توجه : تمامی مطالب این سایت از سایت های دیگر جمع آوری شده است. در صورت مشاهده مطالب مغایر قوانین جمهوری اسلامی ایران یا عدم رضایت مدیر سایت مطالب کپی شده توسط ایدی موجود در بخش تماس با ما بالای سایت یا ساماندهی به ما اطلاع داده تا مطلب و سایت شما کاملا از لیست و سایت حذف شود. به امید ظهور مهدی (ع).

    درباره ی آداب دید و بازدید در اسلام

    1 بازدید

    درباره ی آداب دید و بازدید در اسلام را از سایت اسک 98 دریافت کنید.

    آداب اسلامی دید و بازدید نوروزی و صله ارحام / دو اصل اساسی مهمان نوازی

    یکی از آداب عید نوروز، دیدار برادران و خواهران مسلمان و آگاهی از شادی‌ها و اندوه‌های آنان است که در دین اسلام می توان آن را یکی از مصادیق «صله رحم» برشمرد که در آیات قرآن و روایات اسلامی بر آن بسیار تأکید شده است، چنانکه حضرت محمد(ص) در حدیثی می فرمایند: هیچ مهمانی نیست که بر قومی وارد شود، مگر آنکه روزی اش در دامان اوست . پس، چون فرود آید ، با روزی اش فرود می آید، و چون برود، با گناهان آنها ( میزبان ) می رود .

    بزرگداشت ایام نوروز مصادف است با روزهایی که زیبایی سحر انگیز طبیعت، قدرت خداوند و تجدید حیات و معاد را در خاطره ها زنده می کند به علاوه در نوروز مردم اقدام به کارهایی می کنند که شارع مقدس به آن تشویق نموده است؛ مثل: نظافت و خانه تکانی، صله رحم، خوشحال کردن مؤمنان، از بین بردن دشمنی ها و کینه ها، آزادی زندانیان و غیره.

    صله رحم رحم درجاتی دارد که با توجه به توان فرد، عرف اجتماع، نیاز افراد و برخورد و جواب دهی آنان متفاوت و قابل تغییر است و به هر حال تا هر درجه ای که ممکن است باید به این برنامه دینی عمل کرد. مرجع و معیارِ در چگونگی ابراز محبت و احسان، عرف است؛ زیرا به حسب عادات و رسومِ افراد و نزدیک و دور بودنِ آنها فرق می‏ کند. نوع این ارتباط به نیاز افراد نیز بستگی دارد آنچنان که ممکن است بعضی نیاز مادّی داشته باشند و بعضی نیاز مادی نداشته ولی به کمک دیگری نیازمند باشند؛ مانند پیرمرد و پیرزن افتاده ‏ای که باید آنان را رسیدگی نمود، و بعضی ممکن است کمکِ فکری بخواهند. و بعضی هیچ نیازی ندارند و فقط باید از آنان احوال‏ پرسی کرد.

    مقدار و حدود صلۀ رحم نسبی است؛ یعنی نسبت به افراد و محیطی که در آن زندگی می کنند متفاوت است؛ مهم آن است که شخص در عرف خودشان قاطع رح محسوب نشود. از امام صادق (ع) روایت شده که فرمود: لقمان به پسرش گفت: پسر جان! ... با همۀ مردم خوش خلق باش. پسرم اگر مال دنیایی نداشتی که با آن صله رحم کنی، و بر برادران تفضل نمایی، حسن خلق و روی خوش داشته باش، چون کسی که حسن خلق دارد خوبان او را دوست می ‏دارند، و بدکاران از او دوری می ‏نمایند.باز آن حضرت می فرماید: "پیوند خویشاوندی خویش را حتی با جرعه‏ ای از آب محکم کن و بهترین راه برای خدمت به آنان این است که (دست کم) از تو آزار و مزاحمتی نبینند"

    ضیافت، مهمانداری و مهمان نوازی، دست و دل باز بودن و سفره ای گشوده داشتن ، نشانه جوان مردی و یکی از برجسته ترین ارزش های انسانی و مکارم اخلاقی است. اسلام نیز اهتمام ویژه ای به این خصلت والای انسانی دارد و پیشوایان این آیین آسمانی ، با تعبیرهای گوناگون و تنبّه آفرین ، مسلمانان را به آن ، توصیه و تشویق کرده اند .

    از نظر روایات اسلامی، مهمان نوازی، یکی از برترین مکارم اخلاقی است که در آن، مهمان، نه تنها روزیِ خود را می آورد و از روزیِ انسان نمی کاهد ، بلکه بر آن نیز می افزاید. چنانکه پیامبر اکرم(ص) در حدیثی می فرمایند: میهمان، روزی خود را می ‏آورد و گناهان اهل خانه را می ‏برد. برعکس ، خودداری از پذیرفتن مهمان ، نشانه قساوت قلب انسان ، و کوچ کردن خیر و برکت از خانه ای است که در آن زندگی می کند .با تأمّل در این موارد و سایر مواردی که اطعام دیگران ، مورد تأکید قرار گرفته ، می توان دریافت که در همه مواردی که خداوند متعال ، نعمت خاصی را به انسان ارزانی داشته و یا بلایی را از او دفع کرده و یا اطعام دیگران آثار و برکات بیشتری دارد (مانند افطاری دادن در ماه رمضان ، و یا مراسم عزاداری سید الشهدا امام حسین علیه السلام )، مهمانی، از فضیلت بیشتری برخوردار است.

    الف: آداب میزبان

    در روایات اسلامی ، افزون بر تشویق و تأکید فراوان بر فرهنگ مهمان نوازی ، رهنمودهای بسیار ارزنده ای در جهت تصحیح و تقویت این فرهنگ ارائه شده است که می توان آن ها را به دو دسته آداب میزبان و آداب مهمان تقسیم کرد که گرامی داشت مهمان؛ خوش رویی و ابراز محبّت؛مقدّم داشتن مهمان؛ خدمت به مهمان؛ در اختیار نهادن آنچه مهمان نیاز دارد؛ پذیرایی کردن با بهترین چیزی که دارد؛ نیکو پذیرایی کردن فرمانبری؛کوشیدن در پذیرایی از مهمان دعوت شده؛ زودتر شروع کردن غذا و دیرتر دست کشیدن از آن؛ صرف غذا با مهمان؛ تعارف کردن مهمان به خوردن؛ بدرقه کردن مهمان تا درِ خانه از جمله آداب میزبان به شمار می رود.

    همچنین در روایات بر ترک خودنمایی و شهرت طلبی؛تشریفات مشقّت بار؛تعارف دروغین؛ به کارگرفتن مهمان؛ روزه گرفتن ، بدون اجازه مهمان؛کمک کردن در رفتن مهمان از سوی میزبان تأکید شده است. گفتنی است که همه این آداب ، در حقیقت ، به دو اصل اساسی باز می گردند :

    1. تکریم مهمان

    بیشتر آدابی که بدان اشاره شد ، در واقع ، جلوه های تکریم مهمان و احترام نسبت به اوست .این اصل ، تا آن جا از نظر پیشوایان اسلام اهمیت دارد که پیامبر (ص)خطاب به امام علی (ع)می فرماید : مهمان را گرچه کافر باشد ، گرامی بدار . در میان همه اموری که گرامی داشت مهمان شمرده شده ، خوش رویی و ابراز مهر و محبّت نسبت به مهمان ، جایگاه ویژه ای دارد . در واقع ، بدون رعایت این اصل ، همه تلاش های میزبان برای گرامی داشت مهمان ، بی ثمر خواهد بود . لذا در روایتی از امام علی (ع)آمده :چهره گشاده ، از تُرش رویِ ایثارکننده ، بهتر است .این سخن ، به روشنی بر این نکته دلالت دارد که ایثار و مقدّم داشتن دیگران بر خود ـ که به مراتب از مهمانی ، ارزشمندتر است ـ ، اگر با خوش رویی همراه نباشد ، ارزشی ندارد ، چه رسد به مهمانی .

    2 . پرهیز میزبان از رفتارهای غیر اخلاقی

    هر چند احترام کردن و بزرگداشت مهمان ، کاری بسیار شایسته است ، با این حال ، باید دانست همه اموری که از نظر برخی ، گرامیداشت مهمان محسوب می شوند ، در اسلام پسندیده نیستند ؛ بلکه از نظر اسلام ، تکریم مهمان در محدوده ارزش های اخلاقی ، مطلوب است . برای مثال ، تلاش هایی که گاه در تهیه امکانات پذیرایی بهتر ، با انگیزه خودنمایی و شهرت طلبی صورت می گیرد ، از آن رو که کاری غیر اخلاقی است ، از نظر اسلام به شدّتْ نکوهیده است . نکته بسیار مهمی که یادآوری آن ضروری است ، این که آداب میزبانی ، منحصر به مواردی نیست که در روایات اسلامی بدانها اشاره شده است؛ بلکه به طور کلی ، همه اقداماتی که در میان اقوام مختلف برای تکریم مهمان مرسوم است ، در صورتی که از چارچوب ارزش های اخلاقی و شرعی ، پا را فراتر ننهد ، مورد تأیید و تأکید اسلام است.

    ب: آداب مهمان

    یکسری از آدابی که بر انجام آن از سوی مهمان تأکید شده است، رعایت اولویّت ها در پذیرش دعوت به مهمانی؛شرط کردنِ پرهیز از تکلّف و تشریفات؛ اجازه گرفتن برای ورود به خانه میزبان؛ سلام کردن هنگام ورود به خانه؛ نشستن در جایی که میزبان پیشنهاد می کند؛ دعا کردن برای میزبان؛ ترک کردن مهمانی پس از صرف غذا؛ پاسداری از کرامت خود با رعایت مدّت اقامت و... است و دسته دوم ، اموری هستند که مهمان باید از انجام دادن آنها سر باز زند و ترک آنها نشانه ادب مهمان است که عبارت اند از : شرکت کردنِ بدون دعوت در مهمانی دیگران؛حضور در مهمانی ویژه ثروتمندان؛ حضور در مهمانی برپاشده با انگیزه همچشمی؛ پذیرش مهمانی اهل ساز و آواز؛ پذیرش مهمانی مشرک ، منافق و فاسق؛ واداشتن میزبان به تکلّف و تشریفات؛ دیگری را همراه خود به مهمانی بردن؛روزه مستحبّی گرفتن ، مگر با اجازه میزبان؛ ناچیز شمردن امکانات میزبان؛پرس و جو در باره حلال بودن غذا .

    با دقت در موارد یاد شده ، به روشنی معلوم می شود که همه این آداب ، در واقع ، به سه اصل زیربناییِ تکریم میزبان، پرهیز از ایجاد زحمت و پرهیز از حضور در مهمانی های نکوهیده بازمی گردد. حکمت تأکید اسلام بر مهمان نوازی ، نزدیک کردن هر چه بیشترِ دل ها و حاکم ساختن صفا و صمیمیت در جامعه است . از آن جا که پذیرایی از مهمان ، در صورتی که با زحمت همراه باشد ، با این حکمتْ منافات دارد ، بخشی از رهنمودهایی که در روایات اسلامی برای مهمانی ارائه شده ، جهت پیشگیری از مزاحمت است ، مانند : وادار نکردنِ میزبان به تشریفات ، بلکه پرهیز دادن وی از تکلّف و انجام تشریفات ، بدون دعوت به مهمانی نرفتن و اجتناب از توقّف طولانی و ملال آور در منزل میزبان .

    مهمان باید شرایط خاص و موقعیت های ویژه میزبانِ خود را در نظر بگیرد و از هر چیزی که موجب دردسر گردد، دوری نماید .چه بسا موقعیت میزبان و گاه فرصت او ایجاب می کند که پس از صَرف غذا ، خداحافظی کند ، چنان که قرآن کریم در مورد پیامبر خدا (ص)به مسلمانان توصیه می فرماید که پس از صرف غذا با او خداحافظی کنند و به گفتگو ننشینند. گاه لازم است که مهمان پس از صرف غذا ، مدّتی توقّف کند ؛ ولی باید توجّه داشته باشد که توقف بلند مدّت ، ملال آور است و کرامت و عزّت مهمان را سلب می نماید. در هر حال ، چنان که در روایات اهل بیت (ع) آمده ، حداکثر مهمانی ، سه روز است و بقیه اش صدقه است.

    به طور کلی از نظر اسلام ، شرکت در مهمانی هایی که موجب آلودگی های اعتقادی ، اخلاقی و عملی است ، و یا با کار مهم تری در تعارض است پسندیده نیست و مورد نکوهش واقع شده است . لذا شخص مؤمن نباید این گونه دعوت ها را بپذیرد .البته باید توجّه داشت که شرکت در مهمانی های آلوده به گناه ، گناه محسوب می شود ؛ ولی شرکت در مهمانی ای که در تعارض با کاری مهم تراست ، هر چند نکوهیده شمرده شده ، ولی گناه نیست.

    آثار مهمان نوازی

    بر اساس آیات قرآن و روایات اسلامی مهمان نوازی از مکارم اخلاق است و یکی از نشانه های مؤمن چنانکه پیامبر اسلام(ص) فرمود: از مهمان پذیرایی نمی کند ، مگر آن که مؤمن است. مهمان نوازی ، از مکارم اخلاق است. و نیز در روایتی دیگر حضرت تأکید می فرمایند: هر چیزی زکاتی دارد، و زکات خانه، اتاق مهمانی است.

    امام صادق(ع) در این باره فرمود :ابراهیم علیه السلام بسیار مهمان نواز بود ، به گونه ای که اگر یک روز مهمانی نزدش نبود ، در جستجوی مهمان ، بیرون می رفت و درِ خانه اش را می بست و کلیدها را بر می داشت تا این که مهمان می جُست.

    بر اساس روایات دینی ما روزیِ مهمان ، همراه اوست چنانکه امام کاظم(ع) در حدیثی می فرمایند: همانا کمک [خداوند] بر قومی ، به اندازه خرجشان نازل می شود، و مهمان ، هرگاه بر قومی فرود آید ، روزی اش نیز با او در دامنش فرود می آید.

    مهمان داری و مهمان نوازی آثار و برکاتی دارد از جمله آن گشایش روزی و ریزش گناهان است. پیامبر خدا (ص) در این باره می فرمانید: کسی که اطعام می کند ، سریع تر از فرو رفتن کارد در کوهان شتر ، به او روزی می رسد. همچنین حضرت محمد مصطفی(ص) در حدیثی تأکید می فرمایند: هیچ مهمانی نیست که بر قومی وارد شود ، مگر آن که روزی اش در دامان اوست . پس، چون فرود آید ، با روزی اش فرود می آید، و چون برود ، با گناهان آنها ( میزبان ) می رود .

    امیرالمؤمنین امام علی(ع) نیز در این باره فرمود: هیچ مؤمنی نیست که مهمان را دوست بدارد ، مگر آن که چون از قبرش بر می خیزد ، چهره اش مانند قرص ماه می درخشد ، و اهل محشر می نگرند و می گویند : این ، کسی جز پیامبری مُرسل نیست! و فرشته ای می گوید: این ، مؤمنی است که مهمان را دوست می دارد و او را گرامی می شمارد و راهی جز رفتن به بهشت ندارد. شیخ الائمه امام جعفر صادق (ع)نیز فرمود: هرگاه برادرت سرزده بر تو وارد شد ، با آنچه فراهم داری، از او پذیرایی کن ؛ امّا اگر دعوتش کرده بودی ، تا جایی که در توانت هست ، برایش بکوش.

    توصیه به دعا کردن برای میزبان

    یکی از آدابی که درباره مهمان بدان اشاره شد این است که برای میزبان دعا کنند. در حدیثی به نقل از جابر بن عبد اللّه ـ در سنن ابن داوود چنین آمده است که : ابو هَیثَم بن تَیِّهان ، برای پیامبر (ص) غذایی آماده ساخت و پیامبر صلی الله علیه و آله و یارانش را دعوت کرد. چون از خوردنْ آسودند، پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: « برادرتان را پاداش دهید » . یاران گفتند : ای پیامبر خدا ! پاداش دادن او چگونه است؟ فرمود: « هرگاه به خانه کسی رفتند و غذایش را خوردند و نوشیدنی اش را نوشیدند و برایش دعا کردند، این ، خود، پاداش دادنِ اوست » .
    -----------------
    برگرفته از کتاب«فرهنگ نامه مهمانی» از آیت الله محمد محمدی ری شهری

    23231

    منبع مطلب : www.khabaronline.ir

    مدیر محترم سایت www.khabaronline.ir لطفا اعلامیه بالای سایت را مطالعه کنید.

    آداب دید و بازدید

    پیشگفتار:

    خداوند متعال در قرآن مجید می‌فرماید: «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ» (تنها مؤمنان برادرند) و از حضرت محمّد –صلّی‌الله علیه و سلّم– نقل شده که فرموده است: «کونوا عباد الله اخواناً» (شما بندگان خدا برادر باشید) (رواه مسلم).

    بدون شک دید و بازدید یکی از روش‌های عملی تحقّق رابطه‌ی اخوّت ایمانی و دوام بخشیدن به آن به شمار می‌رود. بنابراین شایسته است خواننده‌ی ارجمند به خاطر بسپارد سخن از رعایت آداب دید و بازدید برای حفط روابط گرم و صمیمانه با دوستان و آشنایان است و جدّی گرفتن و عمل به توصیه‌های مذکور در جزوه‌ی حاضر بسیار لازم و ضروری می‌باشد.

    و من الله التوفیق

    بسم‌ الله‌ الرّحمن‌ الرّحیم

    در طول تاریخ زندگی اجتماعی انسان‌ها دید و بازدید همواره میان خویشاوندان نسبی و سببی و دوستان و آشنایان مرسوم بوده و هم‌چنان ادامه خواهد داشت. دید و بازدید سبب ازدیاد محبّت و صمیمیّت و احترام متقابل و دوام بخشیدن به آن است. این رسم عاطفی اجتماعی به شرط صدق نیّت و سالم و پسندیده بودن رابطه‌ی طرفین[۱] مورد تأیید و تأکید دین مبین اسلام است.

    با توجّه به این‌که انسان‌ها روحیّات مختلفی دارند و خانواده‌ها –خصوصاً در دنیای امروز- با معضلات و مشکلات گوناگونی روبرو هستند؛ در نظر داشتن حسّاسیّت و ویژگی‌های رفتاری اشخاص، ضروری است؛ اگر مهمانان و میزبانان به اصول و ضوابطی به عنوان «آداب دید و بازدید» به طور جدّی پایبند نباشند بدون تردید به جای صمیمیّت و پیوند عاطفی میان آنان سردی و فاصله ایجاد می‌شود و چه بسا ممکن است به قطع رابطه هم منجر گردد.

    در قرآن مجید اصول بسیار مهمّی برای دید و بازدید بیان شده است که فهم دقیق و درست و اهتمام به مفاهیم فرعی آن اصول بسیار ضروری و لازم است، چنانکه در سوره‌ی نور آیه‌ی ۲۷ می‌فرماید: «یَا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا لَا تَدْخُلُوا بُیُوتًا غَیْرَ بُیُوتِکُمْ حَتَّی تَسْتَأْنِسُوا وَتُسَلِّمُوا عَلَی أَهْلِهَا  ذَلِکُمْ خَیْرٌ لَّکُمْ لَعَلَّکُمْ تَذَکَّرُونَ» و در آیه بعد «فَإِن لَّمْ تَجِدُوا فِیهَا أَحَدًا فَلَا تَدْخُلُوهَا حَتَّی یُؤْذَنَ لَکُمْ وَإِن قِیلَ لَکُمُ ارْجِعُوا فَارْجِعُوا هُوَ أَزْکَی لَکُمْ وَاللَّهُ بمَا تَعْمَلُونَ عَلِیمٌ».

    ترجمه و ذکر مفاهیم آیات

    الف) «یا ایّها الذین آمَنُوا= ای اهل ایمان» مخاطب آیه عموم مؤمنان است و هر مسلمانی باید نسبت به این فراخوان الهی احساس مسئولیّت کند.

    ب) «لا تَدخُلُوا بُیُوتاً غَیرَ بُیُوتِکُم= جز خانه‌ی خودتان داخل هیچ خانه‌ای نشوید»

    فعل «لاتَدخُلوا» نهی تحریمی است و لذا بی توجّه بودن به خلاف آن رفتار کردن گناه محسوب می‌شود. به علاوه عبارت مزبور «نکره در سیاق نفی و مفید عام است» بنابراین، آیه جز خانه‌ی خود خانه‌ی هر کسی اعمّ از منزل پدری یا خانه‌ی خواهر و برادر و فرزندان و سایر خویشاوندان و دوستان و آشنایان را شامل می‌شود.

    «حتّی تستأنِسُوا= مگر این‌که اجازه بگیرید» اجازه گرفتن مفهوم اطّلاع‌رسانی و هماهنگی کردن را نیز به همراه دارد بنابراین:

    اوّلاً، به هر طریقی که ممکن و درست و پسندیده است باید صاحب خانه (میزبان) را مطّلع کرد و از وی اجازه گرفت و بدون اطّلاع‌رسانی و هماهنگی کردن و بدون موافقت و رضایت میزبان نباید وارد منزل او شد.

    ثانیاً، در اطّلاع‌رسانی باید تعجیل کرد، یعنی برای رفتن به مهمانی در محلّ سکونت خود حدّاقل یک روز و در سفر، چند روز قبل باید به میزبان مورد نظر خبر داد در غیر این‌صورت به احتمال قوی آن دیدار به صورت تحمیلی خواهد بود که پسندیده و مقبول نیست.

    ثالثاً، چون امکان دارد میزبان معضلات و مشکلاتی داشته باشد و نتواند در خدمت مهمان باشد، بنابراین اطّلاع دادن و کسب اجازه باید به گونه‌ای باشد که میزبان در تنگنای اخلاقی قرار نگیرد و به اصطلاح فقهی نباید وی را دچار عصب الحیاء نمود؛ مثلاً شایسته است بگوییم: «دوست داریم به دیدن شما بیاییم. البتّه اگر کاری و برنامه‌ای نداشته باشید و چنان چه برایتان مقدور نیست –اِن شاءالله- در فرصتی دیگر برای هماهنگی تماس می‌گیریم».

    رابعاً، هنگام کسب اجازه حتماً به میزبان یادآوری کنیم با همسرش هماهنگی کند چون متأسّفانه اغلب آقاین از این امر مهم غفلت می‌کنند در حالی که زحمت پذیرایی یا پختن غذا و سپس شستن ظروف و نظافت منزل را معمولاً  خانم‌ها انجام می‌دهند.

    خامساً، برای این‌که دیدار ما سبب بی‌نظمی در زندگی میزبان نشود وقتی برای مهمانی به شهری یا روستایی می‌رویم حتماً مدّت ماندن را به او خبر دهیم و در این مورد نیز هماهنگی کرده باشیم.

    توجّه! با وجود این‌که قرآن مجید به صراحت از کسب اجازه سخن می‌گوید و در تنگنای اخلاقی قرار ندادن میزبان از اهمّیّت ویژه‌ای برخوردار است، امّا کسانی به خلاف قرآن می‌گویند، ما با دوستانمان خیلی صمیمی هستیم بنابراین نیازی به کسب اجازه و هماهنگی نیست. هم‌چنین متأسّفانه بعضی اشخاص وقتی با معذرت‌خواهی میزبان مواجه می‌شوند باز هم اصرار می‌کنند و دوست خود را با ذکر عباراتی چون: «واقعاً از تو انتظار نداشتم، مثل این‌که شهامت مهمانداری نداری، خوب گو دوست ندارم به منزل ما بیایی، و ...» در موضع غصب الحیاء و تحت فشار عاطفی قرار می‌دهند که بسیار زشت و ناپسند است و با صمیمیّت و احترام واقعی پیوندی ندارد.

    د) «وَ تُسَلِّمُوا عَلَی أهلِهَا...= و به اهل آن خانه سلام کنید» برخی گمان می‌کنند سلام کردن، انجام تشریفات ظاهری است امّا واقعیّت این است که اقدام مزبور «دعا کردن» است، دعایی صمیمانه و بسیار با عظمت؛ توضیح این‌که:

    «السّلام علیکم» جمله‌ای دعایی است، یعنی: «سلام بر شما باد، خدا شما را سلامت کند، خدا کند از هر شرّ و ضرر و بدی در امان باشید» و چون ما با سلام کردن به دیگران در واقع برای سلامتی آنان دعا می‌کنیم بنابراین شایسته است این جمله‌ی دعایی از صمیم دل ادا شود.

    اگر سلام کردن واقعاً آگاهانه و از صمیم دل باشد هم محبّت و صمیمیّت را افزایش می‌دهد و هم مانع از آن می‌شود که از هیچ جهتی اسباب تحقیر و مزاحمت و ضرر رساندن و محروم شدن از خیر را برای یکدیگر فراهم نمایند.

    مثلاً، مهمانی که در فاصله‌ی دید و بازدید با غیبت کردن از دیگران میزبان را در گناه غیبت سهیم می‌کند و یا به عکس میزبان مرتکب چنان گناهی می‌شود.

    یا طرفین با تجسّس و سؤالات بی‌مورد می‌خواهند از زندگی خصوصی همدیگر و یا دیگران سر در بیاورند و ... خلاف سلام کردن، رفتار می‌کنند.

    خلاصه لازمه دعای با عظمتِ سلام کردن این است که دیدار میزبان و مهمان بر صمیمیّت و احترام متقابل بیفزاید و سبب حفظ اعتماد و آرامش میان آنان باشد.

    هـ) فَإِن لَّمْ تَجِدُوا فِیهَا أَحَدًا فَلَا تَدْخُلُوهَا حَتَّی یُؤْذَنَ لَکُمْ= پس اگر کسی را در خانه نیافتید داخل آن نشوید مگر به شما اجازه دهند.»

    ملاحظه می‌شود در این آیه بر عدم داخل شدن به خانه‌ای بدون اجازه دادن از طرف صاحب آن خانه (میزبان) دوباره تأکید شده است و این بر احترام قائل شدن به زندگی خصوص مردم دلالت دارد.

    راستی وقتی در صدر اسلام شرایط زندگی مردم چنان بوده است که اوقات فراغت زیادی برای مهمانداری داشته‌اند با این وصف قرآن مجید برای حفظ روابط صمیمانه و پرهیز از ایجاد هر گونه زحمت تحمیلی این‌چنین بر کسب اجازه تأکید ورزیده است به طریق اولی در عصر حاضر با وجود مشکلات گوناگون زندگی اجتماعی اهتمام بیش‌تر به کسب اجازه (اطّلاع‌رسانی و هماهنگی کردن) برای دید و بازدید بسیار لازم و ضروری است.

    و) « وَإِن قِیلَ لَکُمُ ارْجِعُوا فَارْجِعُوا  = و اگر به شما گفته شود برگردید پس برگردید» از این قسمت آیه می‌فهمیم که چون احتمال دارد بعد از هماهنگی نمودن برای میزبان اتّفاقی رخ می‌دهد و با مشکلی روبرو شوند بنابراین قرآن مجید تصریح نموده است که عذرخواهی میزبان را بپذیرید. به عبارت دیگر بعد از کسب اجازه احتمال بهم خوردن آن هماهنگی را در نظر داشته باشیم پس میزبان می‌تواند بدون حالت غصب الحیاء بهم خوردن هماهنگی را اعلام کند و مهمان هم بدون گلایه و دلخوری باید عذر او را بپذیرد.

    آن‌چه درباره‌ی قدم نخست دید و بازدید لازم است به خوبی مراعات شود، طبق صریح آیات قرآن بیان شد، امّا در زمان دیدار و ملاقات، رعایت برخی نکات مربوط به «نظم و نظافت» هم از اهمّیّت ویژه‌ای برخوردار است که به ذکر آن نکات در دو بخش «رعایت نظم» و «رعایت نظافت» می‌پردازیم[۲].

    رعایت نظم

    زمانی‌که به عنوان مهمان در منزل کسی هستیم از آغاز تا انتها لازم است، توصیه‌های زیر را به خوبی در نظر داشته باشیم و با موضع قیاس به نفس و بهانه‌های واهی نسبت به آن نکات بی‌توجّهی نکنیم.

    -        سعی کنیم حتّی‌المقدور در موعد مقرّر به مهمانی برویم.

    -        از بردن افراد غیر خانواده‌ی خود به مهمانی خصوصاً بدون اذن و هماهنگی با میزبان خودداری ورزیم.

    -        رفتن به منزل کسی که فرد بیمار در منزل دارد، اگر چه برای دیدار بعد از شام هم باشد، نادرست است.

    -        در فصل امتحانات با دید و بازدید مزاحم درس خواندن فرزندان میزبان نشویم.

    -        قبل از رفتن به خانه‌ی میزبان از توضیح برخی نکات مهمّ جهت رعایت نظم و آرامش در منزل میزبان به بچّه‌هایمان کوتاهی نکنیم.

    -        هنگام ورود از میزبان بخواهیم مکان عوض کردن لباس را به ما نشان دهد.

    -        چون ساک دستی و چمدان به کرّات روی زمین قرار داده می‌شود، تمییز نیستند، بنابراین در سفرها برای قراردادن چمدان در منزل میزبان از زیرانداز پارچه‌ای یا نایلونی استفاده کنیم.

    -        رعایت احوال پدر و مادر پیر میزبان بسیار ضروری است.

    -        قبلاً از بچّه‌هایمان بخواهیم که بدون اجازه وارد اتاق­ها نشوند و از باز کردن درِ کمدها و در آوردن دراورها خودداری کنند و به تجسّس نپردازند.

    -        از تجسّس و کنجکاوی و سؤالات بی­مورد درباره‌ی چگونگی تهیّه­ی اسباب و امکانات منزل میزبان خودداری کنیم.

    -        چنانچه خانم مهمان در آشپزخانه به کمک همسر میزبان اقدام می‌کند، از بازکردن یخچال و بدون هماهنگی نظارت همسر میزبان از استفاده وسایل برقی و غیره خودداری نماید.

    -        از ورود بچّه‌هایمان به آشپزخانه‌ی منزل میزبان جلوگیری نماییم.

    -        اگر چیزی لازم داشتیم به میزبان اطّلاع دهیم، و بدون اجازه و نظارت وی اقدامی نکنیم، مثلاً وقتی بچّه­ی ما می‌خواهد بخوابد از خانم میزبان بخواهیم وسایل لازم را در اختیار ما قرار دهد.

    -        گاهی بچّه‌ها بعضی از وسایل خود مانند لب‌تاب و تبلت و ... را به همراه می‌برند، تذکّر داده شود فرزندان مهمان و میزبان از جهت به رخ کشیدن وسایل و امکانات و ایجاد مشکلات برای همدیگر خودداری نمایند.

    -        به بچّه‌هایمان آموزش دهیم در منزل میزبان از دستکاری وسایل و بهانه‌گیری برای برخی وسایل و اسباب‌بازی خودداری نمایند.

    -        بهتر است میزبان اسباب‌بازی‌های مورد علاقه و حسّاسیّت فرزندش را در معرض دید بچّه‌های مهمان قرار ندهد.

    -        هنگام رفتن به منزل کسی که در آپارتمان سکونت دارد با جدیّت تمام از ایجاد مزاحمت برای همسایه‌هایش پرهیز نماییم[۳].

    -        سعی کنیم شب‌ها برای اجتناب از ایجاد مزاحمت برای همسایه‌ها در داخل منزل خداحافظی کنیم نه در بیرون منزل، در هر صورت ایجاد مزاحمت برای دیگران به خلاف اخلاق اسلامی است.

    -        از نصیحت و تذکّر دادن به بچّه‌ها که «آسانسور را وسیله‌ی بازی قرار ندهند» دریغ نورزیم.

    -        گاهی بعضی افراد رفتاری نامأنوس هم‌چون رفتار با بیگانه از خود نشان می‌دهند، مثلاً وقتی به شهری می‌روند در مدّت اقامتشان در منزل میزبان مرتّب برای گردش و خرید از منزل خارج می‌شوند و هنگام ناهار و شام بر می‌گردند، این رفتار، واقعاً زشت و تحقیرآمیز است.

    -        بعضی از اشخاص در سفر به شهری دیگر وسایل مورد نیاز خود را می خرند و آن را به میزبان نشان می‌دهند و اگر چه به صورت غیرعمدی آن خریدها را به رخ وی می‌کشند، بهتر است از نشان دادن و صحبت درباره‌ی آن نزد میزبان خودداری کنیم یا خرید را بعد از ختم دیدار و خداحافظی انجام دهیم.

    -        پاره‌ای از افراد آدرس و شماره تلفن و موبایل میزبان را بدون اطّلاع و کسب اجازه وی به دوستان و خویشاوندان خود می‌دهند و با این رفتار نادرست مهمان ناشناس و غیرمتعارف را بر خانواده‌ی دوستش در شهرهای دیگر تحمیل می‌کنند. از این اقدام نادرس جدّاً خودداری ورزیم.

    -        مهمان ما اگر پسر مجرّدی باشد، بهتر است در اطاقی دیگر از وی پذیرایی کنیم، حضور چنین افرادی بر سفره –خصوصاً اگر دختر جوان داشته باشیم- معقول و صحیح نیست.

    -        مهمان ما اگر دختر مجرّد (دختر دانشجوی دوستان و آشنایان) از شهری دیگر باشد بهتر است، هنگام غذا خوردن سفره وی و همسر و دخترمان از سفره‌ی خود پسرانمان جدا باشد.

    -        بعضی از تازه عروس و دامادها برای ماه عسل به خانواده‌ی دوستان و خویشاوندان در شهرهای دیگر می‌روند، چنانچه دختر یا پسر جوان داشته باشیم مصلحت این است که از میزبانی چنین مهمانی خودداری نماییم.

    -        یکی از عادات ناپسند و تحقیرآمیز این است که وقتی برای غذا خوردن سفره را می‌اندازند افراد حاضر اعمّ از میزبان و مهمان شروع می‌کنند به غذا خوردن و معمولاً خانم میزبان که تمام زحمت­ها به عهده‌ی او بوده در آخر بر سفره حاضر می‌شود، شایسته است تا وی بر سفره حاضر نشده، و تعارف به تناول غذا نکند همگی به احترام وی دست نگه دارند.[۴]

    -        معمولاً بچّه‌ها در غذا خوردن و صرف میوه تبذیر می‌کنند، بهتر است والدین برای خود غذا و میوه‌ی کمتری بردارند تا اگر لازم شد، غذا و میوه‌ی اضافی بچّه‌ی خود را تناول کنند و مرتکب گناه بزرگ تبذیر (هدر دادن نعمت) نشوند.

    خلاصه از هر اقدامی که ممکن است اسباب بی‌نظمی و تحقیر و تعذیب خانواده‌ی میزبان را فراهم آورد، جدّاً خودداری کنیم و حضور ما در منزل آنان واقعاً مایه‌ی خوشوقتی و حفظ صمیمیّت متقابل باشد. و محبّت و احترام متقابل ایجاب می‌کند در فضایی صمیمی برای پیشنهاد و انتقادات یکدیگر ارج نهیم، لازم به ذکر است اگر مهمانی در منزل میزبان به خلاف توصیه‌های مذکور، رفتار کرد ادب و نجابت اقتضا می‌کند از هر گونه عکس‌العملی (سخن و رفتاری) که وی را رنجور و سرزنش و تحقیر نماید، جدّاً پرهیز کند.

    رعایت نظافت

    هم‌چنان که می‌دانیم پاکیزه بودن از مهم‌ترین واجبات است و رعایت نظافت از اموری است که باید در انجام آن بسیار جدّی و کوشا باشیم و از قیاس به نفس و بی توجّهی به تفاوت روحیّات و سلیقه‌ها اجتناب کنیم. در این‌جا به برخی نکات درباره‌ی اهتمام به نظافت می‌پردازیم.

    -        قبل از رفتن به مهمانی استحمام کرده و لباس تمییز بپوشیم.

    -        در سفرها لازم است لباس تمییز اضافی و لباس خواب و وسایل استحمام به همراه داشته باشیم.

    -        اگر بچّه‌ی خردسال ما مشکل شب ادراری دارد، لازم است برای وی سفره‌ای نایلونی و ملحفه‌ای به همراه داشته باشیم و آن را بر تشک قرار دهیم و از کثیف شدن تشک منزل میزبان جلوگیری نماییم.

    -        بچّه‌های خردسال معمولاً نظافت را رعایت نمی‌کنند بنابراین والدین حتماً باید مراقب آنان باشند؛ مثلاً:

    -        قبل و بعد از غذا خوردن دستهای بچّه را با آب و صابون بشوییم.

    -        موقع غذا خوردن برای بچّه‌های خرسال از سفره‌ی کودک استفاده نماییم و به پاک کردن آن دستمال کاغذی اکتفا نکنیم، و از دویدن آنان در حال غذا خوردن جلوگیری نماییم.

    -        اگر شلوار یا پیراهن بچّه‌های بلند باشد قبل از رفتن به دستشویی یکی از والدین به جمع کردن لبه‌ی آن اقدام نمایند. در غیر اینصورت لبه‌ی شلوار و پوشش کثیف شده و فرش منزل را نیز نجس می‌کند.

    -        وقتی بچّه‌های خردسال به دستشویی رفتند، مراقب باشیم، هنگام بیرون آمدن دستهایش را با آب و صابون شسته باشد.

    -        بعد از بیرون آمدن بچّه‌ها از دستشویی برای اقدام به نظافت، نظارت کنیم، چون معمولاً بچّه‌ها محوّطه دستشویی و روشویی را کثیف می‌کنند.

    -        وقتی بچّه‌ی ما با انگشت بینی را پاک کرد، بلافاصله برای شستن دست او اقدام کنیم.

    -        موقع غذا خوردن بهتر است، حتّی‌المقدور سکوت را مراعات نموده و از سخنان چندش‌آور جدّاً خودداری کنیم.

    -        مادر برای عوض کردن پوشک نوزاد سلیقه‌ای عمل نکند و حتماً از میزبان بخواهد محلّ مناسبی را به او نشان دهد.

    -        مادران عوض کردن  پوشک بچّه‌ها را روی زیراندازی که به همراه دارند، انجام دهند.

    -        از عوض کردن پوشک بچّه‌ها در آشپزخانه جدّاً خودداری شود.

    -        از قراردادن پوشک کثیف بچّه‌ها در سطل آشغال آشپزخانه جدّاً پرهیز شود. و مادران بعد از قراردادن پوشک در کیسه فریزر و گره زدن، از خانم میزبان برای قراردادن آن در سطل زباله‌ی حیاط راهنمایی بخواهند.

    -        از جا گذاشتن پوشک بچّه‌ها در حمّام و دستشویی اجتناب شود.

    -        خانمی که می‌داند موعد رگل خود یا دختر جوانش است، به مهمانی (سفر) نرود و یا وسایل لازم را به همراه داشته باشد.

    -        گاهی بچّه‌ها در کوچه فوتبال بازی می‌کنند، سپس با بدن عرق کرده و لباس‌های کاک آلود برای غذا خوردن بر سفره حاضر می‌شوند و با همان لباس به رختخواب می‌روند، این وضعیّت از بهداشت و نظافت به دور است، والدین حتماً تذکّر دهند، بچّه‌ها لباس خاک آلود را عوض کنند و دوش بگیرند.

    -        مادران در ایّام ترک دادن عادت بچّه به پوشک شدن به مهمانی نروند یا در آن موقع بچّه‌ها را پوشک کنند. زیرا کودک به احتمال قوی در اثر استرس در محیط نامأنوس به عادت قبل بر می‌گردد.

    -        افراد سیگاری –خدا توفیقشان دهد آن را ترک نمایند- حتماً در حیاط منزل میزبان سیگار بکشند.

    -        از بردن بیمار به منزل کسانی در شهرها خودداری نماییم و در این شرایط لازم است به مسافرخانه برویم.

    -        برخی افراد مشکل تنفّسی و ریوی دارند و به اسم خفیف مبتلا هستند و نسبت به بوی ادکلن و عطر حسّاس و معذّب می‌باشند و دچار سردرد می‌شوند بهتر است، هنگام مهمانی رفتن از استعمال آن خودداری کنیم.

    -        از تمییز کردن میان دندانها با خلال دندان یا نخ دندان در حضور دیگران اجتناب نموده و این عمل را حتماً در محلّ روشویی انجام دهیم.

    -        در بعضی از منازل بعد از غذا خوردن صاحب‌خانه و یا مهمان استفاده از خلال دندان و نخ دندان به همدیگر تعارف می‌کنند، وقتی آن را دریافت کردیم حتماً تمییز کردن دندان‌ها را در محلّ روشویی انجام دهیم.

    -        افرادی که دندان مصنوعی دارند از بیرون آوردن آن و تمییز کردن آن با دستمال در حضور دیگران و شستن آن در کاسه‌ی ظرفشویی آشپزخانه منزل میزبان جدّاً خودداری کنند، محلّ شستن و تمییز کردن دندان‌های روشویی است.

    -        بوی عرق بدن واقعاً آزاردهنده است، قبل از رفتن به مهمانی حتماً استحمام کرده و از مام زیر بغل استفاده کنیم.

    -        از شانه کردن موها در رختخواب جدّاً خودداری کنیم، بهتر است این کار در دستشویی انجام شود.

    -        از گرفتن ناخن در منزل میزبان پرهیز شود.

    -        نباید با جوراب وارد دستشویی شویم و هنگام بیرون آمدن حتماً با آب ریختن روی پاها و دمپایی نظافت را رعایت کنیم.

    -        جوراب اشخاص معمولاً بوی تعفّن می‌دهد، حتماً قبل از رفتن به مهمانی به شستن پاها اقدام نموده و از جوراب تمییز استفاده کنیم.

    -        بعضی افراد عادت دارند در حضور دیگران گردن و میان انگشتان پاها را با مالش دادن چرک‌روبی می‌کنند و یا جوش‌های صورت را دستکاری می‌نمایند، این عمل از نظافت و بهداشت به دور است، لازم است خودداری شود.

    -        کسانی به حسب عادت با انگشت یا شیئی مانند کلید یا چوب کبریت گوش خود را تمییز می‌کنند از این کار غیربهداشتی و مضرّ در حضور دیگران اجتناب شود.

    توجّه!

    الف- شایسته است مهمانان حتّی‌المقدور تمام جوانب بهداشت و نظافت را رعایت کنند.

    ب- از تذکّر و یادآوری نمودن رعایت نظافت به مهمانان چه به صراحت و چه با اشاره و تشر زدن جدّاً خودداری کنیم که روشکنی و تحقیر دیگران به خلاف ادب و نجابت است.

    خواننده‌ی گرامی! بدون شک موارد دیگری از جهت «اطّلاع‌رسانی و هماهنگی» و «رعایت نظم و نظافت» وجود دارد امید است جدّی گرفتن و رعایت موارد ذکر شده زمینه‌ی حلّ مشکلات ناگفته‌ی دیگری را نیز فراهم نماید.

    چنانچه مصلحت باشد و مناسب دانستید از تکثیر و هدیه دادن جزوه‌ی حاضر به دوستان و آشنایان و خویشاوندان و مطّلع نمودن آنان از مطالب مندرج در آن دریغ نفرمایید.

    پانوشت‌ها:

    ۱ - بدون شناخت لازم درباره‌ی سالم بودن شخصیّت کسی پذیرفتن دعوت او برای مهمانی صحیح نیست.

    ۲ - خواننده‌ی ارجمند! تمام توصیه‌هایی که برای رعایت «نظم» و «نظافت» یادآور شده‌ایم خلاف آن به کرّات در بعضی مهمانی ها رخ داده است و متأسّفانه اسباب تعذیب و تحقیر میزبان را فراهم آورده و بعضاً موجب سرد شدن روابط میان خانواده‌هایی شده است.

    ۳ - با توجّه به حدیث شریف «المسلم من سلم المسلمون من لسانه و یده» ما حق نداریم که به هیچ صورتی و حتّی برای چند لحظه هم باعث ناراحت کردن و سلب آسایش دیگران شویم. بی‌شک ایجاد مزاحمت برای دیگران رفتاری بسیار سخیف و متکبّرانه است و فرد مزاحم علاوه بر این‌که –معاذالله- با بی اعتنایی به فرموده حضرت رسول ––صلّی‌الله علیه و سلّم–مرتکب گناه و سبب منفور شدن نز خداوند می‌شود؛ خود را در نظر دیگران نیز خوار و سبک و نامحترم نشان می‌دهد.

    ۴ - برای رعایت امانت لازم می‌دانم عرض کنم: توصیه‌ی فوق الاشاره را یکی از شاگردان شادروان علاّمه احمد مفتی زاده از آن بزرگوار برایم نقل کرده است.

    منبع مطلب : www.islahweb.org

    مدیر محترم سایت www.islahweb.org لطفا اعلامیه بالای سایت را مطالعه کنید.

    جواب کاربران در نظرات پایین سایت

    مهدی : نمیدونم, کاش دوستان در نظرات جواب رو بفرستن.

    میخواهید جواب یا ادامه مطلب را ببینید ؟
    مهدی 20 ساعت قبل
    0

    عالب

    کیر کلفت 20 ساعت قبل
    1

    خر

    امیر حسین 2 روز قبل
    1

    خیلی عالیه

    نادیا 3 روز قبل
    0

    انشا در باره آداب و دید باز دید

    نادیا 3 روز قبل
    0

    آداب و دید و بازدید

    ن 7 روز قبل
    2

    عالی بود

    صادق 9 روز قبل
    2

    خیلی عالیه

    زهراالماسی 9 روز قبل
    2

    خیلی خوب بود ولی به نظر می رسد که این کار را انجام می دهد

    زهراالماسی 9 روز قبل
    2

    خیلی خوب بود مثلاً من میخواستم تقلب کنم

    هالیه 18 روز قبل
    3

    عالی

    فقط کاش خلاصه تر بود 😔😔😔😔😔

    1
    .. 11 روز قبل

    اره

    ناشناس 18 روز قبل
    2

    خیلی عالی

    ناشناس 26 روز قبل
    2

    خیلی خرید

    2
    ههههه۰🤣🤣🤣🤣 5 روز قبل

    آداب‌دید‌وبازدید‌یا‌آداب‌نوروز

    2
    ناشناس 26 روز قبل

    اره

    F🌺🌹 1 ماه قبل
    3

    عالی هست

    مهدی 1 سال قبل
    3

    نمیدونم, کاش دوستان در نظرات جواب رو بفرستن.

    برای ارسال نظر کلیک کنید