در حال پالایش مطالب میباشیم تا اطلاع ثانوی مطلب قرار نخواهد گرفت.
    توجه : تمامی مطالب این سایت از سایت های دیگر جمع آوری شده است. در صورت مشاهده مطالب مغایر قوانین جمهوری اسلامی ایران یا عدم رضایت مدیر سایت مطالب کپی شده توسط ایدی موجود در بخش تماس با ما بالای سایت یا ساماندهی به ما اطلاع داده تا مطلب و سایت شما کاملا از لیست و سایت حذف شود. به امید ظهور مهدی (ع).

    نام قدیم دریاچه ارومیه در حل جدول

    1 بازدید

    نام قدیم دریاچه ارومیه در حل جدول را از سایت اسک 98 دریافت کنید.

    نامهای تاریخی دریاچه اورمیه

    نام‌های قدیم دریاچه اورمیه                                          مجید خلیل زاده

    دریاچه اورمیه با وسعتی حدود 4810 کیلومتر مربع بزرگترین دریاچه شور کشور محسوب می‌شود طول این دریاچه 130 الی 140 کیلومتر و عرض آن 15 الی 20 کیلومتر است و عمق متوسط آن 16 الی 15 متر می‌باشد.

    دریاچه اورمیه یکی از منابع آبی آذربایجان در مغرب فلات آذربایجان که از شمال به جنوب کشیده شده است. گسل بزرگ اورمیه از وسط این دریاچه می‌گذرد که طی فعالیت این گسل، دریاچه تکتونیکی اورمیه در محل فرو نشست زمین تشکیل شده که جهت آن موافق با جهت فرو نشست گسلی یعنی شمال- جنوب می‌باشد. دستگاههای لرزه‌نگاری امروزه فعالیت این گسل را نشان می‌دهد.

    ارتفاع متوسط سطح آب دریاچه از دریای آزاد حدود 1287 متر می‌باشد. دریاچه اورمیه شورترین دریاچه کشور که میزان شوری آب این دریاچه در حدود 350 گرم بر لیتر است و تنها موجود زنده این دریاچه «آرتیمیا اورمیانا» می‌باشد. قابل ذکر است دریاچه اورمیه بعد از دریاچه «بحرالمیت‌» شورترین دریاچه جهان بوده و لجن‌های این دریاچه خاصیت درمانی دارد.سابقاً در زمانهائیکه ارتفاعات اطراف دریاچه و حوضه آبریز آن پوشیده از جنگل بوده دریاچه اورمیه وسعتش دو برابر مساحت فعلی بوده است و برابر آثار بدست آمده حدود وسعت آن از طرفی تا اورمیه و مراغه و میاندوآب و از طرف دیگر تا تبریز و جلفا پیش رفته بوده است که آثار و بقایای دریاچه هنوز هم بروی دامنه‌ها و تهیگاههای کوهستانها دیده میشود ولی بعدها در اثر عوامل تخریبی و از بین رفتن جنگل‌ها چشمه‌ها خشکیده و رودخانه‌ها کم آب و دریاچه وسعت خود را از دست داده و بحدود فعلی رسیده است.

    ژاک دومرگان که هنگام مطالعه در ایران در حدود سالهای بین 1889 تا 1891 از مناطق مختلف ایران دیده نموده در نزدیکی سولدوز نزدیک قادرچای یک دریاچه کوچک مشاهده نموده و معتقد است که سابقاً دریاچه اورمیه با این دریاچه مرتبط بوده و امروزه از هم خیلی دور هستند. به عقیده دومرگان علاوه از آب رودخانه‌هایی که به دریاچه اورمیه وارد می‌شوند از ته خود دریاچه نیز چشمه‌هائی می‌جوشد که به آب دریاچه اضافه میشود و این گفته دومرگان با حقیقت وفق دارد زیرا یکی از عوامل حرکات و جریان‌های دورانی آب دریاچه وجود بعضی چشمه‌هائی است که در زیر آب در خود دریاچه می‌جوشد و این حرکات و جریانهای دورانی آب در موقع آرامش دریاچه در پاره‌ای از قسمت‌های بندر گلمانخانه مشهود می باشد.

    طبق نظریه بعضی دانشمندان زمین‌شناسی و جغرافیا‌دانان مناطق زیادی از اطراف دریاچه اورمیه زمانی زیر آب بوده و حتی در اوایل پلستوسن از دوران چهارم وسعت دریاچه به دو برابر مساحت فعلی می رسیده و سطح آب تا حدود 30 متر مرتفع‌تر از ارتفاع فعلی (1297 متر) سطح دریای آزاد بوده است.

    آثار سواحل دریاچه آن دوره را میتوان در نزدیک شهر میاندوآب و نواحی شمالغربی دریاچه ملاحظه نمود با این وضع حدود 5000 کیلومتر مربع از اراضی اطراف دریاچه شامل قسمتی از نواحی زرینه‌رود مهاباد و بخشی از جلگه اورمیه و تبریز زیر آب دریاچه بوده‌اند. بعلت تأثیر آب شور دریاچه طی دوران کنونی زمین‌شناسی بخش وسیعی از اراضی شور و باتلاقی اطراف دریاچه بوجود آمده که بتدریج از وسعت دریاچه کم میشود و به سطح زمین‌های مزبور اضافه میگردد.

    جزیره قویون داغی عموماً از تپه ماهورها تشکیل یافته است. قبلاً در جزیره قویون داغی، قشلاق اهالی اطراف دریاچه بود که اغنام و احشام خود را برای تعلیف در زمستانها بدانجا می آوردند، اما بعدها اداره شکاربانی آذربایجانغربی تعدادی آهوی نر و ماده که در نتیجه مزاحمت انسان و حیوانات وحشی تعداد آنها رو به تزاید گذاشت و چون در این اواخر اداره شکاربانی متوجه شد که عده‌ای از آهوان در نتیجه عدم تعرض انسان و حیوانات وحشی تحرک و دوندگی را کنار گذاشته و میخورند و میخوابند و در نتیجه سم دست و پای آنها که قبلاً در دشت و صحرا در اثر دویدن و اصطکاک با سنگ و زمین خود بخود کوتاه میشد فعلاً در اثر تنبلی و عدم تحرک دراز شده و آهوان را دچار نوعی بیماری کرده و تلف مینماید و ناچار بر اثر توصیه‌ی کارشناس آلمانی که بدین منظور به جزیره آورده بودند دو رأس ببر نر و ماده از مازندران گرفته و به این جزیره آورده و رها ساختند که در اثر وجود ببرها و ترس از حمله آنها آهوان به تحرک بیایند گویا ببرها نیز بر اثر فراوانی نعمت توجه و رغبت زیادی به تلاش برای بدست آوردن معاش ندارند، زیرا دو رأس ببر و دو هزار آهو نعمت غیر مترقبه‌ایست که بندرت خداوند نصیب انسانها و یا وحوش مینماید.

    دریاچه اورمیه از زمان‌های بسیار دور شناخته شده و به لحاظ کیفیت آب و خاصیت درمانی آن و  به جهت  تولد زرتشت در یکی از کرانه‌های دریاچه و وقوع حوادث تاریخی زیاد در اطراف آن و موقعیت جغرافیایی و نظامی آن جنبه تاریخی و مذهبی به خود گرفته و بیشتر ورد زبانها بوده و از آن در ماخذ کهن جغرافیا و تاریخ بسیار سخن‌ها رفته است.زیرا تولد و نشو  و نمای زرتشت در اطراف دریاچه و صعود وی به مدت چهل روز به قلعه کوه ساوالان و نزولش پس از خاتمه‌ی چله چهل روزه و بشارت و تبلیغ رسالتش به مردم چنانکه نیچه شاعر و متفکر معروف آلمانی نیز بدین نکته اشاره کرده میگوید: (چنین گفت زرتشت) شهرت دریاچه را از حد و مرز کشور خارج ساخته و به اقصی بلاد جهان رسانیده است و بدین جهات و مناسبات اغلب سیاحان، دانشمندان، فلاسفه ، جغرافی‌دانان و مورخین در کتب خود از دریاچه ارومیه ذکری به میان آورده‌اند که ما در اینجا به ایجاز به اهم آنها می‌پردازیم:

    1- ریما- قدیمی‌ترین نام این دریاچه در دوره مدیها و آشوریها «ریما» بوده است.

    2- چیچست- در کتب مقدس زند و اوستا چندین‌بار نام این دریاچه « چیچست» یاد گردیده است.

    3- بطلمیوس آن را «مارگیانه» خوانده است.

    4- استرابون این دریاچه را «زپاتا» zpata نامیده که برخی آنرا کاپاوتا (کبود) دانسته‌اند.

    5- عده‌ای دیگر از جغرافیون یونانی نام دریاچه را کبوتان kaputan «کبود» ذکر نموده‌اند.

    6- اورمیه- از ارمنه قدیم تا سال 1305 ش بمناسبت وقوعش در کنار شهر اورمیه «دریاچه اورمیه» معروف است.

    7- بحیره کبوذان- مسعودی در کتاب التنبیه که در سال 345 هجری قمری نوشته شده آن را «بحیره کبوذان» نام برده و چنین می‌نویسد: «بحیره کبوذان وهی علی بعض یوم لمن‌ مدینه ارمیه و بلاد المراغه و غیرهما من بلاد آذربایجان و هی اعظم و اغزر و امر و املح لا تکون ذوروح فیها ایضاً و هی مضافه الی قریه فی جزیره فی وسطها تعرف بکبوذان.»

    8- کبودان- ابوالقاسم محمد بن حوقل معروف به ابن حوقل صاحب کتاب صوره‌الارض که آن را در حدود سال 367 ه.ق به پایان رسانیده و یکی از کتب معتبر و ذیقیمت جغرافیای قدیم ایران است در خصوص دریاچه ارومیه چنین می‌نویسد:

    «دریاچه کبودان که در آذربایجان میان مراغه و اورمیه واقع است آبی شور دارد و هیچگونه جاندار و ماهی در آن نیست و کشتیهای بسیار در آن دریاچه میان شهرها و اعمال تبریز رفت و آمد می‌کنند .داخرقان (دهخورقان یا آذرشهر) و اطراف آن از هر سو به داشتن قریه‌ها و روستاها آباد. فاصله دریاچه کبودان از اورمیه که در غرب آن قرار دارد دو فرسخ و فاصله آن از مراغه واقع در شرق آن پنج فرسخ است و از اوایل دهخوا‌رقان تا کناره‌های دریاچه چهار فرسخ و طول دریاچه از شمال به جنوب با حرکت ستور چهار مرحله و پهنای آن میان مراغه و اورمیه در حدود بیست فرسخ است.

    دریاچه کبودان در زمستانها امواجی سخت و مصیبت‌بار دارد و در میان آن کوههای مسکونی و با آبهای اندک است و مردمان آنجا زندگی سخت دارند و صاحبان کشتی یا کشتیبان هستند و کالاها و مسافران را به دو سوی دریا می‌برند و بز هم دارند و غیر از چیزهائی که از بیرون به آنجا میاورند مالک چیزی نیستند.

    9- کبوذان – در کتاب حدودالعالم که سال 372 هجری قمری نوشته شده و متأسفانه نویسنده‌ی آن معلوم نیست و قدیمی‌ترین کتاب جغرافی به فارسی است در خصوص کبوذان به اورمیه در ازای او پنجاه فرسنگ است اندر پهنای سی فرسنگ اندر میان این دریا دهی است «کبوذان» گویند و این دریا را بدان ده بازخوانند و از گرد او آبادانی است و اندر او هیچ جانور نیست از شوری، مگر کِرم.

    10- دریای ارمنیه – مؤلف حدودالعالم‌ این دریاچه را جای دیگر دریای ارمنیه خوانده و چنین نوشته است و اما اندر دریای ارمنیه یک جزیره است بر او یک دهست آنرا کبوذان خوانند، جائی با نعمت است و مردم بسیار.

    11- خنجست-  در شاهنامه حکیم ابوالقاسم فردوسی شاعر بلند پایه از این دریاچه با کلمه‌ی خنجست یاد شده ولی مسلم است که منظور شاعر گرانمایه‌ی ایران به چیچست بوده و در اثر تحریف کاتبان شاهنامه و زمان نسخه‌برداری چیچست را خنجست ضبط نموده‌اند.درشاهنامه فردوسی این دریاچه را چیچست نام برده است .

    12- بحیره چیچست- حمداله مستوفی قزوینی در کتاب خود بنام نزهه‌القلوب (740 هجری قمری) در ذکر بلاد آذربایجان در وصف قصبه‌ی طسوج چنین می‌نویسد: طسوج قصبه‌ای است بر دو مرحله‌ی تبریز به جانب غربی و در شمال بحیره‌ی چیچست افتاده است باغستان بسیار دارد و میوه‌هایش نیکو و بسیار هوایش از تبریز گرمتر است و به جهت قریب بحیره‌ی چیچست به عفونت مایل و آبش از رودی که از آن جبال آید و از عیون ، سکانش از ترک و تاجیک ممزوج‌اند. حقوق دیوانیش کما بیش پنج هزار دینار به دفتر درآمده است و به وقف ابواب البر ابوسعیدی تعلق دارد. و نام چیچست تا زمان مستوفی معمول بوده است.

    13- بحر جنچست- محمدبن محمود بن طوسی در کتاب عجایب المخلوقات و غرایب الموجودات که تاریخ شروع و تألیف این کتاب پیش از سال 556 که نخستین سال سلطنت طغرل بن ارسلان است می‌باشد.آن را اینچنین توصیف کرده است:«آبی عظیم در ولایت ترک، چون افراسیاب بگریخت از کیخسرو  در کوهی شد و در آنجا به ترکی با خود می‌گفت:« ای مسکین از تخت به غار افتادی.» شخصی وی را بدید نام اوهرم وی را بگرفت، از دست هرم بجست در این دریا رفت، هرم بر لب دریا نشست کمند بدست، کسی گفت از این آب نهنگ‌گیری؟  گفت:« افراسیاب در اینجا شد.» کیخسرو را خبر کردند به لب دریا آمد و برادر افراسیاب را گرفته بود، بر لب ساحل ویرا می‌زد وی می‌نالید، افراسیاب آواز برادر شنیده بیرون آمد، ویرا بگرفتند و درین دریا مردم آبی بود.»

    دانشمند فقید مرحوم پور داود در بخش دوم کتاب یسنا درباره چیچست بتوضیح فاضلانه پرداخته چنین می‌نویسد: نام ایرانی این آب که در اوستا بجای مانده چئچست خوانده شده، لفظاً یعنی درخشان. ناگزیر این آب با نمک فراوانی که در آن آمیخته است و با درخشندگی دلکشی که با تابش خورشید دارد چنین خوانده شده است، در اوستا که امروزه در دست داریم چندین بار به این نام بر می‌خوریم.در آبان یشت پاره‌ی 49-50 آمده : از برای او (آناهیتا) فدیه آورد یلِ کشورهای ایرانی، استوار سازنده‌ی شهریاری خسرو، رو به روی دریاچه چیچست ژرف و فراخ، صد اسب، هزار گاو، ده هزار گوسپند و درخواست که پادشاه توانایی گردد و به همه‌ی دیوان و پریان و مردم بد کنش و ستمکار چیره شود و در پهنه کارزار گردونه‌اش بهماوردان پیشی گیرد.نام چیچست در کتب اوستا بارها آمده و از آن با احترام و قدوسیت یاد شده است چنانکه و در زند بهمن یشت فرگرد 6 پاره 10 از چیچست یاد گردیده و درباره‌ی آن گفته شده: آذرگشسب در کرانه‌ی دریای ژرف چیچست است، آبش گرم و به زیانکاران ناسازگار است. و باز در جایی دیگر از فرگرد 22 پاره‌ی2 کتاب مزبور چنین آمده است :«من دگر باره گویم، دریاچه چیچست در آتورپاتکان است آبش گرم و از گزند بر کنار است، هیچ جانداری در آن نیست، بن آن به دریای فراخکرت  پیوسته است.سپس استاد پور داود به توجیه نادرست بودن خنجست پرداخته و می‌نویسد: «آنچنانکه نام این دریاچه در شاهنامه نادرست خنجست نوشته شده بجای چیچست، در نسخهای جغرافیای استرابو نیز نام دیگر این دریاچه نادرست سپوت نوشته شده و بجای کپوت باید بیاد داشت که حرف «سین» در الفبای یونانی بحرف «کاف» می‌ماند و به آسانی ممکن بوده چنین اشتباهی روی دهد، بویژه که نویسنده هم بیگانه باشد. با داشتن دریای رنگارنگ چون دریای سفید و دریای سیاه و دریای سرخ و دریای زرد و دریای سبز این دریا هم به رنگ کبود باز خوانده شده است. این نام بر این آب بسیار برازنده است چه با آنهمه نمکی که در بردارد کبود می‌نماید.

    14- دریاچه طروج یا طسوج- مستوفی همچنین به اعتبار وقوع این دریاچه در کنار قصبه‌ی طسوج که سابقاً شهر بزرگی بوده آنرا دریای طسوج و طروج هم خوانده است. و در پاره‌ای موارد دریا شور هم ذکر نموده است.

    15- بحیره‌ی کبوذان- صاحب کتاب المسالک و المالک آنرا بحیره‌ی کبوذان نوشته : بحیره‌ی کبوذان و فی جانبها الاسفل مدینه ارمیه.

    16- دریای ارمیه- ابو اسحق ابراهیم محمدبن الفارسی ملقب به اصطخری یکی از جغرافیدانان که در قرون پنجم تا ششم می‌زیسته است در کتاب خود بنام مسالک و ممالک (که ترجمه شده) در صفحه 159 کتاب مذکور که در ذکر دریاهای دیار آذربایگان آمده چنین می‌نویسد: به آذربایگان دریایی هست که آنرا دریای ارومیه خوانند، آبی شور دارد و در آن هیچ جانور نباشد. گویند که سگ آبی باشد و گردبر گرد آن دریا همه عمارت و نواحی است و از این دریا تا مراغه سه فرسنگ دارند. و تا اورومی دو فرسنگ ودر نای این دریا پنج روزه راهست بر خشک و در آب چون باد راست بود به یک شب بیرون شوند.

    17- بحیره‌ی تلا- الملک المؤید عماد‌الدین ملقب به ابوالفدا متولد به سال 672 و متوفی به سال 732 در کتاب جغرافیای خود بنام تقویم البلدان این دریاچه را دریاچه «تلا» خوانده ولی وجه تسمیه‌ی آن روشن نیست که چرا ابوالفدا نام تلا را به این دریاچه اطلاق نموده است: ( بحیره تلا وهی بحیره ارمیه والبحیره مذکوره بین مراغه و سلماس ...) و در جایی دیگر می‌نویسد : « و ارمیه بالقرب من بحیره تلا التی تقدم ذکرها مع البحیراه فی صدرالکتاب و اما قلعه تلا فهی علی جبل تلا التی تقدم ذکرها مع البحیراه فی صدر الکتاب، ابوالفداء معتقد بود که قلعه‌ای در یکی از جزایر دریاچه بوده که هلاکوخان مغول خزاین خود را در آنجا میگذاشته تا از دستبرد در امان باشد. و اما قلعه تلا فهی علی جبل فی جزیره بهذه البحیره کان قد جعل هلاکو امواله فیها لحصانتها.»

    از نوشته ابوالفداء چنین می‌آید که به سبب وجود طلا و جواهرات و خزاین هلاکو در این جزیره مردم آنجا را قلعه تلا ( قلعه‌ای که حاوی تلاهای هلاکو بوده) نامیده و ابوالفداء هم به همین سبب آنجا را تلا و دریاچه را نیز به تلا منسوب کرده است. چنانچه یاقوت نیز در معجم‌البلدان دژی را در آذربایجان بنام طلا (=تلا) ذکر نموده است.

    18- بحیره الشراه- در پاره‌ای از کتب جغرافی آن را بحیره‌الشراه نوشته‌اند یعنی دریاچه مخالفان  زیرا در سواحل آن فرقه‌ای از خوارج باین نام (شراه)  اقامت داشته‌اند.

    19- دریای افول خورشید – در پاره‌ای از منابع نیز اسم دریاچه را دریای افول خورشید آورده‌اند.

    20- دریاچه شور- مسعر بن مهلهل خزرجی ینبوعی ملقب به ابودلف شاعر و سیاح و معدن‌شناس عرب که در قرن چهارم هجری در دربار امیر نصر سامانی رونقی به سزا داشته در یکی از رساله‌های خود بنام شرح سفر و مشاهدات خود که به سال 1342 در تهران ترجمه شده چنین می‌نویسد: در اورمیه نیز دریاچه شوری واقع است که در نزدیکی آن گیاه و حیوان یافت نمی‌شود، در میان دریاچه کوهی است بنام کبودان و در آن  قریه‌هائی وجود دارد که محل سکونت دریانوردان و کشتیهای این دریاچه است. محیط دریاچه پنجاه فرسخ و عرض آن در یک شب پیموده میشود.از این دریاچه نمک بلوری مانند توتیا استخراج میشود.

    21-دریاچه آذربایجان- ابن کربلائی تبریزی صاحب کتاب روضات الجنان در شرح  مناقشات بین اوزون حسن آق قویونلو و جهانشاه قره قویونلو آنرا دریاچه آذربایجان خوانده است.

    22- دریاچه شاهی- عده‌ای از جغرافی‌دانان قدیم به جزیره واقع در آن بنام (شاها) اشاره کرده‌اند که در اثر نام همین جزیره این دریاچه نیز نام دریاچه شاهی به خود گرفته است.

    23- دریاچه رضائیه – در سال 1305 با آمدن امنیت و آرامش خاطر که چندین سال بود از مردم اورمیه گرفته شده بود با ارتش نوین رضاخان، ارومیه جان دوباره می‌گیرد و برای قدردانی از سردار سپه مردم اورمیه نام شهر را بنام رضائیه تغییر می‌دهند و نام دریاچه نیز طبعاً به دریاچه رضائیه مبدل گردید. بعد از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی باز نام تاریخی دریاچه همزمان با تغییر نام شهر خود به دریاچه اورمیه ماندگار شد.

    منبع مطلب : azurmia.blogfa.com

    مدیر محترم سایت azurmia.blogfa.com لطفا اعلامیه بالای سایت را مطالعه کنید.

    نام قدیم ارومیه

    جواب کاربران در نظرات پایین سایت

    مهدی : نمیدونم, کاش دوستان در نظرات جواب رو بفرستن.

    میخواهید جواب یا ادامه مطلب را ببینید ؟
    بهار 14 روز قبل
    0

    عالی. عالی

    مهدی 4 ماه قبل
    1

    نمیدونم, کاش دوستان در نظرات جواب رو بفرستن.

    برای ارسال نظر کلیک کنید