستانداران امروزی با نام ساینودونت (Cynodont)  بر خشکی‌ها غلبه داشتند. در دریاها هم اسفنج‌ها، مرجان‌ها، کرم‌ها ، ماهی‌های اولیه‌ای مانند کولاکانت و کوسه چین دار، خرچنگ‌ نعل اسبی، موجودات صدف‌دار مانند آمونیت‌ها، خزندگان دریایی مانند لاک پشت‌ها و شکارچیان دریایی مانند پلیوسورها می‌زیستند.

    از دایناسورهای دوره تریاس می‌توان به دایناسورهای ساریشین (لگن مشابه مارمولک) با جنس‌های نایاساسوروس (Nyasasaurus)، ساتورنالیا (Saturnalia)، استاریکوسوروس (Staurikosaurus)، یوتارپتور (Eoraptor) و از دایناسورهای اورنیتیشین (لگن مشابه پرنده) می‌توان به جنس‌های پیسانوسورس (Pisanosaurus) و لسوتوسوروس (Lesothosaurus) اشاره کرد.[۳]

    با پایان دوره تریاس، در حدود ۲۰۰ میلیون سال پیش چهارمین انقراض دسته جمعی (انقراض تریاس-ژوراسیک) رخ داد که در آن حدود ۸۰٪ از گونه‌های زمین منقرض شدند اما اجداد دایناسورها از این انقراض جان سالم به در بردند.

    پس از چهارمین انقراض گروهی و آغاز دوره ژوراسیک (۲۰۱ تا ۱۴۵ میلیون سال پیش) به خاطر از بین رفتن بسیاری از جانوران، دایناسورها منابع بیشتری در اختیار داشتند از اینرو به تعداد بسیار زیاد و اندازه‌های بزرگ‌تر تکامل یافته و تبدیل به حیوانات غالب زمین شدند. در آغاز این دوره ابر قاره پانگه‌آ شروع به تجزیه نمود که در نتیجه گونه‌های مختلف دایناسورها را از هم جدا کرد تا آنها به طور مستقل تکامل یابند.

    ساروپودها (Sauropod) از جمله دایناسورهای شاخص ژوراسیک هستند که همگی چهارپا و گیاهخوار بوده و دارای گونه‌های عظیم الجثه‌ای بودند. از ساروپودهای شاخص این دوره می‌توان به براکیوسوروس (Brachiosaurus)، دیپلودوکوس (Diplodocus)، آپاتوسوروس (Apatosaurus)، برونتوسوروس (Brontosaurus) و مامنچیسوروس (Mamenchisaurus) اشاره کرد.[۴] دایناسور دو پا و پردار آرکئوپتریکس (Archeopteryx) نیز متعلق به این دوره است.

    ساروپودها احتمالاً به خاطر هضم غذا به چنین اندازه‌های بزرگی تکامل یافته بودند. زیرا هضم گیاهان مواد مغذی کمتری از هضم گوشت نیاز داشت به همین علت آنها منابع بیشتری در اختیار داشتند. از بزرگ‌ترین دایناسورهای ساروپود ژوراسیک می‌توان به ساروپوزیدون (Sauroposeidon) با ۳۴ متر طول و۱۸ متر قد اشاره کرد.

    دوره ژوراسیک با یک انقراض جزئی خاتمه یافت که در آن بسیاری از گونه‌های استگوسوروس (Stegosaurus) که دارای زوائد و برآمدگی‌های استخوانی در پشت ستون فقرات بودند و بسیاری از گونه‌های ساروپود نظیر دیپلودوکوس از بین رفتند.

     در دوره کرتاسه تجزیه دو قاره‌ لورازیا و گندوانا به خوبی در جریان بود. آمریکای جنوبی، استرالیا و قطب جنوب به طور کامل جدا شدند و شبه قاره هند از آفریقا جدا شده و در حال پیوستن به آسیا بود. گیاهان گلدار و انواع علف‌ها در این دوره تکامل یافته و به سرعت در خشکی‌های زمین پخش شدند.

    دایناسورهای تروپود و ساروپود هنوز هم در زمین حکمرانی می‌کردند در حالی که گونه‌های کوچک پستانداران در تلاش برای بقاء بودند. دایناسورهای پرنده‌ای نظیر پتروسورها و پترانودون‌ها (Pteranodons) آسمان را به تسخیر خود درآورده و دایناسورهای خونخوار غول پیکر نیز در این دوره ظاهر شدند.

    از این شکارچیان عظیم الجثه می‌توان به تیرانوسوروس رکس (Tyrannosaurus rex)، ماپوسوروس (Mapusaurus)، اسپینوسوروس (Spinosaurus)، کارچرادانتوسوروس (Carcharodontosaurus)،  ماجونگاسوروس (Majungasaurus) و جایگانوتوسوروس (Giganotosaurus) اشاره کرد. علاوه بر آنها اشکال جدیدی از دایناسورها مانند آنکیلوسوریدها (Ankylosaurids) و خانواده تریسراتوپس (Triceratops) که دایناسورهای سه شاخ بودند در این دوره ظاهر شدند. 

    بیشتر بخوانید: دوره کرتاسه؛ جانوران، گیاهان و انقراض گروهی

    انقراض دایناسورها

    با پایان دوره کرتاسه در حدود ۶۵ میلیون سال پیش، انقراض دسته جمعی کرتاسه-ترشیری (K-T) رخ داد که بر اثر آن دایناسورها به طرز مرموزی ناپدید شدند. همراه با دایناسورها، خزندگان دریایی ترسناکی مانند موساسور (Mosasaurs)، ایکتیوسور (Ichthyosaur)، پِلیسیوسوریا (Plesiosauria) و همچنین همه خزندگان بال‌دار (پتروسورها) نیز از بین رفتند. به نظر می‌رسد در این واقعه جنگل‌های دیرینه سراسر کره زمین شعله‌ور شده و در آتش سوخته‌اند. در حالی که برخی از پستانداران، پرندگان، خزندگان کوچک، ماهی‌ها و دوزیستان زنده مانده بودند، تنوع زیستی در بین اشکال باقی مانده به طرز چشمگیری کاهش یافته بود.[۵]

    نظریه‌های متعددی درباره علت این انقراض گسترده وجود دارد. علاوه بر این که فعالیتهای آتشفشانی و تکتونیکی بسیار زیادی که در آن زمان رخ می‌داد، یک سیارک غول پیکر در حدود ۶۵٫۵ میلیون سال پیش به زمین برخورد کرد. محل این برخورد دهانه چیکسالوب (Chicxulub crater) نام دارد که شامل یک گودال بسیار بزرگ در مکزیک است.

    نیروی حاصل از این برخورد که برابر با ۱۸۰ تریلیون تن TNT بود، سبب پراکنده شدن حجم عظیمی از خاکستر و گرد و غبار در اتمسفر زمین شد (روزی که دایناسورها مردند!). این ذرات جلوی ورود نور و گرمای خورشید را گرفته و سبب ایجاد یک زمستان طولانی شدند که آب و هوای سراسر کره زمین را به شدت تغییر داد. علاوه بر آن به علت نبود نور کافی بسیاری از گیاهان دیگر قادر به فتوسنتز نبودند به همین علت دایناسورهای گیاهخوار از گرسنگی تلف شدند به دنبال آن دایناسورهای گوشتخوار مدتی از لاشه‌های باقی مانده تغذیه کردند اما پس از مدتی آنها نیز به کلی از بین رفتند. 

    بیشتر بخوانید: ۱۰ مورد از خطرناک‌ترین دایناسورهای تاریخ

    طبقه بندی دایناسورها

    دانشمندان در دهه ۱۸۲۰ با کشف استخوان‌های مگالوسوروس (Megalosaurus) در انگلستان برای اولین بار به مطالعه دایناسورها پرداختند. در سال ۱۸۴۲ سر ریچارد اوون (Sir Richard Owen) دیرینه شناس برجسته انگلیسی نام “دایناسور” را اختراع کرد. از آن زمان به بعد فسیل‌ دایناسورها در سراسر جهان توسط دیرین شناسان مورد مطالعه قرار گرفت.

    دانشمندان بطور سنتی دایناسورها را به دو دسته کلی سورایسکیا (Saurischia) و اورنیتیشیا (Ornithischia) تقسیم می‌کنند. دسته سورایسکیا لگن مشابه مارمولک دارند و دسته اورنیتیشیا لگن شبیه به پرندگان دارند. در این دو دسته، هم دایناسورهای دوپای تروپود و هم دایناسورهای چهارپای ساروپود وجود دارند. پس از این دسته بندی، دایناسورها به جنس‌های بیشماری مانند تیرانوسوروس یا تریسراتوپس طبقه بندی شده و هر جنس به یک یا چندین گونه تقسیم می‌شود.[۶]

    اورنیتیشیا

    اورنیتیشین‌ها (پرنده‌ کفلان) گروهی از دایناسورهای شاخدار هستند که شامل خانواده تریسراتوپس، استگوسوروس و دایناسورهای زره پوش آنکیلوسوریدها است، این دایناسورها منقار داشته و عمدتاً گیاهخوار بودند. اورنیتیشین‌ها ساروپودهای کوچکی بودند که اغلب در گله‌ها زندگی می‌کردند و طعمه دایناسورهای بزرگتر بودند. جالب است که دایناسورهای اورنیتیشیا حداقل سه بار در تاریخ تکاملی خود از حالت دو پا به حالت چهار پا تغییر کرده‌اند، دانشمندان اعتقاد دارند که آنها در اوایل دوره تکامل خود می‌توانستند هر دو حالت را داشته باشند.

    سورایسکیا

    بسیاری از دایناسورهای معروف نظیر تیرانوسوروس رکس، ولوسیراپتور (Velociraptor)، دینوناچس (Deinonychus) و آلوسوروس (Allosaurus) در گروه سورایسکین‌ها قرار می‌گیرند. این دایناسورهای (خزنده‌کفلان) دارای لگن‌های رو به جلو بودند که شبیه به حیوانات بدوی است. آنها غالباً گردن بلند، دندان‌های بزرگ تیز و انگشتان دوم بلندی داشتند.

    سورایسکین‌ها به دو گروه ساروپودهای چهارپای گیاهخوار و تروپودهای دوپای گوشتخوار (پرندگان امروزی از این گروه تکامل یافته‌اند) تقسیم می‌شوند. تروپودها روی دو پا راه می‌رفتند و گوشتخوار بودند، این گروه به راحتی از سایر دایناسورها قابل تشخیص بودند.

    نحوه تغذیه تروپودهای بزرگ مانند جایگانوتوسوروس (Giganotosaurus) و اسپینوسوروس همیشه برای دانشمندان مورد سوال بوده است، آیا آنها لاشخور بودند یا طعمه‌های خود را شکار می‌کردند. شواهد نشان می‌دهد که این دایناسورها مانند جانوران فرصت طلب به صورت گروهی به شکار می‌پرداختند. برخی از این دایناسورها مانند ماجونگاسوروس (Majungasaurus) هم نوع خواری نیز می‌کردند.

    ساوروپودها دایناسورهای گیاهخواری بودند که دارای سر کشیده، گردن و دم بلندی بودند. برخی از آنها جزو بزرگترین جانداران تاریخ بودند، اما مغزهای کوچکی داشتند. غول‌های مهربانی مانند آپاتوسوروس (Apatosaurus)، براکیوسوروس (Brachiosaurus)، دیپلودوکس (Diplodocus) و آرژانتینوسوروس (Argentinosaurus) به این گروه تعلق داشتند.

    دایناسورهای پرنده

    شواهد فسیلی نشان می‌دهند که برخی از دایناسورهای پیشرفته دارای پر یا بدن پر-مانند بودند، اما بسیاری از آنها پرواز نمی‌کردند. آرکئوپتریکس که به عنوان قدیمی‌ترین و اولین پرنده تاریخ در نظر گرفته می‌شود به صورت کاملاً متفاوتی پرواز می‌کرد. این دایناسور مانند بلدرچین و قرقاول‌های امروزی در مسیرهای کوتاه به صورت انفجاری پرواز می‌کرد و توانایی پرواز در مصافت‌های بلند را نداشت.

    بیشتر بخوانید: آرکئوپتریکس اولین دایناسور پرنده تاریخ

    بسیاری از مردم تصور می‌کنند که پتروسورها (Pterosaurs) دایناسور بودند، در حالی که آنها از نظر فنی دایناسورها نبودند بلکه از نزدیکترین خویشاوندان دایناسورها بودند. پتروسورها دارای استخوان‌های توخالی، مغز و چشم‌های نسبتاً بزرگی بودند و برخی از آنها چنان بزرگ بودند که بال‌هایی به طول ۱۰ متر داشتند. بال‌های این خزندگان غشایی از پوست و ماهیچه بود که در امتداد بازوها قرار داشت و تا جلوی انگشت‌ها می‌رسید، این خانواده شامل پتروداکتیل‌ها (Pterodactyls) بود که سر استخوانی و کشیده داشتند. پتروسورها نیز مانند بسیاری از جانوران زمین در انقراض کرتاسه (۶۵ میلیون سال پیش) از بین رفتند.

    خزندگان دریایی

    در عصر دایناسورها اتفاقات زیادی در اقیانوس‌های زمین رخ داد، جانورانی با ظاهر عجیب و غریب مانند لیوپلورودون (liopleurodon)، مائوسوروس (Mauisaurus) و باسیلوسورس (Basilosaurus) که شباهت بسیاری به تمساح داشتند تکامل یافته و بعدها منقرض شدند. از خزندگان دریایی معروف می‌توان به جنس ایکتیوسوروس (Ichthyosaurus) اشاره کرد، این جانوران متعلق به خانواده ایکتیوپترجیا (Ichthyopterygia) بودند، گروهی از  خزندگان دریایی دارای باله ماهی که در انتهای ژوراسیک منقرض شدند، این جانوران این گروه شکارچیان بسیار قدرتمندی بودند.

    بیشتر بخوانید: ۱۰ هیولای دریایی منقرض شده و مربوط به ماقبل تاریخ

    تکامل پرندگان از دایناسورها

    اولین بار توماس هاکسلی (Thomas Huxley) زیست شناس انگلیسی در سال ۱۸۶۸ اظهار داشت که پرندگان ممکن است از دایناسورها تکامل یافته باشند. اما این نظریه تا اواخر قرن بیستم که مطالعات بیشتری صورت گرفت، به صورت عموما پذیرفته نشده بود. ولی دانشمندان امروزه می‌دانند که برخی از اولین انواع تروپودها دارای پر بودند بنابراین ممکن است که اجداد پرندگان باشند، زیرا پرندگان برای اولین بار در دوره ژوراسیک از دایناسورهای پردار به وجود آمدند.

    دایناسورها و پرندگان فقط به خاطر داشتن پر با هم مرتبط نیستند، این دو گروه اسکلت مشابهی دارند و برخی از دایناسورها برای کمک به هضم غذا مانند بعضی از پرندگان امروزی سنگ می‌بلعیدند. دایناسورهای پرنده مانند پرندگان امروزی خونگرم نبودند، اما احتمالاً می‌توانستند دمای بدن خود را تا حدودی تنظیم کنند. همچنین شواهد فسیلی نشان می‌دهد که آنها همانند پرندگان امروزی می‌خوابیدند. برخی از دایناسورها در لانه تخم گذاری کرده و تا تولد جوجه‌ها از آنها نگهداری می‌کردند. در برخی از گونه‌ها، والدین پس از تولد برای فرزندان غذا فراهم می‌کردند، زیرا آنها بدون دندان به دنیا می‌آمدند.

    چند نکته درباره دایناسورها 

    .

    بیشتر بخوانید: امکان بازگرداندن دایناسورها به زندگی

    منبع مطلب : elmiha.com

    مدیر محترم سایت elmiha.com لطفا اعلامیه سیاه بالای سایت را مطالعه کنید.

    جواب کاربران در نظرات پایین سایت

    مهدی : نمیدونم, کاش دوستان در نظرات جواب رو بفرستن.

    میخواهید جواب یا ادامه مطلب را ببینید ؟
    مهدی 10 ماه قبل
    0

    نمیدونم, کاش دوستان در نظرات جواب رو بفرستن.

    برای ارسال نظر کلیک کنید