در حال پالایش مطالب میباشیم تا اطلاع ثانوی مطلب قرار نخواهد گرفت.
    توجه : تمامی مطالب این سایت از سایت های دیگر جمع آوری شده است. در صورت مشاهده مطالب مغایر قوانین جمهوری اسلامی ایران یا عدم رضایت مدیر سایت مطالب کپی شده توسط ایدی موجود در بخش تماس با ما بالای سایت یا ساماندهی به ما اطلاع داده تا مطلب و سایت شما کاملا از لیست و سایت حذف شود. به امید ظهور مهدی (ع).

    هم خانواده درس دریا قلی فارسی ششم

    1 بازدید

    هم خانواده درس دریا قلی فارسی ششم را از سایت اسک 98 دریافت کنید.

    هم خانواده ومخالف های درس دریا قلی فارسی ششم

    فعالیت های بخوانیم درون کتاب فارسی چهارم و پنجم

    1- درک و دریـافت:

    پس از پایـان درس درون پایـه های چهارم و پنجم، هم خانواده ومخالف های درس دریا قلی فارسی ششم این فعالیت، کلاس را با تعامل مـیان معلم و دانش آموز مواجه مـی سازند. هم خانواده ومخالف های درس دریا قلی فارسی ششم توجه دقت و تمرکز حواس، ارتقای درک شنوایی و مـهارت درون گفت و شنود از دستاورد این فعالیت باشد.

    از اه این فعالیت:

    1.      ارزش یـابی مـیزان درک دانش آموزان از مطالب درس است.

    2.      معلم درون مـی یـابد کـه دانش آموز چه مـیزان محتوا و پیـام درس را دریـافت کرده

    3.   دانش آمـــوز بـه نوعی خود را ارزش یـابی مـی کند و مطالبی کـه دریـافت کرده از زبان هم کلاسی ها مـی شنود و خلاء اطلاعاتی خود را جبران مـی کند.

    توصیـه هایی به منظور استفاده بهتر از فعالیت درک و دریـافت:

    1.      درون پرسش و پاسخ بـه دانش آموز فرصت فکر داده شود.

    2.      بـه سؤال دقت کنند و علاوه بر پاسخ درس نظرخود را بیـان کنند.

    3.      درون صورت ضرورت به منظور یـافتن پاسخ بـه کتاب مراجعه کنند.

    واژه آموزی گسترش واژگان:

    بهتریــن مصالح ساخــت هر زبان واژه آموزی است. هم خانواده ومخالف های درس دریا قلی فارسی ششم کودکان بـه هنگام ورود بـه دبستان مقدار زیـادی از واژه ها را مـی شناسند. آنان برخی از آنـها را درون گفتار روزمره بکار مـی برند و برخی را بکار نمـی برند ولی مفهوم آن ها را مـی دانند. درون دبستان کودکان شکل نوشتاری واژه ها را از طریق خواندن، همراه با معنی آن بـه ذهن مـی سارند.

    راه های واژه آمــوزی عبــارت هست از: 1- هـم مفهومـی 2- هم معنایی 3- کلمـه های متضاد 4- کلمـه های متشابه

    برای آموزش بهتر واژه آموزی و گسترش واژگان توجه بـه این نکات مـهم است.

    1.      دانش آموزان را بـه صحبت و گفت و گو تشویق کنید.

    2.      واژه های جدید را کـه یـاد گرفته اند درون گفت و گو بکار ببرند.

    3.      بخواهید درون شرایطی جدید واژه را تعریف کنند.

    نکته:

    برای برقراری ارتباط گفتاری و نوشتاری، دانش آموزان حتما الگوهای دستوری صحیح زبان فارسی معیـار را بدانند و بکار ببرند. دانش آموزان درون دوره ی ابتدایی علاوه بر تلاش به منظور تقویت مـهارت های زبان آموزی، حتما بتواند واژه ای را تعبیر و تفسیر کند و عناصر زبانی را تشریح کند  بتواند جمله های صحیح دستوری را درون گفته ها و نوشته های خود بکار گیرند.

    در کلاس پنجم دانش آموز حتما ساخت نحوی زبان را بشناسد و یـا با کمک رابطه هنی و جانشینی زبان را پویـا و خلاق وزا یـا نماید. درون نکته ها روی ساختار جمله کار مـی شود. منظور از جمله واحد ساختاری زبان هست که شامل قسمت نـهاده و گزاره مـی باشد.

    در نکته ها: هم خانواده ومخالف های درس دریا قلی فارسی ششم زمان حال، آینده، گذشته، صفت های (ساده، برتر، برترین) ـ نمای مفعولی را ـ اضافه، صفت و ندا آمده است.

    توصیـه ها لازم به منظور اجرای بهتر نکته ها:

    1.      نقش دستوری کلمـه گفته نمـی شود و بطور غیرمستقیم مورد نظر است.

    2.   با طرح مثال های مختلف پیرامون تمرین ها، نکته ی معین نشده را درون ذهن بچّه ها تثبیت کنید. که تا با کمک مثال، مصداق و شواهد بـه کشف قاعده نایل شوند.

    3.      از آن ها بخواهید که تا مثال ها و مصداق ها را بـه ذهن بیـاورند و روی تابلو یـادداشت کنید.

    4.      درون فعالیت جمله سازی از بچّه ها بخواهید جمله های متفاوتی بگویند که تا خلاقیت آنـها شکوفا شود.

    گفت و شنود.

    این فعالیت درون کتاب بخوانیم علاوه بر مـهارت های مربوط بـه گفت و شنود درون توسعه ی درون دادها و برون داده های شفاهی کودکان، درون پی آن هست تا دانش آموزان بتوانند درون یک فضای امن و صمـیمـی بـه دور از اضطراب عقاید عواطف خود را درون مـیان خود و جلوی جمع بیـان کند.

    این بخش دارای سه اصل است.

    1-    پیوند متن درس بـه زندگی واقعی و واداشتن آنـها بـه حل مسئله اجتماعی.

    2-    مکمل معنای درسی

    3-    بیـان احساسات و عقاید دانش آموزان بطور مستقیم

    پس لازم است:

    ·        دانش آموزان درباره، سؤال درون گروه گفت و گو کنند.

    ·        فضایی ایجاد شود که تا هنگام فکر درباره ی سؤال ، آن چه را کـه مشابه هست و قبلاً با آن برخورد داشته اند بیـان کنند.

    فعالیت ویژه:

    الف) نمایش: عبارت هست از بروز تصنعی افکار، احساسات و عواطف از طریق حرکت چهره و دیگر اعضا و اندام های بدن.

    در کتاب فارسی پنجم بازی های نمایشی بـه این شکل است: صامت، گویـا، خلاق

    صامت یـا پانتومـیم: بروز افکار و عواطف بدون صدا.

    نمایش گویـا: روندی داستانی کـه بازیگران سعی مـی کنند حوادث را طوری مجسم کنند کـه هم داستان را اجرا کند و هم تأثیر لازم را بر بیننده بگذارد.

    نمایش خلاق: نمایشی سازمان یـافته هست که بیشتر تأکید بر مراحل انجام کار هست تا بر حاصل کار.

    نمایش خلاق از هرگونـه رسمـیت رهاست و هدف بیشتر رضایت خاطر افرادی هست که خود را درگیر آن کرده اند.

    ب) بازی: بازی فرصتی هست که بچّه ها روح خود را رضاء کنند. عواطف و شخصیت خود را نشان دهند. درون برنامـه درسی زبان آموزی مـی توان بـه اه زبان آموزی رسید. و بچۀ ها با بازی درون گروه، چهار مـهارت زبان آموزی درون آنـها تقویت مـی شود و افکار خود را سامان مـی بخشند.

    پ) کتابخوانی: هدفش

    4.      معنی دار اوقات فراغت.

    5.      بالا بردن گنجینـه ی لغات.

    6.      کتاب های داستانی موجب تربیت کودکان و شکل گیری شخصیت اوست.

    7.      موجب اصلاح رفتار ناپسند مـی شود.

    ج) با هم بخوانیم.

    شعر و سرود به منظور کودکان گذشته از ایجاد نشاط و شگفتگی، زمـینـه ای مناسب به منظور زیـان آموزی، شناخت واژگان، آشنایی با مفاهیم و ارزش های اجتماعی، اخلاقی، علمـی و فرهنگی است

    عناصر و قواعد زبان فارسی

    عناصر و قواعد سازنده زبان فارسی معیـار: شامل: آوا ـ واژه ـ جمله ـ متن ـ ساخت معنای.

    ساخت معنایی شامل مفهوم واژگان مـی شود.

    مـهمترین مکانیسم کـه زبانـهای انسانی از آن سود مـی برد مکانیسم تنفسی هست و شامل دو قسم است: 1- هوای دم 2- هوای بازدم. درون هر زبان دو نوع آوا وجود دارد؟   1- صامتها      2- مصوتها

    مصوت مرکب درون زبان فارسی: مصوتهای ساده کیفیت آوایی آن یکسان است.

    اما مصوت های مرکب دارای تغییر هست که دوگونـه است:

     الف) مصوت مرکب با حرف واو مثال  جو ـ نو

    ب) مصوت مرکب با حرف الفبای  ی نوشته مـی شود. ری پی

    صامت همزه درون زبان فارسی:

    صامت همزه درون زبان فارسی دارای چند نشانـه است:

    1-    حرف اول درون آغاز هجا  اَسب ـ آب ـ اَبر

    2-    با کرسی واو ـ سؤال

    -         یـا کرسی دندانـه: مسئله

    -         با کرسی الف: تألیف

    -         بدون کرسی = شی ء   جزء

    3-    حرف عین    عالی ـ   عا = إ

    همزه درون زبان فارسی صدا ندارد. چون درون آغاز صدا بسیـار خفیف هست که گوش نمـی رسد.

    مثال: آ ـ اُ ـ اَ ـ ایـ ـ او       - اگه صدا بـه گوش نرسد آن نشانـه صدا ندارد.

    8.      صامت همزه با مصوت بطور کلی یک صدا است.

    9.      پدیده ی تشدید:

    1-   به منظور تولید یک مصوت صدا سه مرحله وجود دارد: 1- آماده شدن اندامـهای کـه برای ساخت آوا آماده مـی شوند.

    2-   توقف اندام آوا نیـاز و درنگ درون جایگاه تولید

    3-   تولید آوای مورد نظر مرحله انجام

    اگر درون مرحله درنگ درون تولید صامت کمـی طولانی شود پدیده تشدید رخ مـی دهد. مثال:

    زمانی هست که دو صامت یکسان مثال ج ج ـ درون کلمـه نجّار کنار هم قرار مـی گیرند.

    10.  هجا و ساخت آن سه مرحله دارد.

    الف) صامت + مصوت

    ب) صامت + مصوت + صامت

    ج) صامت + مصوت + دو صامت

    قواعد ساخت هجا درون زبان فارسی شامل:

    الف) عنصر آغازین هجا یک صامت است.

    ب) عنصر دوم یک مصوت است.

    ج) درون پایـان هجا بیشتر از دو صامت نمـی آید.

    فرآیند آوایی و آموزش زبان فارسی شامل: حذف ـ قلب ـ افزایش تبدیل

    هجاها با کمک رابطه هنی واژه هایی مـی سازند کـه براساس شرایطی تغییر مـی کنند و خود عواملی مشکل ساز درون خواندن املا مـی باشند.

    فرآیند آوایی درون آموزش زبان فارسی عبارت هست از:

    1-    فرآیند حذف: زمانی کـه هجایی درون هنی، عنصری از عناصر را حذف مـی کند.

    مثال: صبر کن =  صب  کن   ـ  دزدگیر =  دزگیر

    با کم سرعت بیـان از این کار مـی شود جلوگیری کرد.

    2-    فرآیند قلب (جابجایی): جابجایی دو عنصر زبان گفتاری:

    مثال: تاکسی ـ تاسکی   کبریت ـ کربیت

    3-    فرآیند افزایش: درون زبان گفتاری یک یـا چند عنصر اضافه مـی شود.

     مثال: سن و سال =  سند و سال       جهنم  =  جهندم

    مجموعه این سه فرآیند درون املا و خواندن غلط محسوب مـی شوند.

    4-    فرآیند تبدیل: درون زبان فارسی هنگام هنی عنصری بـه عنصر دیگر درون زبان تبدیل مـی شود کـه دو نوع است

    الف) همگونی: شامل همگونی کامل: مثال بد + تر  =  بتّر   کاملاً تغییر

    همگونی ناقص: حالت آوای کناری خود را مـی گیرد.   پنبه = پمبه   شنبه = شمبه درون همگونی قاعده مند است. اجباری است.  

    ب) ابدال: عنصری بـه عنصر دیگر تبدیل مـی شود؟ مثال: بلدم = بلتم   دیوا = دیفار   طناب = طناف

    فرایند ابدال درون هر شرایط غلط محسوب مـی شود.

    فرآیندهای 1 که تا 4 درون بیـان اشکالی ندارد.   درون ابدال قاعده مند نیست. اجباری نیست.

    واژه آموزی

    آوا یـا واج اولین بخش زبان آموزی است.

                                           23 صامت  

    آوا                                                             جمعاً 29 صدا

                                          6 مصوت   

    با ترکیب صامت و مصوت هجا با بخش ساخته مـی شود. (بَـ با  بی) هجا با بخش دو نوع است:

    1- با معنی                    2- بی معنی مثال دَ مَـ   جی

    مثال با معنا: با را که تا ـ ما جا

    - ترتیب جمله: واج    هجا واژه    گروه کلمات  فعل مـی شود جمله

    گروه کلمات فعل ندارد.    مثل      دبستان آزادی برازجان

    با جملات بند یـا پارگراف ساخته مـی شود.  و بعد متن مـی شود.

    در کلاس اول: کار بر آوا و هجا و واژه است.

    در کلاس دوم: واژه + گروه کلمات + جمله

    در کلاس سوم: کار روی واژه هست که با واژه سازی مـی شود همـه چیز را ساخت.

    تذکرات:

    دو کلمـه کـه با ــِـ بـه هم وصل مـی شود یـا موصوف و صفت یـا مضاف و مضاف الیـه است.

    در کلاس سوم فقط فعل کاملاً معرفی مـی شود.

    تکواژ چیست؟ کوچکترین واحد معنی دار درون فارسی کـه دو قسمت است.

    1.      مستقل یـا (با معنی) مثال قاموس ـ کم ـ علی ـ مریم تقسیم بـه تکواژ معنی دار نمـی شود.

    2.      وابسته (با معنی ساز) مثال مَند کـه به تنـهایی معنا ندارد.  کارمند   ــِــ ش     بان

    مصدر کلمـه ای کـه زمان آن و شخص آن معلم نیست. رفتن ـ تشنگی

    انواع کلمـه:

    1- ساده ـ کـه یک تکواژ هست (کل کلمات ساده یک تکواژ است)

    2- غیر ساده 1. مشتق: شامل یک تک معنادار + یک تکواژ معنی ساز

    مثال: کوشش = کوش + ــِـ ش و کارمند = کار + مند

    2. مرکب: حداقل دو تکواژ معنی دار آن را مـی سازد

    مثال: روزنامـه ـ نوروز ـ کارخانـه

    3. مشتق مرکب: حداقل دو معنادار + یک معنی ساز

    مثال دانش + جو = دان + (ــِـ ش) + جو    دانش نامـه ـ دانش آموز

    در مجموع نکته ها و واژه ها بـه روش سماعی است.

    همزه هر جا باشد حرف است.

    ما ـه ه نداریم بلکه این شکل هـِ  است کـه در بعضی جا هـ مـی شود بعد از مصوت هـ مـی باشد. و اگر بعد از صامت باشد  اِ  است به منظور شناخت تعداد صامت ها و مصوت های کلمـه = اول بخش مـی کنیم درون برابر هر بخش یک مصوت است. بعـــد مصوتها را از کل صدا کـــم مـی کنیم تعـــداد صامت بوجود مـی آید.

    واژه آموزی چهار راه دارد.

    1. هم مفهومـی: مثال اصل تداعی معانی مثال مدرسه ـ کلاس ـ درس   مدیر . . .

    2- مترادف: مثال کلمات: صمصمـی ـ مـهربان ـ دوست  با هم هم معنا هستند

    3- تضاد مثال متضاد ـ مخالف  (شب  روز)     بالا ـ پایین

    4- متشابه به: سه حالت دارد

    1.      هم نویس غیر هم آواز: کَرَم ـ کرُم ـ کِرم.

    2.      هم آواز غیر هم نویس صواب ـ ثواب ـ حیـاط ـ حیـات

    3.      همنویس هم آواز مانند (باز ـ باز) شیر ـ شیر ـ و گل ـ گل  سیر ـ سیر

    ویژگیـهای عمومـی زبانـهای انسان:

    1-    قوه نطق: اصلی ترین ارتباطی جوامع انسانی زبان نام دارد.

    2-  استفــاده از نشانـه: زبان درون ارتبــاط چه شفاهی و چه مکتوب دارای مجموعه ای از نشانـه های قراردادی هست که استفاده مـی کند. نشانـه: یعنی چیزی کـه بر غیر خودش دلالت مـی کند مثال! درون راهنمایی و رانندگی نشانـه خطر یـا احتیـاط است. بعد ارتباط زبانی یعنی نشانـه سازی و استفاده از آن

    -         نشانـه سازی و استفاده از آن سه بُعد دارد؟

    1.      واضع: شامل دو مفهوم فرستند (گوینده ـ نویسنده)   گیرنده (شنونده یـا خواننده)

              شفاهی          کتبی                 گوش      روخوانی متن

    2.      مصداق: واقعیت برونی زبان

    3.      نشانـه: شامل عناصر زبان   شامل حرف ـ هجا ـ واژه

    نشانـه هایی کـه در زندگی اجتماعی بـه کار مـی روند سه دسته اند.

    الف) نشانـه های تصویری: مـیان صورت و مفهوم آن شباهتی عینی و تقلیدی است: مثال عو صاحب آن

    ب) نشانـه های طبیعی یـا عقلی: مـیان صورت و مفهوم آن رابطه همجواری و تماس هست مثال دود و آتش ـ جای یـا و شیر ـ تندی نبض و تب

    ج) نشانـه وضعی: مـیان صورت و مفهوم رابطه همجواری هست ولی این رابطه، رابطه ای قراردادی است. مثال اسب بر معنای اسب دلالت مـی کند.

    نشانـه های تصویری و طبیعی با عقلی درون همـه جوامع بشری یکسان است. ولی نشانـه ی وضعی متفاوت هست و نیـاز بـه آموزش مـی باشد.

    پس زبان: نظامـی قراردادی هست که اعضای جامعه بـه کمک آن با هم ارتباط پیدا مـی کنند.

    4.      جریـان برخط مستقیم: بیـان از روی نظم هست و نوشته از سمت راست بـه چپ.

    5.      قراردادی بودن آن: بین صورت و معنای عناصر زبانی رابطه قراردادی است.

    6.      رابطه هنی و جانشینی: جانشین شدن و هن شدن صامت و مصوت یـا کلمـه ها درون ساخت جمله

    7.   طرح شبکه بندی آن: طبق یک طرح مناسب آموزش آغاز مـی شود. و مجموعه ای پراکنده از آوا و صدا نیست بلکه هر بند از عناصر آن قواعدی منظم دارد.

    8.   عدم وابستگی بـه زبان و مکان: درون همـه زمان ها و مکانـها زبان بعنوان اصل ارتباط وجود داشته است. انسان مـی تواند درباره زمان گذشته و حال و آینده و مکانـهای دور و نزدیک سخن بگوید.

    9.      خلاقیت زبانی: قبلاً توضیح داده شده

    10.  نقش های زبان: شامل: 1. ارتباطی  2. تکیـه گاه اندیشـه  3. نقش عاطفی  4. هنری

    11. گونـه های زبان: دو دسته اند: 1. گونـه هایی کـه برای گوینده ثابت هست مثل گونـه شخصی و گویشی. گویش زمانی جغرافیـایی اجتماعی  2. گونـه هایی کـه برای گوینده ثابت نیست کـه با تغییر شرایط کاربردی، عوض مـی شود. کـه خود شامل:

                   الف) سیـاق        ب) سبک            ج) رسانـه

    -      گونـه های شخصی ویژگی های شخصی کـه گوینده یـا نویسنده درون به کاربردن آن از خود بروز مـی دهد مثال استاد دانشگاه درون کلاس یک گونـه حرف مـی زند ـ درون منزل گونـه ای دیگر.

    -               لهجه ها: اصفهانی ـ تهرانی ـ از نظر جغرافیـایی ـ از نظر اجتماعی: افراد با سواد و بی سواد.

    -               گونـه هایی کـه ثابت نیست و کاربردی هست مانند:

    ·        سیـاق: مثال سیـاق اداری، روزنامـه، علمـی، متون درسی، سیـاق آگهی ها.

    ·        سبک: براساس رابطه گوینده و شنونده تعیین مـی شود. شامل مـیزان دوستی رابطه شغلی.

    ·        رسانـه : شامل دو زبان گفتار و نوشتار ـ مثال نان ـ نون ـ (به خانـه آن ها رفتم.)  (رفتم بـه خونـه شون)

    12. علوم زبانی: شامل علم هایی کـه در زمـینـه زبان تحقیق کرده اند مثال زبان شناسی ـ عصب شناسی زبان ـ جامعه شناسی زبان.

    انواع عناصر صرفی زبان فارسی

    در ساخت واژه، عنصر واژک (تکواژ) نقس اساسی را ایفا مـی کند.

    واژک: معمولاً کوچکترین عنصر معنادار زبان است. هر زبان فارسی دو واژک مشاهده مـی شود:

    1.      واژک های معنادار قاموسی مانند مـیر، دیوار، گل

    2.      واژک های دستوری مانند: ها ـ ان ـ بان

    همـه ی واژک های قاموسی خود بدون نیـاز بـه واژک دیگری، نقش یک کلمـه را درون زبان ایفا مـی کنند کـه آن ها را واژک ساده مـی گوییم.

    - اگر از ترکیب واژه ساده یـا واژک دستوری کلمـه دیگری ساخته شود، واژه مشتق بـه وجود مـی آید مثال باغ + بان    باغبان.

    هنگام ترکیب عناصر صرفی با هم به منظور ساخت واژه مشتق، عنصر اصلی را «پایـه» و عنصری کـه به پایـه افزوده مـی شود که تا واژه ی مشتق را بسازد (وند) مـی نامـیم.

    اگر وند درون آغاز پایـه بیـاید پیشوند ـ اگر درون پایـان واژه بیـاید پسوند مـی گویم.

    وندهای تصریفی زبان فارسی: (ص 38 روش تدریس بهمن زندی)

    نشانـه های : ها ـ ان ـ تر ـ ترین ـ ــُـ م ـ ـُـ مـین ـ مـی ـ ا ـ نَ ـ مـَ

    نشانـه جمع از زبان عربی بـه فارسی آمده عبارت هست از:

    1.      ات مثال باغات ـ سبزیجات

    2.      (ون) : روحانیون

    3.      (ـِـ طرفین ـ مجلسین)

    واژه بست: کـه شامل پی بست و پیش بست هست که بطور مستقل بکار نمـی رود.

    واژه بستهای فارسی همـه پی بست هستند مثال   کتابم ـ خوبی

    حروف اضافه:

    الف) حروف اضافه ساده: درون ـ بـه ـ که تا ـ از ـ بیش ـره اضافه ـ بی ـ به منظور با جر ـ چون

    ب) حروف اضافه گروهی: بس ـ از ـ پیش از ـ بنابر ـ علاوه بر ـ راجع بـه ـ با تمام ـ درباره ی ـ با وجود

    حروف ربط کـه در پیوند کلمات یـا جملات نقش دارند.

    الف: حرف ربط ساده: و ـ بعد ـ که تا ـ کـه ـ نیز ـ بلکه ـ زیرا ـ هم ـ یـا ـ چه ـ خواه ـ اما ـ ولی ـ چون ـ سپس ـ چون ـ اگر

    ب: حروف ربط مرکب: اگر چه ـ که تا اینکه ـ هر چند ـ همـین کـه ـ چنانکه ـ وانگهی ـ بنابراین ـ با اینکه ـ با وجود این ـ بـه هر حال ـ چونکه ـ با این حال

    ما همچنین جمله: جمله یک واحد زبانی قاعده مند هست که یک یـا چند کلمـه ساخته مـی شود مثال. برو ـ نشستم ـ علی امروز بـه مدرسه مـی رود.

    عوامل انسجام متنی بـه سه دسته تقسیم مـی شوند:

    الف) انسجام دستوری کـه عبارت هست از ارجاع و حذف؛

    ب) انسجام لغوی کـه عبارت هست از تکرار و همایش؛

    انسجام معنایی و منطقی جمله ها کـه عبارت هست از عناصر افزایشی، زمانی، توضیحی، تناوبی، علّی، نقیضی، شرطی، تحقیقی، امتیـازی و تطبیقی.

    الف) انسجام دستوری

    1.   ارجاع. منظور از ارجاع، ویژگی برخی از کلمات هست که درک و تفسیر معنای آنـها بدون رجوع بـه عناصر دیگر امکان پذی نیست؛ مانند:

    حسن از دوستان من است؛ من و او درون یک دبیرستان درس مـی خواندیم.

    در مثال بالا عامل او جملۀ اول را بـه جمله دوم پیوند زده است. ارجاع ممکن هست «پیشینی» باشد، یعنی مرجع ضمـیر قبل از ضمـیر واقع شده باشد و ممکن هست «پسینی» باشد، یعنی مرجع ضمـیر بعد از خود ضمـیر واقع شود.

    عناصر ارجاعی سه دسته اند:

    الف) ارجاع شخصی؛ مثل من، تو، او ...، مرا، تو را ... و ضمایر متصل مثل م درون کتابم؛

    ب) ارجاع اشاره ای؛ مثل این، آن، اینجانب، آنـها، آنجا؛

    ج) ارجاع مقایسه ای؛ کـه خود دارای چند گونـه است: مقایسۀ کِلّی، مثل همـین همان؛ مقایسۀ ویژه مثل بهتر و بیشتر؛ تفاوت، مثل دیگر، اما و از سوی دیگر و بالاتر، شباهت، مثل شبیـه، مانند و همچنین.

    2.   حذف. اگر درون یک متن، عنصری با توجه بـه عنصر قبلی حذف شود مـی گوییم بر عامل انسجام متنی حذف سود شده است؛ مانند:

    مـی خواهم سیب بخورم. حسن هم مـی خورد.

    ب) انسجام لغوی

    1.   تکرار: یکی از راههای انسجام متن تکرار یک مفهوم درون داخل متن هست این امر با دو روش درون زبان فارسی انجام مـی پذیرد یکی تکرار عین واژه و دیگری تکرار واژه ای مترادف کـه شامل واژه قبلی شود.

    2.   همایش. همایش عبارت هست از با هم آمدن یـا ارتباط بین کلماتی کـه به یک حوزه معنایی تعلق دارند؛ مثل چنگال، بشقاب، قاشق و قابلمـه کـه به حوزۀ معنایی آشپزی تعلق دارند.

    ج) انسجام معنایی و منطقی جمله ها. عوامل آفریننده انسجام متن علاوه بر عناصر یـاد شده درون انسجام دستوری و لغوی، شامل «روابط معنایی و منطقی» موجود درون مـیان جمله های سازنده یک متن نیز مـی شود. مثلاً یک جمله مسأله ای را مطرح مـی سازد و جمله بعدی دلیل، نتیجه و ی شرایطی به منظور آن ارائه مـی دهد یـا مطلبی بر آن مـی افزاید و گاهی مثال، نمونـه و یـا نکته مقابلی به منظور آن مطلب عرضه مـی کند. اگـــر چنین ارتباطی بین جمله هـای یک متن وجود نداشته باشد، متن بی شباهت بـه هذیـان یـا گفتار بیماران روانی و اشخاصی کـه تعادل فکری ندارند نخواهد بود.

    1.     روابط مفهوم واژگانی

    اگر روابط مفهومـی درون سطح واژه ها (کلمات) مطرح باشد، بـه آن روابط مفهومـی واژگانی مـی گوییم. واژه های زبان فارسی مانند اکثر زبانـها درون شبکه ای از روابط مفهومـی با یکدیگر ارتباط برقرار مـی کنند کـه مـی توان آنـها را با عناوین هم معنایی، تضادمعنایی، همنامـی (تشابه)، چند معنایی و شمول معنایی مورد بررسی قرارداد.

    الف) هم معنایی. چنین پنداشته مـی شود کـه واژه های هم معنایی نـهایی هستند کـه معانی یکسان دارند؛ اما حتما دانست هم معنایی مطلق تقریباً وجود ندارد و فقط مـی توان گفت و بین برخی از واژه ها رابطه شباهت معنایی یـا هم معنایی ناقص برقرار است؛ مثلاً دو واژه «تیره» و «سیـاه» درون دو جمله زیر هم معنا هستند:

    شب سیـاه فرار رسید.

    شب تیره فرا رسید.

    اما درون جمله های زیر نمـی توان «تیره» را بـه جای «سیـاه» قرار دارد:

    گربه سیـاه وارد خانـه شد.

    گربۀ تیره وارد خانـه شد.

    پس مـی توان گفت هم معنایی یک رابطه تقریبی است. درون درس فارسی معمولاً بخشی بـه نام کلمـه و ترکیبهای تازه وجود درد کـه واژه های هم معنای کلمات جدید و دشوار درس را ارائه مـی دهد. درون تمرینات درس فارسی، جمله نویسی و انشا نیز حتما با کاربرد این نوع رابطه مفهومـی با شیوه های متنوع، ذخایر واژگانی دانش آموزان را افزایش داد و همچنین بـه آنان نشان داد کـه در چــه مواردی مـی توان از واژه های هم معنا استفاده کرد و در چه مواردی استفاده از آنـها باعث نادرست شدن جمله مـی شود.

    ب) تضاد معنایی. تضاد معنایی مربوط بـه کلماتی هست که دارای معنای مخالف هم هستند. تضاد معنایی دارای سه نوع اساسی هست که عبارتند از:

    ·        تضاد دو عنصری؛

    ·        تضاد مع(وارونـه)؛

    ·        تضاد مدرّج.

    تضاد دو عنصری. هرگاه رابطه معنایی بین مفاهیم دو واژه طوری باشد کـه مفهوم یکی از آنـها مفهوم دیگری را نفی نماید، درون آن صورت رابطه آن دو واژه از نوع تضاد دو عنصری است؛ مانند زنده ≠ مرده، مجرد ≠  متأهل، مؤنث≠ مذکر.

    رابطۀ این متضادها بـه گونـه ای هست که نمـی توان بین آنـها درجاتی فرض کرد؛ مثلاً هیچ جانداری مرده تر، زنده تر، مجردتر و مؤنث تر از دیگری نیست.

    تضاد مع(وارونـه). تضادی معخوانده مـی شود کـه در آن، تضاد بین مفهوم یک واژه و واژه دیگر، درون مورد عآنـها نیز صدق کند؛ مانند بالا / پایین، کوچک / بزرگ، خ / فروختن، قرض / قرض گرفتن، دایی / زاده، عمو / برادرزاده.

    اگر حسن از علی بزرگتر باشد، حتماً علی از حسن کوچکتر است.

    در زبان فارسی کلیـه فعلهای مـــرکبی کـه با و گــــرفتن همراهند رابطه تضاد معدارند: یـاد دادن   یـاد گرفتن.

    تضاد مدرّج. اگر دو واژه درون دو انتهای پیوستاری (طیفی) از مفاهیم مربوط بـه هم، اما درجه بندی شده، قرار گیرند دارای تضاد مدرّج هستند، مانند کوتاهترین   بلندترین، بزرگترین   کوچکترین.

    ج) همنامـی (تشابه). واژه هایی را همنام یـا متشابه مـی خوانیم کـه دارای شکلی یکسان، اما معانی ای مختلف هستند؛ مثل شیر = شیر جنگل، شیر خوردنی، شیر آب

    گاهی ممکن هست واژه ای مثل شیر درون هر سه معنی با یک نوع تلفظ و یک نوع املا بـه کار رود؛ اما گاهی یکسانی تنـها درون تلفظ و یـا فقط درون صورت املایی کلمات است. اگر فقط صورت تلفظ واژه ها یکسان باشد آنـها را «هم آوا» و اگــر فقط صورت نـــوشتاری شان یکسان باشد آنـها را «هم نویسه» مـی نامـیم.

    هم آوا: خوار، خار؛ خواست، خاست؛ ثواب، صواب

    هم نویسه: شَور، شور؛ دَور، دور

    هر چند همنامـی بیشتر درون درس دیکته مطرح است، از آنجا کـه در درسهای جمله نویسی و انشا نیز تسلط بر صورتهای صحیح نوشتاری کلمات بسیـار مـهم هست و درون ارزشیـابی نمره این دو درس نیز تأثیر دارد، حتما در تمرینات ویژه درس جمله نویسی و انشا بـه این نوع روابط عمومـی توجه کافی مبذول داشت.

    د) چندمعنایی. درون زبان فارسی مانند زبانـهای دیگر، واژه هایی وجود دارند کـه بیش از یک معنا را القا مـی کنند؛ واژه جفت درون معانی مختلفی چون دو عدد، دو چیز معادل هم، زن و شوهر، نر و ماده و نیز هن بـه کار مـی شود. چندمعنایی بـه همنامـی کامل بسیـار نزدیک است، بـه طوری کـه گاهی تشخیص این دو از یکدیگر دشوار است.

    یکی از راههای تمـیز واژه های همنام از واژه های چند معنا بـه صورت زیر پیشنـهاد شده است:

    هرگاه بین معانی مختلف یک واژه رابطه ای برقرار باشد آن را «چند معنا» مـی نامـیم و چنانچه بین معانی مختلف یک واژه رابطه ی برقرار نباشد آن را «همنام» یـا متشابه مـی نامـیم. مثلاً واژه شیر دارای چند معناست، اما بین معانی آن رابطه ای وجود ندارد: شیر جنگل، شیر خوراکی و شیر آب؛ بنابراین نمـی توان شیر را چند معنا دانست، ندارد: بلکه حتما آن را جزو واژه های همنام یـا متشابه طبقه بندی کرد.

    هـ) شمول معنایی. شمول معنایی رابطه ای هست که بین عناصر واژگانی «خاص» و «عام» برقرار است. درون این رابطه گستره مفهوم یکی از واژه ها گستره مفهوم واژه ای دیگر را درون بر مـی گیرد. مثلاً بین واژه های «گل» و «نیلوفر» رابطه شمول معنایی برقرار است. بـه عبارت دیگر، گستره مفهوم واژه گل، مفهوم واژه نیلوفر را درون بر مـی گیرد واژه ای کـه مفهوم واژۀ دیگر را درون بر مـی گیرد «فراگیرنده» و واژه دیگر را «فراگرفته» مـی خوانیم. درون مثال یـاد شده کلمـه گل فراگیرنده و کلمـه نیلوفر فراگرفته است.

    گستره مفهوم واژه فراگیرنده ممکن هست گستره های مفاهیم واژه های بسیـاری را درون برگیرد؛ مثلاً مفهوم واژه گل گستره های مفاهیم نامـهای کلیـه گلها، از جمله مریم، نرگسی، یـاس، محمدی، رز و ... را درون بر مـی گیرد. درون این صورت واژه های یـادشده را «هم شمول» مـی نامـیم.

    در برنامـه آموزش زبان فارسی دوره دبستان بـه وسیله مفهوم شمول معنایی مـی توان با استفاده از معلومات دانش آموزان، گنجینـه واژگانی آنان را با یـاد واژه های هم شمول، فراگیرنده و فراگرفته اضافه کرد. از این طریق انان ابزارهای لازم را جهت ادراک متن (خواندن)، نوشتن جملات و در نتیجه انشا درون انواع مختلف آن بـه دست مـی آورند.

    2.     روابط مفهومـی جمله ای

    علاوه بر روابط مفهومـی کـه بین کلمات برقرار هست بین مفاهیم جمله ها نیز روابطی وجود دارد کـه مـهمترین انـه عبارتند از تأویل معنایی، تضمن و انکار.

    الف) تأویل معنایی. ممکن هست یک مفهوم بـه وسیلۀ دو یـا چند جملۀ متفاوت بیـان شود؛ مانند:

    1.      سگ دشمن گربه است.

    2.      دشمن گربه سگ است.

    3.      سگ هست که با گربه دشمن است.

    ملاحظه مـی شود کـه جملات مذکور مفاهیم یکسانی دارند و تفاوت آنـها صرفاً ناشی از مسائل کاربرد شناختی (در اینجا تأکید) است.

    در جملات زیر نیز یک مفهوم بـه شیوه های مختلفی بیـان شده است:

    1.      علی پسر آقای حیدری است.

    2.      آقای حیدری پدر علی است.

    3.      علی و آقای حیدر پدر و پسر هستند.

    باید بـه دانش آموزان بیـاموزیم کـه در هنگام نوشتن از مـیان جملات هم معنی مناسبترین جمله را کـه با بقیـه جملات متن تناسب بیشتری داشته باشد بـه کار برند.

           ب) تضمّن. چنانچـــه بین جمله ها رابطه شمـــول معنایی برقرار باشد، آن رابطه را «تضمّن» مـی نامـیم: دوست علی دیروز دو گل بــه ثمر رساند. مفهوم جمله بالا مفاهیم جمله های زیر را درون بر مـی گیرد:

    1.      علی یک دوست دارد.

    2.      دوست علی فوتبال بازی مـی کند.

    3.      دوست علی پسر است.

    از رابطه مفهومـی تضمّن نیز مانند رابطۀ تأویل معنایی مـی توان درون آموزش زبان فارسی  استفاده کرد. درون تمرینات ویژه ای مـی توان با ارائه جمله هایی از فراگیران خواست که تا در مقابل هر کدام از جمله ها چند جمله دیگر بنویسند کـه نشان دهنده رابطه تضمن معنایی باشند. از این طریق مـی توان بـه آنان یـاری رساند کـه با استفاده از معلوم داده شده بـه مجهول دست یـابند و توانایی نوشتاری خود را افزایش دهند.

           ج) انکار. اگر بین دو جمله تضاد مفهومـی برقرار باشد، رابطۀ بین آنـها را «انکار» مـی گوییم بعد هرگاه مفهوم جمله ای مفهوم جمله دیگری را منکر شود (نقض کند) مفاهیم آنـها رابطۀ انکار برقرار است، درون یک زمان و در شرایط یکسان، هر دو با هم نمـی توانند از صحت برخودار باشند؛ مانند:

    1.      علی متأهل است.

    2.      علی مجرد است.

    که جمله 1 منکر جمله 2 و جمله 2 منکر جمله 1 است.

    1.      این حیوان زنده است.

    2.      این حیوان مرده است.

    که درون اینجا نیز جمله 1 منکر جمله 2 مـی باشد و بالعکس.

    در نگاه اول ممکن هست چنین پنداشته شود کـه هرگاه همـه کلمات دو جمله بجز دو کلمـه متضاد، یکسان باشند، بین آن دو جمله رابطه انکار برقرار است. ولی حتما دانست رابطۀ انکار یک رابطه مفهومـی بین جمله ای هست و بسیـاری از جمله ها را مـی توان مشاهده کرد کـه دارای کلمات یکسان همراه با دو کلمۀ متضاد هستند، ولی را بطۀ انکار ندارند؛ مانند:

    1.      برخی از افراد این کلاس مجرد هستند.

    2.      برخی از افراد این کلاس متأهل هستند.

    تدریس مـهارت خواندن درون کلاس اول دبستان

    برنامـه تدریس مـهارتهای خواندن و نوشتن درون کلاس اول ابتدایی دارای دو دوره است:

    دوره آمادگی و دوره آموزش خواندن پایـه.

    الف) دوره آمادگی. این دوره بـه دو هدف عمده اختصاص دارد:

    -         اه مربوط بـه زبان گفتاری

    -         اه مربوط بـه زبان نوشتاری

    ب) آموزش خواندن پایـه. هدف اصلی آموزش خواندن درون پایـه اول ابتدایی این هست که دانش آموزان مـهارتهای اساسی خواندن بـه زبان فارسی را بیـاموزند، کلیـه حروف الفبای فارسی را بشناسند و کلمات ساده، جمله های ساده و متون ساده را براحتی بخوانند.

    تدریس مـهارت خواندن درون کلاسهای دوم که تا پنجم دبستان

    آموزش روانخوانی متون ساده

    پس از پایـان آموزش حروف الفبا و مـهارتهای اولیـه خواندن درون کلاس اول ابتدایی، از کلاس دوم بـه بعد سعی شود با استفاده از متونی کـه به زبان ساده تدوین شده اند و هر کدام موضوع خاصی را دنبال مـی کنند دانش آموزان با روانخوانی متون ساده فارسی آشنا شوند. این متون بدون استفاده از خط زمـینـه و با حروف چاپی و رسم الخط معمول جامعه نگاشته مـی شوند و به این ترتیب دانش آموزان را به منظور استفاده از متون عادی موجود درون فرهنگ مکتوب جامعه آماده مـی کنند.

    شیوه تدریس متون ویژه روانخوانی

    پیش از خواندن متن، بـه صورت شفاهی و با استفاده از شیوه های داستان گویی یـا سخنرانی، دربارۀ موضوع متن مورد نظر صحبت کنید و با ترغیب دانش آموزان و استفاده از شیوه بحث و گفتگو آنان را درون روند تدریس ـ یـادگیری مشارکت دهید که تا با استفاده از زبان گفتاری خود مطالبی را درون زمـینۀ مورد بحث بیـان نمایند. همچنین اگر درون متن درس شکل برخی حروف وجود داشت کـه گــونۀ چاپی آن با گــونـه مورد استفاده درون دورۀ آمــوزش الفبا متفاوت بود، مثل هـ ، ـهـ و ... موضوع را بـه دانش آموزان گوشزد کنید.

    روشـهای خواندن متن (مطالعه)

    امروزه خواندن و مطالعه منحصر بـه مشاغل خاصی نیست. تنـها دانشمندان، استادان و معلمان نیستند کـه باید مطالعه کنند، بلکه ضرورتهای منبعث از فلسفه تعلیم و تربیت جدید باعث شده هست که خواندن کتابهای غیردرسی و اختصاص وقت بـه مطالعه از لوازم اساسی و اجتناب ناپذیر زندگی همـه انسانـها بـه شمار آید. طبیعی هست برای گسترش امر خواندن درون جامعه حتما از دوران دبستان طریقه صحیح خواندن و روشـهای مطالعه را بـه دانش آموزان بیـاموزیم و عادت مطالعه را درون آنان تقویت نماییم. بـه همـین سبب، درون این قسمت از فصل پنجم، جهت آشنایی خوانندگان با روشـهای مطالعه، مطالبی خواهیم آورد که تا بتوانند با شناخت بیشتر از این روشـها، ضمن بالا بردن «دانش نظری» خود، از تلاشـهای آموزشی خویش بـه نحو مطلوبتری استفاده نمایند. روشـهای خواندن کـه در دبستان کاربرد دارند عبارتند از:

    1.      خواندن با صدا:

    الف) خواندن خطابی

    ب) همخوانی

    2.      صامت خوانی (خواندن مستقل):

    الف) خواندن اجمالی

    ب) مطالعه سریع (تندخوانی)

    ج) گروه خوانی (عبارت خوانی)

    خواندن خطایی. درون این نوع خواندن معمولاً معلم یـــا یک دانش آموز خطاب بـه دیگران متنی را مـی خواند و آنان ضمن گوش ، بـه متن کتاب هم نگاه مـی کنند. معمولاً درون کلاسهای اول که تا سوم معلمان بـــرای ارائه درس جدید از این نـــوع خواندن استفاده مـی کنند. معلمان حتما هنگامـی کـه دانش آموزی با صدای بلند و به صورت خطابی متنی را مـی خواند، بـه طرز خواندن وی دقت کنند و اشکالات و اشتباهاتش را یـادداشت نموده، بعد از پایـان خواندن بـه وی گوشزد کنند.

    همخوانی. درون این خواندن، معلم یـا یک دانش آموز متن را مـی خواند و دانش آموزان دیگر با صدای بلند آن را تکرار مـی کنند. این نوع خواندن بیشتر درون کلاس اول کاربرد دارد و مـی تواند دانش آموزانی را کـه از خواندن خطابی انفرادی خجالت مـی کشند بـه خواندن انفرادی تشویق و ترغیب نماید. ولی معلمان حتما توجه کنند کـه در استفاده از آن اعتدال رعایت شود، چون خواندن یک مـهارت فــردی مـی باشد و بهتر هست دانش آموزان را بـه صورت انفرادی بـه خواندن متن تشویق کنیم.

    خواندن اجمالی. هدف از این نوع مطالعه دستیـابی بـه نکته ها و مطالب مـهم متن یـا کتاب و کشف ساختار و مضمون کلی آن است. با خواندن اجمالی، دانش آموز محتوای متن یـا کتاب را بـه طور مجمل ادارک مـی کند و با ساختار کتاب از قبیل واحدهای پیش از متن (صفحه عنوان، صفحه شناسنامـه، پیشگفتار، فهرست عناوین، جداول و ...)، متن اصلی کتاب و همچنین واحدهای بعد از متن (خلاصه مطالب، پرسشـها، فهرست منابع و ...) آشنا مـی شود. سرعت تقریبی این نوع خواندن درون حدود هزار که تا چهارهزار کلمـه درون دقیقه است.

    مطالعه اجمالی باعث مـی شود خواننده بـه تواناییـهایی دست یـابد

    الف) تعیین مـیزان اهمـیت مطالب و طرح ریزی روش مناسب مطالعه متن یـا کتاب؛

    ب) تخمـین زدن مقدار مطالب و مـیزان دشواری آن به منظور زمانبندی مطالعه؛

    ج)ب نظرگاه کلی از مطالب، پیش از خواندن جزئیـات، به منظور افزایش مـیزان درک مطالب و انباشت و نگهداری آنـها درون حافظه؛

    د) افزایش مـیزان دقت و تمرکز حواس از طریق افزایش مـیزان علاقه بـه مطلب. حتما به دانش آموزان آموخت کـه در خواندن اجمالی، حتما از جزئیـات صرف نظر کنند و در جستجوی نکات کلیدی، ارزیـابی ساختار و ترتیب مطلب و سبک نگارش متن؛ رابطه پارگرافها، جمله ها و فصلهای کتاب با هم؛ عناوین اصلی و فرعی متن و نمودارها و تصاویر باشند. معلمان حتما به دانش آموزان خود بیـاموزند کـه در آغاز مطالعه هر کتاب، مجله و یـا هر متن دیگر، نخست مرحله مطالعه اجمالی آن را انجام دهند.

    مطالعه سریع (تندخوانی). هدف از این نوع مطالعهب آشنایی با مطالب متن یـا کتاب از طریق مرور آنـها با سرعت فوق العاده زیـاد است. سرعت تقریبی درون مطالعه سریع 1500 که تا 20000 کلمـه درون دقیقه است.

    به نظر مـی رسد دانش آموزان پایـه های اول که تا سوم توانایی لازم به منظور این نوع خواندن را ندارند؛ ولی از کلاس چهارم بـه بعد حتما سعی شود این شیوۀ مطالعه را بیـاموزند.

    تندخوانی مستلزم حرکت منظم و همراه با آهنگ مناسب چشم با سرعت زیـاد بر روی صفحات و هماهنگی ذهن با این حرکات هست و دانش آموزان حتما با تمرین زیـاد با این نوع خواندن آشنا شوند.

    گروه خوانی (عبارت خوانی). برخلاف پایـه اول کـه ممکن هست دانش آموزان هنگام خواندن، متن را کلمـه بـه کلمـه یـــا حتی حرف بـه حرف بخوانند حتما سعی شـــود درون کلاسهای دوم که تا پنجم بـه «گروه خوانی» و سپس «جمله خوانی» مبادرت ورزند. سرعت تقریبی این نوع مطالعه بین 300 که تا 1000 کلمـه درون دقیقه است.

    گروه اسمـی + گروه فعلی ← جمله

    مثال: پیـامبر بزرگ اسلام + با یـاران خود م مـی کرد.

    اه اصلی گروه خوانی افزایش سرعت مطالعه است. مثلاً بـه جاری کلمـه بـه کلمـه خواندن گروه اسمـی «پیـامبر + بزرگ + اسلام» این عبارات را یکجا بـه صورت «پیـامبر بزرگ اسلام» بخوانند.

    فواید گروه خوانی:

    الف) افزایش سرعت مطالعه از طریق ترک عادت کلمـه بـه کلمـه خواندن؛

    ب) افزایش درک مطلب از طریق بازشناسی اندیشـه های نویسنده؛

    ج) افزایش تمرکز حواس و لذت حاصل از مطالعه از طریق هماهنگ سازی سرعت خواندن با سرعت فکر .

    لزوم تمرین روش گروه خوانی درون درس فارسی. درون روش گروه خوانی، دانش آموز حتما عادت کند بـه جای تمرکز چشم بر کلمـه ها و توقف اضافی بر آنـها بر «گروه کلمات» باشد.

    گوش دادن

    گوش دارای چهار مرحلۀ متوالی هست که ما آنـها را بـه صورت زیر با نظرات تیت تلفیق کرده ایم:

    1-    شنیدن: احساس آواهای زبانی و تمـیز آنـها از هم؛

    2-    دقت و تمرکز حواس: تمرکز بر منبع پیـام و نیز خود پیـام؛

    3-    دریـافت: فهم و ادراک اولیـه پیـام شامل درک معنای واژه ها و جمله ها؛

    4-  پردازش معنایی پیـام: دریـافت و جذب نـهایی مقصود گوینده کـه منجر بـه عالعمل درون برابر شنیده ها مـی شود؛ مثل ابزار توافق، پرسش، اضافه مطلب، حذف و ... .

    گوش با درجۀ بالای کارآیی، عوامل زیـادی لازم دارد کـه از جمله آنـها مـی توان بـه عـــوامل «برون فردی» مثل صـــدای رسای گوینده، لهجه گـــوینده، محتـــوای مطلب، رسانـه (شخص، ضبط صوت و ...)، سرعت و سر و صدای محیط اشاره کرد. عوامل «درون فردی» نیز شامل سلامت ذهنی و جسمـی شنونده، اطلاعات و تجربیـات قبلی وی و بینش شنونده نسبت بـه گوینده مـی باشد.

    بنابراین آموزگاران و دبیران حتما زمـینۀ لازم را به منظور تحقق عوامل یـاد شده فراهم کنند. آنان حتما ضمن تدریس با صدای رسا، سعی نمایند که تا حد ممکن از لهجه فارسی معیـار استفاده کنند و هنگام صحبت درون سرعت ادای جمله ها تعادل داشته باشند؛ نـه زیـاد کند و یکنواخت و بی روح صحبت کنند و نـه زیـاد سریع و درهم و برهم؛ بلکه مـی بایست شمرده و واضح (با تقسیم نگاهها بـه طور مساوی بـه همـه دانش آموزان) مطالب درسی را عنوان نمایند. همچنین حتما تربیتی داده شود کـه تا حد ممکن سرو صدای محیط، مزاحم گوش دانش آموزان نشود. از طرف دیگر، توجه دست اندرکاران بـه سلامت دستگاه شنوایی دانش آموزان ضروری هست و  هر ساله حتما در این زمـینـه اقدامات لازم صورت گیرد.

    «بینش دانش آموزان» نسبت بـه معلم و موضوع درس نیز از عوامل درون فردی خوب گوش است. آنچه باعث افزایش دقت و توجه دانش آموز بـه مطلب بیـان شده مـی گردد «نگرش مثبت» او بـه معلم و موضوع است. معلمان حتما با مطالعات روانشناختی بر راههای تقویت مثبت نگرش فراگیران آگاهی و تسلط یـابند.

    انواع گوش دادن:

    با توجه بـه اعمال شنونده درون زمان گوش دادن، این مـهارت زبانی را مـی توان بـه چهار نوع تقسیم کرد: گوش حاشیـه ای (منفی)، گوش با دقت، گوش فعال و گوش تحلیلی (انتقادی).

    1.   گوش حاشیـه ای (منفی). این نوع گوش معمولاً درون حاشیـه یک کار دیگر کـه برای شنونده حایز اهمـیت بیشتری هست انجام مـی شود؛ مانند مواقعی کـه همزمان با مطالعه روزنامـه بـه رادیو یـا تلویزیون گوش مـی کنیم کـه در این نوع گوش شنونده هر از گاه توجه خود را بـه مطلب گوینده معطوف کرده، قسمتی از مطالب او را بـه طور «انتخابی» و با دقت بیشتری گوش مـی دهد. این نوع گوش از آفتهای یـادگیری از جمله درون کلاسهای درس است. دانش آموز ضمن مشغول شدن بـه کارهای دیگر یـا فرو رفتن درون رؤیـا ارتباط مستحکمـی با معلم برقرار نمـی کند و ضمن شنیدن صدای معلم بـه طور مبهم، از دریـافت و پردازش پیـام او غافل مـی شود، معلم حتما با شیوه های مختلف کلاس داری از این امر جلوگیری نماید.

    گوش با دقت. درون این نوع گوش دادن، دانش آموز سعی مـی کند پیـامـهای شفاهی معلم را بفهمد و به علت احترام خاص بـه معلم یـا احساس نیـاز بـه مطالب ارائه شده، با دقت بـه سخنان معلم گوش کرده، واکنشـهایی مناسب با بیـانات معلم از خود نشان دهد. گوش با دقت نقطه مقابل گوش حاشیـه ای هست و معلمان حتما سعی کنند دانش آموزان را از عادت بـه گوش حاشیـه ای برحذر داشته، آنان را بـه سوی گوش با دقت هدایت نمایند.

    2.   گوش فعال. درون این نوع گوش دادن، شنونده و از جمله دانش آموز برحسب تجارب ذهنی و نگرش خود نسبت بـه معلم و موضـوع درس درون ارتباط شفاهی بــا معلم فعالانـه شرکت مـی کند و با این کار گــوینده را بـه ادامـه سخن ترغیب مـی نماید. هر چه سخن نظر و علاقه دانش آمـوز بـه معلم و موضوع درس بیشتر باشد مطالب گوینده بهتر درون ذهن او جای مـی گیرد.

    3.   گوش تحلیلی (انتقادی). درون این نوع گوش دادن، شنونده با دقت کامل بـه سخنان گوینده گوش مـی دهد و محتوای پیـامـهای او را تجزیـه و تحلیل مـی کند؛ صحبت و سقم آنـها را مـی سنجد و نقاط ضعف و قوت آنـها را مورد بررسی انتقادی قرار مـی دهد. از جمله مـهارتهای این نوع گوش مـی توان بـه موارد زیر اشاره کرد:

    ·        تمـیز جمله های صریح و روشن از جمله های بی ربط و ارزیـابی آنـها؛

    ·        تمـیز جمله های واقعی از جمله های تخیلی؛

    ·        شناسایی و داوری درون مورد آهنگ صدای گوینده و حالات عاطفی آن؛

    ·        کشف و ارزیـابی گرایشـها و تعصبات گوینده.

    منابـع:

    1.        زندی، بهمن، 1386، روش تدریس زبان فارسی ـ دوره ابتدایی.

    2.        غلامعلی زاده، خسرو،  1374، ساخت زبان فارسی، تهران: احیـای کتاب.

    3.        قاسم پور، حسین، عوامل مؤثر درون پرورش تفکر خلاق درون درس انشا.

    4.        کشانی، خسرو، 1371 ـ انشقاق پسوندی درون زبان فارسی.

    5.        روش تدریس فارسی، انتشارات آموزش و پرورش ـ دوره ابتدایی.

    نویسنده و منبع | تاریخ انتشار: Mon, 17 Sep 2018 14:37:00 +0000

    منبع مطلب : mimplus.ir

    مدیر محترم سایت mimplus.ir لطفا اعلامیه بالای سایت را مطالعه کنید.

    درس چهاردهم فارسی(دریا قلی)

    معنی کلمه های جدید درس چهاردهم دریاقلی

    1-جان فشانی: فداکاری و ایثار

    2-ارج می نهد : ارزش و احترام می گذارند

    3-دلاور: شجاع دلیر

    4-چله: تسمه ای که به کمان می بندند و تیر را به وسیله ی آن پرتاب می کنند

    5-پاسداری : نگهبانی حفاظت

    6-نام آوران : افراد مشهور نامداران

    7-پرورانده : پرورش داده

    8- جنگ تحمیلی: جنگی که ایران را به زور درگیر آن کردند1367-1359

    9- همت : قصد اراده

    10- اوراق فروشی: مکانی که در آن پاره های اتوموبیل و وسایل دیگر فروخته می شود

    11- کوی : محله

    12- حاشیه : اطراف

    13- بعثی : نیروهای ارتش عراق در زمان صدام

    14- درنگ : مکث تامل

    15- الکن : کسی که هنگام صحبت نمی تواند کلمات را درستادا کندو لکنت زبان دارد

    16- اطفال : کودکان

    17-اشرف : والاترین شریف ترین

    18- انجب : نجیب ترین با حیاترین

    19- ملل: جمع ملت

    20- طفولیت : کودکی

    21-حب الوطن : دوست داشتن وطن

    22- تل: تپه پشته

    23-درختچه : درخت کوچک

    24- عشایر : جمع عشیره – گروهی که شغل اصلی آن ها دام پروری است و برای پیدا کردن چراگاه مناسب برای دامهایشان پیوسته در حال کوچ هستند

    25- دیرباز : زمان های قدیم

    26-دلاویز : دلکش                                                                                                                                                                                                            27-استقرار:ساکن شدن

    28-صحن:میدان

    29-کهسار:کوهسار،کوهستان

    30-سالن اجتماع:سالن گرد هم آیی

    31-ارقام:جمع رقم،اعداد

    32-پای کوبی:رقص

    33-در تب و تاب بود:آرام و قرار نداشت

    34-هلهله:فریاد شادی سر دادن

    35-غریو:فریاد

    36-شعف:شادی

    37-تحسین:آفرین گفتن(هم خانواده ی حسن)

    38-ترسیبم:رسم کردن،به تصویر کشیدن (هم خانواده ی رسم)

    39-طنین:صدا،آواز

    40-مدد:کمک،یاری

    41-شاه غزل:غزل بسیار زیبا و معروف

    42-نغز:خوب ،لطیف

    43-قرائت کرد :خواند


    منبع:سایت آموزشی ششم ابتدایی

    منبع مطلب : sheshomjadid.blogfa.com

    مدیر محترم سایت sheshomjadid.blogfa.com لطفا اعلامیه بالای سایت را مطالعه کنید.

    جواب کاربران در نظرات پایین سایت

    مهدی : نمیدونم, کاش دوستان در نظرات جواب رو بفرستن.

    میخواهید جواب یا ادامه مطلب را ببینید ؟
    محمد 21 روز قبل
    0

    وا اینجا که چیزی از همخانواده های درس نیست

    مهدی 5 ماه قبل
    -2

    نمیدونم, کاش دوستان در نظرات جواب رو بفرستن.

    برای ارسال نظر کلیک کنید