توجه : تمامی مطالب این سایت از سایت های دیگر جمع آوری شده است. در صورت مشاهده مطالب مغایر قوانین جمهوری اسلامی ایران یا عدم رضایت مدیر سایت مطالب کپی شده توسط ایدی موجود در بخش تماس با ما بالای سایت یا ساماندهی به ما اطلاع داده تا مطلب و سایت شما کاملا از لیست و سایت حذف شود. به امید ظهور مهدی (ع).

    کدام رود به دریای خزر می ریزد

    1 بازدید

    کدام رود به دریای خزر می ریزد را از سایت اسک 98 دریافت کنید.

    دریای خزر

    دریای خزر

    دریای خَزَر،[۲] یا دریای مازَندَران[۳][۴] پهنه‌ای آبی است که از جنوب به ایران، از شمال به روسیه، از غرب به روسیه و جمهوری آذربایجان و از شرق به جمهوری‌های ترکمنستان و قزاقستان محدود می‌شود. دریای خزر در گذشته بخشی از دریای تتیس بود که اقیانوس آرام را به اقیانوس اطلس متصل می‌کرد. اخیرا برخی برای اشاره به این دریا در زبان فارسی از عبارت «دریای کاسپی» هم استفاده کرده‌اند و برخی حتی نام انگلیسی/فرانسه «کاسپین» (با پسوند غربی -‌ian) را در نوشته فارسی خود وارد کرده‌اند.[۵][۶][۷][۸][۹][۱۰][۱۱][۱۲][۱۳] این نام در زبان فارسی سابقه کاربرد ندارد.

    این دریا که گاهی بزرگترین دریاچه جهان و گاهی کوچکترین دریای خودکفای کره زمین طبقه‌بندی می‌شود، بزرگترین پهنه آبی محصور در خشکی است. طول آن حدود ۱۰۳۰ تا ۱۲۰۰ کیلومتر و عرض آن بین ۱۹۶ تا ۴۳۵ کیلومتر است. سطح دریای خزر در حدود ۲۸ متر پائین‌تر از سطح دریاهای آزاد است.

    قسمت شمالی این دریا بسیار کم‌عمق است. به‌طوری‌که تنها نیم درصد آب دریا در یک‌چهارم شمالی دریا قرار دارد و عمق آن به‌طور میانگین کمتر از ۵ متر است. حدود ۱۳۰ رودخانه به این دریا می‌ریزند که اکثر آن‌ها از شمال غربی به دریا می‌پیوندند. بزرگترین آن‌ها رود ولگا است که هر سال به‌طور میانگین ۲۴۱ کیلومتر مکعب آب را وارد دریای خزر می‌کند. رودهای کورا ۱۳، اترک ۸٫۵، اورال ۸٫۱ و سولاک ۴ کیلومتر مکعب آب را سالانه وارد دریا می‌کنند.

    طبیعت بسته خزر آن را منزلگاه جانوران و گیاهان منحصربه‌فردی کرده‌است اما در عین حال موجب شده تا در مقابل آلودگی‌های کشاورزی و صنعتی و نفتی بسیار آسیب‌پذیر باشد. از منابع مهم دریای خزر ذخایر نفت و گاز موجود در زیر بستر دریا و همچنین انواع ماهیان خاویاری را می‌توان نام برد.

    نام‌ها

    در سال ۱۳۶۱ دولت نام دریای مازندران را نام رسمی اعلام کرد ولی در بخشنامه دولتی سال ۱۳۸۱ نام رسمی دریای شمال ایران در مکاتبات فارسی دریای خزر و در مکاتبات انگلیسی دریای کاسپین (Caspian Sea) اعلام شد.[۱۴] ایرانیان از ۱۳۱۶ این دریا را مازندران می‌نامند. نام دریای مازندران و دریای خزر در ۵۰ سال گذشته در رسانه‌های گروهی ایران رایج بوده‌است. با این وجود نام رسمی و بین‌المللی دریای شمال ایران در همه زبان‌ها کاسپین و معادل‌های آن است. همان‌گونه که در مورد بسیاری دیگر از عوارض جغرافیایی جهان رایج است برای این دریا نیز نام‌های متفاوتی در زمان‌های گوناگون استفاده شده‌است؛ ولی «دریای هیرکان» و «دریای کاسپی» از نظر تاریخی مطرح تر بوده‌است.[۱۵] واژهٔ کاسپین، نمونهٔ انگلیسی شدهٔ واژهٔ کاسپی است. پسوند "an" در انتهای واژهٔ انگلیسی Caspian یک افزونهٔ انگلیسی است که نظیر آن در پایان واژه‌های Russian (روسی)، Mexican (مکزیکی)، American (آمریکایی) و غیره یافت می‌شود.

    دریای خزر

    در هیچ‌یک از نوشته‌های مؤلفان شرقی و غربی دوران پیش از اسلام نامی از «خزر» بر دریای شمال ایران دیده نشده‌است. در نوشته‌های مؤلفین اسلامی، این دریا در کنار نامهای دیگر، خزر هم نامیده شده‌است. در آغاز سدهٔ هفتم میلادی قوم خزران در دشت‌های سفلای رود تِرِکْ و رود ولگا و شمال قفقاز سکنی داشتند.[۱۶] به عبارت دیگر این قوم در بین شمال‌غربی این دریا و دریای سیاه سکونت داشتند. خزرها به همراه دیگر اقوام بیابان‌گرد شمال قفقاز، در زمان ساسانیان، بارها و بارها به سرزمین ایران تاخت و تاز می‌کردند و پس از حضور کوتاه مدت خود معمولاً به دست سپاه ساسانی از مرزهای ایران بیرون رانده می‌شدند. این قوم هم‍واره با بیزانس بر ضد ایران هم‌پیمان بود.[۱۷] بنای استحکامات بزرگی چون شهر دربند در شمال قفقاز در عهد ساسانیان، که برای جلوگیری از خزران صورت گرفت، هنوز پا برجاست.[۱۸] و کوتاه سازی دست ایرانیان[۱۹] از این دریا برمی‌گردد.[۲۰] تا پیش از حمله عرب به قفقاز در اسناد دیده نشده این دریا را «دریای خزر» بنامند. اما این که خزران از ناحیه رود کورا قفقاز جنوبی را مورد حمله قرار می‌دادند این تصور را در ذهن فاتحان عرب ایجاد کرد که دریای شمال ایران را دریای خزر بنامند. دریاهای سیاه و آزوف هم در روزگار فعالیت خانات خزر، خزر نامیده شده‌اند.[۲]

    دریای مازندران

    ایرانیان از ۱۳۱۶ این دریا را مازندران می‌نامند. نام دریای مازندران و دریای خزر در ۵۰ سال گذشته در رسانه‌های گروهی ایران رایج بوده‌است. در سال ۱۳۶۱ دولت نام دریای مازندران را نام رسمی اعلام کرد.[۲۱]شاهزاده مسعود میرزا ظل‌السلطان ملقب به ظل السلطان که از شاهزادگان قاجار و بزرگترین پسر به سن بلوغ رسیده ناصر الدین شاه بود که در دوران جوانی مدتی حاکم مازندران بود در خاطرات خود آورده‌است: وقتی در بلده در اردوی همایونی بودم دستورالعملی به جناب بهاء الملک وزیر من و من مرحمت فرمودند که میانکاله را ضبط کرده قلعه ای بسازیم، و در او ساخلو بگذاریم. این میانکاله همان شبه جزیره آبسکون است که شرحش را نوشتیم. یکی از اسامی این دریای مازندران را دریای آبسکون نیز می‌گویند.[۲۲]

    دریای طبرستان

    دریای طبرستان نام دیگری است که در منابع کهن آمده‌است. در اسنادی که در مؤسسات تاریخ‌شناسی روسیه است آمده که نوجین زیس در قرن دوازدهم نوشته‌است که ایرانیان این دریا را قرن‌ها دریای تبرستان می‌خواندند، ولی چون واژهٔ مازندران میان بومیان تبرستان جایگزین گشته، آن را دریاچهٔ مازندران می‌خوانند،[۲۳] علی‌رغم اینکه نام مازندران بسیار کهن است اما نام دریای مازندران برای اولین بار در دویست سال اخیر رایج شده‌است. نام دریای مازندران و دریای خزر در ۵۰ سال گذشته در رسانه‌های گروهی ایران رایج بوده و در سال ۱۳۶۱ دولت نام دریای مازندران را نام رسمی اعلام کرد. اما همچنان هر دو نام به‌طور متناوب بکار می‌رفت. دومین همایش همایش ژئوماتیک اردیبهشت ۱۳۸۲ سازمان نقشه‌برداری کشور دبیرخانه کمیته یکسان‌سازی نامهای جغرافیایی.[۲۴][۲۵]

    هیرکان (گرگان)

    دریای گرگان یا دریای ورکانه یکی از دو نام این دریاچهٔ بزرگ در عهد هخامنشیان و همچنین اشکانیان است که در واقع یک ساتراپی (شهربانی یا در واقع استانداری امروزین) بوده‌است.[۲۶]


    دریای کاسپین (کاسپی)

    به باور عنایت‌الله رضا، در کتاب نام دریای شمال ایران، نام امروز برای این دریا، دریای کاسپین است.[۱۵] که البته کاسپین شکل اروپایی نام کاسپی و ناهماهنگ با اصول زبان فارسی است.

    «کَسپین»، «کاسپین»، «کاسپیس» یا «کاسپیش»…، اصطلاحاتی هستند که در بسیاری از زبان‌های غربی و حتی در زبان عبری، برای دریای شمال ایران به کار می‌رود. کاسپی‌ها مردمانی سفیدپوست بودند که از هزاره دوم پیش از میلاد تا دوره ساسانی، مکتوب‌ها و اشاره‌هایی به حضور آن‌ها در منطقه اشاره شده‌است. کاسپین، صفت وصفی یا نسبتی در زبان‌های انگلیسی و فرانسوی است برای «کاسپی» است. اگر بخواهیم به‌صورت مفرد با پسوند فارسی، آنرا تلفظ کنیم، به دلیل گرفتن «یای نسبت» باید «کاسپی» بگوییم و آوردن شکل کاسپین در فارسی نادرست است، همان‌گونه که بقیهٔ کشورها این دریای را با پسوند خود بیان می‌کنند. نام دریایٔ «کاسپی» در زبان یونانی Kaspia Thalassa، لاتینی Mare Caspium و در آلمانی Caspisches see در انگلیسی Caspian Sea است.[۲۷]

    پیشینه

    این دریا در گذشته بخشی از دریای تتیس بود که اقیانوس آرام را به اقیانوس اطلس متصل می‌کرد. از حدود ۵۰ تا ۶۰ میلیون سال پیش به تدریج راه این دریا ابتدا به اقیانوس آرام و سپس به اقیانوس اطلس بسته شد. در سال ۱۹۵۲، شوروی رود دُن و ولگا را با ایجاد آبراهی مصنوعی به هم پیوست تا کشتی‌های کوچک بتوانند از دریای خزر به دریای آزوف و دریای سیاه بروند. بدینسان دریای خزر دوباره به دریاهای آزاد راه یافت.

    ویژگی‌ها

    سطح دریای خزر پائین‌تر از سطح دریاهای آزاد است و اکنون (ابتدای سده بیست‌ویکم) ۲۶٬۵ تا ۲۸ متر پایین‌تر از سطح دریا است. خط ساحلی دریا حدود ۷ هزار کیلومتر، مساحت آن ۳۷۱ تا ۳۸۶ هزار کیلومترمربع (یک و نیم برابر خلیج فارس) و حجم آب آن نیز ۷۸۷۰۰ کیلومتر مکعب است.

    این دریاچه با طول تقریبی ۱۲۰۰ کیلومتر و عرض متوسط ۳۲۰ کیلومتر و مساحت ۴۳۸۰۰۰ کیلومتر مربع و حجم ۷۷۰۰۰۰ کیلومتر مکعب بزرگترین دریاچه آب نسبتاً شیرین جهان است. باریک‌ترین عرض آن ۲۲۰ کیلومتر بین شبه جزیره آبشوران و دماغه کواولی و عریض‌ترین بخش آن حدود ۵۴۵ کیلومتر در شمال آن قرار دارد، کم عمق‌ترین ناحیه این دریاچه ۲۵ متر در منطقه شمالی است و عمیق‌ترین مناطق در قسمت مرکزی و جنوبی واقع شده‌است که در بعضی از مناطق جنوبی ۹۰۰ الی ۱۰۰۰ متر عمق دارد، سواحل این دریاچه جمعاً ۶۳۷۹ کیلومتر است که حدود ۹۲۲ کیلومتر آن در خاک ایران واقع شده‌است و وسعت حوزة آبگیر آن ۳۷۳۳۰۰۰ کیلومتر مربع است که ۲۵۶۰۰۰ کیلومتر مربع آن در خاک ایران قرار دارد. این دریاچه ۲۸ متر پائین‌تر از سطح اقیانوسها است و بنا براین هیچگونه خروجی از این دریاچه وجود ندارد.[۲۸]

    .۸۱٪ آب ورودی این دریا را رود بزرگ ولگا تأمین می‌کند. عمق آن از شمال به جنوب افزایش می‌یابد. میانگین ژرفای این دریاچه در ناحیه شمالی کم‌تر از ۱۰ متر، در بخش میانی بین ۱۸۰ تا ۷۸۸ متر و در بخش جنوبی که آب‌های کناره ایران را تشکیل می‌دهد به ۹۶۰ تا ژرفای ۱۰۲۵ متری نیز در ناحیه جنوبی این دریاچه گزارش شده‌است. جهت جریان آب این دریاچه از سمت شمال غربی به جنوب شرقی است. دریای خزر از ۵۷۵ نوع گیاه، ۱۳۳۲ گونه جانور و ۸۵۰ نمونه ماهی برخوردار است؛ و ۹۰ درصد خاویار جهان از این دریای صید می‌شود. مهم‌ترین ویژگی اقتصادی خزر، نفت و گاز است نفت در خزر سال ۱۳۰۲ / ۱۹۲۳ در باکو کشف شد. ذخایر اثبات شده نفت در این دریای ۳۲ میلیارد بشکه می‌باشد و این یعنی حدود ۴ درصد از کل ذخایر نفت خاورمیانه. ذخایر احتمالی نفت این حوزه نیز در حدود ۱۶۳ میلیارد بشکه دیگر برآورد شده‌است. .[۲۹]

    جهت جریان آب این دریاچه از سمت شمال غربی به جنوب شرقی است. همین جهت جریان و ژرفای زیاد آب در کرانه‌های ایران که باعث کندی حرکت جریان می‌شود منجر به تجمع انواع آلودگی‌های این دریاچه در سواحل ایران به میزانی بیش از کرانه‌های دیگر کشورها می‌شود.

    این دریا، محیط زیست گرانبهاترین ماهی‌های دنیا است. در بخش جنوبی دریای مازندران و رودخانه‌هایی که به آن می‌ریزند یعنی سواحل مربوط به ایران، ۷۸ گونه و زیرگونه ماهی یافت می‌شود. از مهمترین رودخانه‌هایی که به این دریا می‌ریزد می‌توان از سفیدرود (ایران) و پیلورود (رود بزرگ) و رودخانه هراز نام برد. دریای مازندران یکی از بوم‌شناختهای آبی جهان است که محیطی مناسب برای زندگی و رشد مرغوب‌ترین ماهی‌های خاویاری جهان است. ۹۰ درصد صید ماهیان خاویاری مختص به این دریای است. .[۲۹] دریاچه خزر جز دریاچه‌های آب نسبتاً شیرین محسوب می‌شود

    رژیم حقوقی و مناقشات بین‌المللی

    دریای خزر گرچه قرن‌هاست که دریا نامیده می‌شود ولی به هیچ دریایی به‌طور طبیعی متصل نیست؛ بنابراین رژیم حقوقی ویژه و منحصربه‌فرد خود را داشته و دارد. اگر دریای خزر را دریاچه بدانیم در آن صورت مشمول کنوانسیون ملل متحد در مورد حقوق دریاها نمی‌شود و رژیم حقوقی آن باید بر اساس توافق کشورهای ساحلی دریای خزر تعیین شود.

    تا پیش از فروپاشی شوروی و اضافه شدن کشورهای نوبنیاد آذربایجان، قزاقستان و ترکمنستان به کشورهای ساحلی دریای خزر، وضعیت حقوقی دریای خزر به وسیلهٔ معاهدات ۱۲۰۷ / ۱۸۲۸، ۱۳۰۰ / ۱۹۲۱ و ۱۳۱۹ / ۱۹۴۰ میان ایران و روسیه و بعدها ایران و شوروی، مشخص شده بود.

    براساس قرارداد ترکمانچای (به‌سال ۱۲۰۷ / ۱۸۲۸)، ایران از داشتن نیروی دریایی در دریای خزر محروم شده بود. .[۲۹] اما در عهدنامه دوستی ایران و روس (به‌سال ۱۳۰۰/ ۱۹۲۱) به تساوی، به ایران و شوروی حق کشتی‌رانی جنگی و غیر آن داده شد و در قرارداد بازرگانی و دریانوردی (۱۳۱۹ / ۱۹۴۰) جزئیات رژیم دریانوردی مشخص گردید. این معاهدات، هیچ اشاره‌ای به چگونگی استفاده از منابع بستر دریا را مطرح نمی‌کنند.

    در سال ۱۹۹۱، روسیه و ایران خواهان آن بودند که کشورهای ساحلی دریای خزر به‌طور مشاع از این دریا بهره‌برداری کنند در حالی که سه کشور دیگر دریای خزر خواهان تقسیم آن بودند. در ۲۱ دسامبر ۱۹۹۱، جمهوری‌های شوروی سابق با امضای اعلامیه آلماآتا متعهد شدند که به قراردادهای شوروی با دیگر کشورها پایبند باشند.[۳۰]

    روسیه در سال ۱۹۹۸ موضع خود را تغییر داد و در سال ۱۳۸۰ و ۱۳۸۱ با قزاقستان و سپس با آذربایجان پروتکل دو جانبه‌ای را تعیین کرد که با وصل کردن دو سر نقاط ساحلی این دو کشور عملاً حدود ۲۷ درصد دریا سهم قزاقستان و حدود ۱۹ درصد دریا سهم روسیه می‌گردد. سهمی حدود ۱۸ درصد هم با همین فرمول برای آذربایجان در نظر گرفته شده و در واقع ۶۴ درصد بستر دریا را این سه کشور میان خود تقسیم کرده‌اند اما ایران و ترکمنستان این نوع تقسیم‌بندی دو جانبه را به رسمیت نپذیرفته‌اند و نظام تقسیم دریا را غیرقابل قبول می‌دانند.[۲۸]

    مناقشات راجع به میزان مالکیت این دریای بین کشورهای هم جوار، در طول دو دهه گذشته جریان دارد. کشورهای هم جوار شامل ایران، آذربایجان، ترکمنستان، روسیه، وقزاقستان هستند. سه مسئله اصلی در این مناقشات، منابع (نفت و گاز)، تحدید حدود آبی سطح و بستر دریا و سهم ماهیگیری این کشورها است.[۳۱]

    حمل و نقل

    دریای خزر در مسیر ترانزیت شمال اروپا و آسیا با جنوب قرار گرفته و یکی از محورهای کریدور شمال-جنوب باشد. این دریاچه همچنین از طریق رود ولگا و کانال کانال ولگا-دن به آب‌های آزاد متصل شده‌است.

    منابع دریای خزر

    پژوهش‌ها نشان می‌دهد حجم ذخایر تخمین زده شده نفتی در دریای خزر حدوداً برابر با ۵۰ میلیارد بشکه و ذخایر گاز طبیعی تأیید شده هم برابر با ۲۵۷ هزار میلیارد فوت مکعب بوده‌است؛ که این ارقام ۴٪ از ذخایر گاز و نفت دنیا را تشکیل می‌دهد. پیش‌بینی می‌شود با ادامه فعالیت‌های اکتشافی، ظرفیت بهره‌برداری نفت این منطقه ۱۸۴ میلیارد بشکه و ظرفیت برداشت گاز از آن هم ۲۹۳ هزار میلیارد فوت مکعب افزوده شود.[۳۲]

    همچنین ۹۰ درصد خاویار جهان از این دریا صید می‌شود. اما صید بی‌رویه این ماهی سبب گشته‌است که بنابر گفته دانشمندان ۹۰ درصد از تعداد این ماهیان در یک قرن اخیر کاسته شود.[۳۳]

    آذربایجان در سال ۱۹۹۴ قراردادی برای استخراج نفت با کنسرسیومی مرکب از شرکتهای آمریکایی، بریتانیائی، روسی، نروژی، ترکی و سعودی امضا کرد و در نوامبر همان سال قراردادی هم با ایران بست تا ایران را هم در این کنسرسیوم شریک کند اما آمریکا با این استدلال که شرکتهای آمریکایی اجازه ندارند با ایران همکاری کنند آذربایجان را ناگزیر به لغو این قرارداد کرد.[۳۰]

    به گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA)، در سال ۲۰۱۱، آذربایجان ۵۶۲ میلیارد، روسیه ۱۷ میلیارد و ترکمنستان ۱ میلیارد فوت مکعب گاز در دریای خزر استخراج کردند در حالی که ایران در دریای خزر گاز استخراج نکرد. در سال ۲۰۱۲، آذربایجان روزانه ۸۹۰ هزار بشکه، ترکمنستان ۴۶ هزار بشکه، روسیه ۶ هزار بشکه و قزاقستان ۳ هزار بشکه نفت در دریای خزر استخراج کردند در حالی که سهم جمهوری اسلامی در استخراج نفت صفر بوده‌است.[۳۰]

    منابع انرژی

    دریای خزر دارای ذخایر عظیمی از سوخت‌های هیدروکربنی می‌باشد. کشور جمهوری آذربایجان، عمده برداشت‌کننده منابع انرژی این دریا می‌باشد. در سال۲۰۱۲، جمهوری آذربایجان روزانه ۸۹۰ هزار بشکه نفت از حوزه جغرافیایی خود در دریای خزر استخراج می‌کرد. رتبه‌های بعدی را ترکمنستان با ۴۶ هزار بشکه، روسیه با ۶ هزار بشکه و قزاقستان با ۳ هزار بشکه نفت، به خود اختصاص می‌دهند. این در حالی است که کشور ایران، در این منطقه هیچگونه برنامه عملی در خصوص برداشت نفت و گاز تدوین نکرده‌است و تنها به مطالعه و نقشه‌برداری اکتفا کرده‌است که دلیل آن را می‌توان در اتکای ایران به منابع عظیم و قابل اتکای نفت و گاز موجود در خلیج فارس عنوان کرد.[۳۴]

    این دریا از نظر منابع نفت و گاز بسیار غنی است و ذخایر نفتی آن حدود ۱۷ تا ۳۵ میلیارد بشکه برآورد می‌شود. بخشی از نفت دریاچه که از میدان نفتی باکو پایتخت جمهوری آذربایجان برداشت می‌شود از طریق خط لوله باکو-تفلیس-جیهان به سواحل مدیترانه منتقل می‌شود.[۳۵]

    آلودگی

    آلودگی معضلی جدی و خطرناک برای این دریای پهناور می‌باشد به‌طوری‌که با ورود سالیانه ۱۲۲ هزار و ۳۵۰ تن آلودگی از کشورهای حاشیهٔ دریای خزر به ویژه آلودگی ناشی از عملیات اکتشاف و استخراج نفت، محیط این دریا را آلوده کرده و گونه‌های زیستی این دریا را در معرض خطر جدی قرار داده‌است.[۳۶]

    در کنار آلودگیهای روزافزون دریای خزر، تکثیر نوعی شانه دار مهاجم موسوم به «نمیوپسیس» در آب‌های خزر طی سالهای گذشته ضربه سنگینی بر اکوسیستم این دریا وارد کرده‌است. تکثیر این شانه دار مهاجم که از پلانکتونها تغذیه می‌کند، باعث کاهش چشمگیر پلانکتونها که منبع تغذیه ماهیهای کوچک، خصوصاً کیلکا ماهی‌ها شده و زنجیره غذایی آبزیان را به هم زده‌است. کاهش ۱۰ برابری ماهی‌های کیلکا در خزر که خود منبع تغذیه آبزیان بزرگتر هستند، باعث افت چشمگیر جمعیت ماهیان خاویاری و فک دریای خزر شده‌است. مهمان آخوندوف، رئیس انستیتوی پژوهش‌های آبزی پروری وزارت اکولوژی و منابع طبیعی جمهوری آذربایجان به خبرگزاری ترند می‌گوید که بر اساس نمودار آماری چند ساله، تعداد کیلکاها در جنوب خزر ۸ تا ۱۰ برابر و در نواحی میانی دریا ۵ تا ۶ برابر کاهش یافته‌است.[۳۷]

    دگرگونی‌های حجم و سطح آب دریا در گذشته

    دریای خزر امروزی باقی‌مانده دریایی است پهناور که از دریای سیاه تا دریاچه آرال گسترش داشته. این دریاچه در گذشته چند بار بخاطر رشد حجم دوباره به دریای سیاه و دریاچه آرال وصل شده. چنین حالتی آخرین بار پس از اتمام عصر یخبندان انجام شد و دریای خزر به دریای سیاه وصل شد. دریای خزر هرگز با اقیانوسها مرتبط نبوده زیرا هنگام اتحاد با دریای سیاه، این دریا به اقیانوس متصل نبوده.

    مساحت دریای خزر در قرن بیستم کاهش پیدا کرده‌است:

    نگارخانه

    منابع

    جستارهای وابسته

    پیوند به بیرون

    منبع مطلب : fa.wikipedia.org

    مدیر محترم سایت fa.wikipedia.org لطفا اعلامیه سیاه بالای سایت را مطالعه کنید.

    رود هایی که به خزر می ریزند

    از دریا ی خزر (مازندران) چه می دانید؟دریای مازندران به علت محاط بودن در خشکی و عدم ارتباط با دریاهای آزاد در واقع دریاچه ای است که به علت وسعت زیاد (حدود 5/6 برابر دریاچه اورال و 13 برابر دریاچه بایکال) از بزرگترین دریاچه های قاره ای روی زمین به شمار می ر ود

    دریا دریا، توده ی آب پهناور و گسترده ای است که اطراف آن را خشکی دربرگرفته باشد یا قسمتی از یک اقیانوس که در مجاورت یک قاره قرار گرفته باشد؛ مانند دریای عمان ، دریای مدیترانه و... دریاچه‌ دریاچه به گودال تقریباً بزرگی در پوسته ی زمین که از آب پر شده باشد و به اقیانوس ها و دریاها راه ندارد، گفته می شود. آب برخی از دریاچه ها نسبتاشیرین‌ترK1 و رقیق تر و آب پاره ای از دریاچه ها شور است ؛ مانند دریاچه ی خزر، دریاچه ی آرال . دریاچه دریای مازندران به علّت این که با دریاهای آزاد ارتباط ندارد و دورتادور آن را خشکی فرا گرفته است در واقع دریاچه ای است که به علّت وسعت زیاد آن ، بزرگ ترین دریاچه ی جهان محسوب می شود امّا همان طور که در درس های اوّل خواندیم این دریاچه باقی مانده ی دریای بزرگ تتیس است که در دوره های اول و دوم زمین شناسی تمامی سطح خشکی های آسیای جنوب غربی را می پوشانده و از همان زمان ها دریا خوانده می شد و اکنون نیز دریا خوانده می شود. توجه: دریای مازندران بزرگ‏ترین دریاچه‏ی جهان است. دریاچه ی خزر به نام های گوناگون در سطح جهان خوانده می شود. از جمله : دریای مازندران ، دریای گیلان ، دریای دیلم ، دریای طبرستان ، دریای خزر، دریای خراسان ، دریای آبسکون ، دریای گرگان ، دریای استرآباد، دریای قزوین (کاسپین ) و... از لحاظ وسعت و ژرفا آمار دقیقی نمی توان داد، زیرا سطح آب دریا نوسان دارد و در طول زمان هیچ گاه ثابت نبوده است . وسعت سطح آب در اثر نوسانات متناوب که به تغییرات جوی بستگی دارد، متغیر است . بنابراین نمی توان اندازه ی دقیق آن را ذکر کرد امّا در سال 1993 مساحت این دریا را 436000 کیلومتر مربع ذکر کرده اند. ژرفای دریای مازندران در حوضه ی شمالی بسیار کم است به طوری که بخش وسیعی از شمال دریای مازندران به قدری کم عمق است که فقط کرجی های خیلی کوچک می توانند در آن رفت و آمد داشته باشند. امّا در حوضه ی جنوبی عمق دریا نسبت به حوضه ی شمالی بیش تر است و به 960 تا 1000 متر می رسد و متوسط آن 325 متاستK1 . آب دریای مازندران نسبت به سایر اقیانوس ها و دریاها شوری کم تری دارد و به طور متوسط 13 گرم در لیتر می باشد. نکته: عمیق ترین جای دریای مازندران در نزدیکی کشور ایران (نزدیک به بندر انزلی ) است. رودهایی که به دریای خزر می‌ریزند در ناحیه ی معتدل خزری ، به علّت بارش زیاد، رودهای فراوانی که از کوه های شمالی سرچشمه گرفته و به دریا می ریزند، از جمله : رود اترک ، رود چالوس ، رود آستارا، سفیدرود و...، از آبرفت این رودها طی سالیان دراز،جلگه‌های1 آبرفتی وسیعی پدید آمده است ، که وسعتشان در همه جا یکسان نیست . ماهی‌گیری یکی از شغل های اصلی ساکنان شمال ایران ماهی گیری است . صید ماهی برای روستاییانی که در مجاورت دریا و در کنار رودها به سر می برند، فرصت خوبی است، آن ها از اوایل پاییز می توانند ماهی ها را صید کنند و این کار را تا اوایل بهار ادامه می دهند. صید ماهی از اوایل پاییز شروع می شود و تا اوایل بهار ادامه می یابد. از اوایل بهار تا اوایل پاییز صید ماهی ممنوع است . زیرا زمان تخم ریزی و هنگام تولید مثل ماهی ها است و اگر از صید آن ها جلوگیری نشود، نسل ماهی ها از بین خواهند رفت . شرکت سهامی شیلات دریای مازندران ماهی‏گیری در رودها و کناره‏ها را به 4 بخش تقسیم کرده است:1- بندرانزلی 2- بندرکیاشهر3- بندربابلسر4- بندرترکمن. در دریای مازندران انواع ماهی‏ها مانند: ماهی سفید، ماهی کفال، ماهی کپور، ماهی کیلکا، ماهی کولی، و انواع ماهی‏های خاویاردار صید می‏شود. یکی از انواع ماهی های خاویاری خاویار را به صورت کنسرو به کشورهای خارجی صادر می‏کنند و چون خاویار ایران از بهترین انواع خاویارهای جهان است، خریداران خوبی را نیز دارا می‏باشد که خود منبع درآمد ارزی خوبی برای کشور ایران می‏باشد. محیط زیست دریای خزر دریای خزر به لحاظ تأثیر آب و هوای مناطق هم جوار و با برخورداری از جزایر، تالاب ها، خلیج ها و مصب رودخانههای مختلف و زیست گاهی منحصر به فرد، اهمیت بوم شناختی (اکولوژیک) به سزایی دارد. اقلیم حیاتی حوزه خزر سبب گردیده است که در بخش هایی از آن به ویژه سواحل جنوبی، جنگل های مطلوب و منحصر به فرد ایجاد شود. این دریا به عنوان یک آبراه، معبری مناسب و مشترک میان پنج کشور ساحلی آن به شمار میآید. متن ذیل به بررسی محیط زیست این دریا و شرایط اقلیمی آن پرداخته است. وسعت دریای خزر، وسعتی در حدود 386400 کیلومتر مربع را دارا میباشد. طول خط ساحلی آن نیز حدود 7000 کیلومتر است که حدود 1000 کیلومتر از آن (از آستارا تا رودخانه اترک) جزو سواحل ایران، حدود 2300 کیلومتر از آن جزو سواحل قزاقستان، 1642 کیلومتر جزو سواحل ترکمنستان، 825 کیلومتر جزو سواحل آذربایجان و 695 کیلومتر از آن جزو سواحل روسیه (داغستان 490 کیلومتر، کالمکیا 110 کیلومتر، آستاراخان 95 کیلومتر) میباشد. شکل (1) : نقشه دریای خزر حجم آب دریای خزر 78700 کیلومتر مکعب برآورد گردیده و طول آن حدود 1200 کیلومتر از شمال به جنوب با عرض 200 تا 450 کیلومتر محاسبه شده است. گودی این دریا در بخش شمالی، 10 تا 12 متر، در بخش میانی تا 770 متر و بیشترین عمق آن نیز 1025 متر است که عمدتاً در نواحی جنوبی آن قرار گرفته است. سطح آب دریاچه در حدود 26 تا 28 متر) برحسب سالهای مختلف) از سطح آب دریاهای آزاد، پایینتر است. این دریا از طریق ولگا و همچنین کانال ولگا- دن که مجهز به حوضچه های تنظیم سطح آب و برقراری هم ترازی آب است، به طور غیر مستقیم با دریای بالتیک و دریای سیاه ارتباط دارد. به طور سنتی دریای خزر به سه بخش تقسیم میشود. 1. بخش شمالی کم عمق ترین بخش بوده و حدود 25 درصد از سطح دریا را شامل میشود و میانگین عمق آن حدود 10 متر و حداکثر 20 متر میباشد. 2. بخش میانی حدود 36 درصد از سطح دریا را شامل میشود و دارای عمق متوسط 190 متر و حداکثر 788 متر میباشد. 3. بخش جنوبی دریای خزر که حدود 39 درصد از سطح و حجمی بیش از 65 درصد از آب دریا را شامل می شود که حداکثر عمق آن 1025 متر است.[1] شوری آب میزان شوری آب دریای خزر حدود 64/12 تا 68/12 گرم در لیتر است. میزان شوری در بخش های مختلف آن نیز متفاوت است. دمای آب متوسط دمای آب به ازای هر درجه عرض از شمال به جنوب به میزان 8/0 درجه سانتی گراد افزایش می یابد. گرم شدن آب سطح دریا تفاوت های لایه ای حرارتی با عمق 30-40 متر ایجاد می کند. در پاییز تفاوت لایه ای حرارتی کمتر مشخص می شود و در زمستان این حالت از میان می رود. رژیم باد باد نیز در دما و جریان های دریایی مؤثر است. هوای دریای خزر در زمستان ثبات و استواری منطقی ندارد. در این فصل غالباً دریا طوفانی است و جهت بادها و همچنین دمای هوا به طور دائم در حال تغییر است. بادهای دریای خزر به پنج گروه اصلی تقسیم می گردد: 1. بادهای شمال غربی که معمولاً سرعت یکنواخت دارند و بر تمام سطح دریا می وزند و از شمال غربی به جنوب شرقی تا حدود شبه جزیره آبشوران را تحت تأثیر قرار می دهند. 2. بادهای شمال- شمال غربی که به تدریج در نزدیکی شبه جزیره آبشوران تغییر جهت می دهند و به سمت شمال می وزند. 3. بادهای شمال شرقی و شرق _ شمال شرقی که ویژگی های مخصوص به خود دارند. سرعت شدیدترین بادهای این گروه 16 تا 20 متر در ثانیه است که گاهی سیکلون ها یا گردبادهای خفیفی هم ایجاد می کنند. 4. بادهای جنوبی شرقی که زمانی شدید و زمانی ملایم اند. 5. بادهای دارای سرعت متناوب با زمان وزش گاه کوتاه و گاه به صورت گردباد. در سواحل ایران بیشتر گیله وا (بادهای شمال شرقی) و دشت وا (بادهای شمال غربی) زمانی که شدت دارند، طوفان ایجاد می کنند. فون و فلور در دریای خزر 727 گونه جانوری از 374 جنس زندگی می کنند که حدود 7 درصد این تعداد صرفاً محدود به این پهنه آبی هستند. حدود 100 گونه ماهی و یک گونه پستاندار دریایی (فک) در این دریا شناسایی گردیده است. 782 گونه و زیرگونه گیاه دریایی در دریای خزر وجود داشته که از این میان 5 گونه از آنها را گیاهان آلی تشکیل داده و دیاتومه ها، با 294 گونه بیشترین گونه گیاهی را به خود اختصاص می دهند. منابع ماهی دریای خزر از لحاظ تنوع و ذخایر صید یکنواخت نیست. برای مثال کیلکای معمولی، به طور عادی در بخش های باز جنوبی دریای خزر صید میشود و تاس ماهی بیشتر در دلتای رودخانه های ولگا و اورال. تنوع زیستی ماهیان دریای خزر به دلیل گذشته زمین شناختی پیچیده این دریا، بالا و پایین رفتن قابل ملاحظه سطح آن، غیر نمکی و نمکی بودن و خصوصیات ویژه برخی از قسمت ها به لحاظ خصوصیات آب و ترکیبات شیمیایی آن است. بر اساس تقسیم بندی کاربردی ماهیان مورد بررسی به سه دسته تقسیم می شوند: ماهیان خاویاری، ماهیان استخوانی و ماهیان کیلکا. ماهیان خاویاری ماهیان خاویاری یا تاس ماهیان از خانواده اسیپنسریده Acipenseridae هستند. § انواع ماهیان خاویاری: - فیل ماهی - ماهی شیپ - تاس ماهی روسی یا چال باش - تاس ماهی ایران یا قره برون - ماهی ازون برون - استرلیاد - کالوگا ماهیان استخوانی در دریای خزر (آب های ایران) جمعاً 14 گونه و زیرگونه از ماهیان استخوانی مورد بهره برداری اقتصادی قرار میگیرد. ذخایر ماهیان استخوانی از نظر تأمین معیشت صیادان بسیار با اهمیت تلقی میشود. § انواع ماهیان استخوانی - ماهی سفید - ماهی کفال - ماهی سوف - ماهی سیم - ماهی کپور - ماهی کُلمه - ماهی ماش ماهیان کیلکا ماهی کیلکا متعلق به خانواده Clupeidae جنس Clupeonolla است. این جنس در دریای خزر سه گونه دارد: § انواع ماهیان کیلکا - کیلکا آنچوی - کیلکای چشم درشت - کیلکای معمولی رودهایی که از خاک ایران به دریای خزر می ریزند الف- تعداد رودها و مشخصات کلی آنها همانطور که پیش تر اشاره شده 864 رود کوچک و بزرگ دائم و فصلی از خاک ایران به دریای خزر می ریزند. مساحت حوضه آبریز آنها در مجموع 197760 کیلومتر مربع یعنی تقریباً 12% مساحت ایران است. مشخصات کلیه رودهایی که از ایران یا حوالی مرزهای آن سرچشمه می گیرند (مانند اترک و ارس) و به دریای خزر می ریزند عبارتند از: - طول بیشتر آنهایی که از سلسله کوه های البرز سرچشمه می گیرند کوتاه و آب آنها اغلب آنقدر کم است که حتی در مواقع طغیان هم قابل عبور هستند. - رودهای ارس، سفیدرود و اترک به طور نسبی مساحت حوضه آبریزی وسیع و طول بیشتری دارند و به همین مقدار هم آب آنها از مقدار آب دیگر رودها بیشتر است. - به علت آنکه مسیر آنها از ارتفاعات با شیب تند می گذرد در طول مسیر آبشارها و دره های عمیق و پرپیچ تشکیل داده و برای کشتیرانی مساعد نیستند. - بعضی از آنها در نتیجه عبور از زمین های شور و تلخ، املاح بیشتری به خود جذب کرده و به هنگام ریختن به دریا در فصل کم آبی شور هستند، مانند گرگان رود و رود قره سو. ب- اسامی و پاره ای مشخصات برخی از رودها همانطور که اشاره گردید تعداد رودهایی که از ایران به دریا می ریزند خیلی زیاد است که ذکر تمامی آنها میسر نیست. از این رو نام برخی از آنها ذکر می شود: - رود اترک - رود گرگان - رود قره سو (سیاه آب) - رودهای دیگر ناحیه گرگان: رودهای فندرسک، ول افرا، سرمحله، کال افرا، نوکنده، سرتاق، جفا کنده، باغو (این رود بالنسبه بزرگ است)، الوند کیا، دنگلان، کرد محله، لورا، هشت یکه، پخه، مزنک، لیوان، جرکلباد، خورشید کلا، سراج محله، کلا کیله، شاه کیله، ملا کیله، کاظم کیله، قره تپه کز، بخار کلا، کپور، جرون جه، بهرام علی کیله، سود گنجه، چهار امام، کفترخان، قرق و تقی آباد. - رود نکا (نیکا) - سفید رود خلیج ها و تالاب های ساحل جنوبی دریای خزر خلیج ها که به صورت بریدگی های کنار دریا در خشکی پیشروی کرده اند، در تمام جهات دریا دیده می شوند. خلیج های واقع در جنوب دریای خزر از مزیت عمق نسبی نیز برخوردارند که سبب شده است که از قدیم لنگرگاه خوبی برای کشتی ها باشند. این شرایط از نظر بازرگانی و حمل و نقل کالا بسیار با ارزش است. در شرایط پایین بودن سطح آب، کشتی ها اغلب قادر به حرکت نیستند مگر در مدخل و قسمت های نزدیک به آن که با کشتی های ماسه کش، گود شده­اند. اما در سال هایی که سطح آب دریا بالا است (مانند چند سال اخیر) این مسائل کمتر پیش میآید. ایران که در ساحل جنوبی خزر واقع شده است دو خلیج مهم دارد که عبارتند از: خلیج گرگان و خلیج انزلی که در این خلیج ها تالاب های میانکاله و انزلی واقع شدهاند. این تالاب ها از نظر بوم شناختی جزو مناطق حساس به حساب می آیند. خاویار ماهیان خاویاری یا استورژون، از خانواده تاس‌ماهیان، از جمله گونه‌های آب‌زی کم نظیری هستند که از قدمتی چند صد میلیون ساله که به عصر ژوراسیک باز می‌گردد بر خوردارند و از این رو ماهیان خاویار را فسیل‌های زنده جهان می‌نامند که همراه با تکاملی فیلوژنی تا به امروز باز مانده‌اند. این ماهیان به ۲۷ گونه و زیرگونه در جهان تقسیم می‌شوند که از این تعداد ۶ گونه در دریای خزر زندگی می‌کنند. ارزش ماهیان خاویاری نه به جهت استفاده از گوشت آنان که به واسطه تخم آنان است که به خاویار یا مروارید سیاه مشهور است. خاویار انواع گوناگونی دارد چون خاویار طلایی و سرخ و سیاه که البته در این میان خاویار سیاه از ارزشی قابل توجه برخوردار است. دریای خزر به تنهایی ۹۳ در صد از ذخیره خاویار و ماهیان خاویاری جهان را در خود جای داده‌است. همچنین ۵ گونه از ماهیان خاویاری ممتاز جهان نیز در این دریا زندگی می کنندکه به ترتیب کیفیت عبارت‌اند از «فیل ماهی»، «قره برون یا ماهی خاویاری ایران»، «ماهی خاویاری گلد (چالباش) یا روس»، «ماهی شیپ»، «ماهی ازون برون». فیل ماهی بزرگ‌ترین ماهی آب‌های داخلی ایران است که از نقطه نظر کیفیت خاویار رتبه اول را به خود اختصاص داده‌است نام دیگر ان بلوگا است و نمونه‌هایی از آن با وزنی در حدود ۱۴۰۰ کیلوگرم و سنی بیش از ۱۰۰ سال صید شده‌است. هر ۲ یا ۳ سال یک بار تخم ریزی می‌کند و بین ۱۴ و ۱۷ سالگی بالغ می‌شود و به واسطه بهترین خاویار، رتبه گرانترین ماهی و خاویار جهان را داراست. از قامتی معادل یک و نیم متر تا بیش از چهار متر بر خوردار است، رکورد صید آن در ایران ۶۲۰ کیلوگرم بوده‌است. قره برون یا تاس‌ماهی ایران، در حال حاضر گونه‌ای مستقل محسوب می‌شود، اما پیش‌تر آن را زیرگونه‌ای از ماهی روس می‌دانستند. «قره‌برون» به ترکی به معنای «بینی سیاه» است که از رتبه دوم ارزش بر خوردار است. در حال حاضر به واسطه تکثیر مصنوعی از نقطه نظر تعدد از گونه روس پیشی گرفته‌است. از گونه روسی بزرگ‌تر می‌باشد و کیفیت خاویاری برتر از وی را نیز دارا می‌باشد از نظر ظاهری تا حدی شبیه به هم می‌باشند گرچه رنگی تیره تر همراه با رنگ دانه‌های سفید رنگ که تا بینی وی ادامه پیدا کرده وی را از نظر ظاهری از تاس ماهی روس جدا می‌کند. وزنی معادل ۶۰ تا ۱۳۰ کیلوگرم دارد و طولی معادل ۱ متر تا بیش از ۲ متر که در فاصله ۱۲ تا ۱۴ سالگی بالغ می‌گردد. تاس ماهی روس یا چالباش در زمره گونه‌هایی است که در تمام نقاط دریای خزر یافت می‌شود و خاویار آن را نیز به اصطلاح طلایی می‌نامند که از رتبه سوم ارزش بر خوردار است و در فاصله ۱۲ تا ۱۶ سالگی به سن تخم دهی می‌رسد و بالغ می‌شود. از طولی معادل ۱ تا ۲ متر بر خوردار است و وزنی معادل ۶۰ تا ۱۰۰ کیلوگرم. ماهی خاویار شیپ معمولاً ماهی مهاجری است که به واسطه تخم‌ریزی به سواحل ایران می‌آید و در رودخانه‌های آبریز دریای خزر تخم‌گذاری می‌کند. از عمری معادل ۳۰ سال بر خوردار است، سبک وزن است و از تعدد کمی هم بهره می‌برد. از نقطه نظر ارزش در رتبه چهارم قرار دارد. با طولی بیش از ۱ متر و وزنی سبک، در فاصله ده سالگی تا ۱۴ سالگی بالغ می‌گردد و به سن تخم‌دهی می‌رسد. ماهی اوزون برون (دراکول) کوچک‌ترین ماهی خاویار دریای خزر می‌باشد که در ایران به اشتباه کلیه ماهیان خاویاری را به نام وی اوزون برون می‌نامند. از نقطه نظر کیفی در رتبه آخر قرار دارد چرا که از خاویار ریزتر و ارزانتری بهره می‌برد. از نظر تکثیر مصنوعی با مشکلاتی مواجه‌است و تعداد آن نیز در شرایط طبیعی رو به کاهش می‌رود. در ترجمه نام وی بینی دراز است. در فاصله ۸ تا۱۲ سالگی بالغ می‌شود. قامتی معادل ۱ تا ۱٫۵ متر و وزنی سبک‌تر در قیاس با دیگر ماهیان این خانواده در دریای خزر دارد. آیا خزر می میرد؟ یکی از غنی‌ترین منابع آبی جهان. دریا چه ی زیبای مان, خزر, که بخاطرعظمت و ابهتی که دارد دریایش می نامیم, سخت بیمار است. هجوم انگلها بیمارش کرد, انگلهای بس کریه, بیرحم و جان سختی چون چپاولگران و سوداگران زمین, چوب , خاویار, نفت ومواد شیمیایی بیمارش کردند. آیا ساحل زیبایش که زمانی جولانگاه رزمجویان وپیشتازان استقلال میهن مان چون مازیار و مردآویج و اسپهبدان مازندران و دیلمیان گیلان بود به صحرایی خشک بدل خواهد شد؟ میلیونها سال پیش دو قاره بزرگ بود. یکی قاره گواندوانا که شامل آمریکای جنوبی, استرالیا, آفریقا و هندوستان میشد و دیگری قاره اوراسیا شامل آمریکای شمالی, اروپا و آسیا. بین این دو قاره دریای عظیم تتیس قرار داشت. پس از تغییر و تحولات در کره زمین و تشکیل اقیانوسها و قاره های جدید دریای تتیس هم از بین رفت. دریای سیاه و آرال و خزر از بقایای آن دریای عطیم می باشند. دریای خزر در دورانهای گوناگون به اسامی کرانه نشینان آن و یا اقوام و قبایلی که گهگاه در مجاورت آن مسکن گزیده بودند نامیده می شده و تمام یا بخشی از آن به نامی موسوم بود, مانند: دریای خزران, دریای کاسپیان, دریای جرجان, دریای گیلان(یا بحرالجیل), دریای دیلم, دریای طبرستان, دریای مازندران. اعراب نخست این دریا را بحر جرجان و سپس بحر خزر نامیدند. ارسطو و بطلمیوس دریای هیرکانیه(گرگان) و ابن خلدون آن را بحر طبرستان می نامیدند. سطح دریای خزر 28 متر پایین تر از سطح دریای آزاد قرار دارد, یعنی اگر روزی به دریای آزاد وصل شود بخش جلگه ای استانهای گیلان و مازندران تماما زیر آب می روند, حداکثر عمق آن 980 متر و مساحت آن 737 هزار کیلومتر مربع می باشد, طول خطوط ساحلی (محیط) خزر 6400 کیلومتر است که 992 کیلومتر آن شامل سواحل شمال ایران می شود. مجموعا 130 ‬رودخانه بزرگ و کوچک به خزر می‌ریزند که 11 رودخانه و بیش از 100 نهر ایرانی هم جزو آنها می باشد, 75 د رصد آب دریای خزر از طریق رودخانه ولگا, ‪5درصد آن توسط رودخانه کورا در آذربایجان و ‪3‬درصد از طریق رودخانه اورال و ‪15‬درصد نیز از رودخانه‌های بزرگ و کوچک ایران تامین می‌شود. تنوع زیستی دریای خزر شامل ‪854 ‬گونه جانوری و بیش از ‪500 ‬گونه گیاهی است و زیستگاه گونه‌های جانوری و گیاهی ویژه‌ای است که در نوع خود بی‌نظیرند. نمونه بارز آن ماهیان خاویاری است که 6 گونه آن در این دریا یافت می‌شوند و از نظر جمعیت بالغ بر 85 درصد ذخایر اقیانوس‌ها را شامل می‌شود, و 95 درصد مصرف جهانی خاویار را تامین می کند. دریای خزر از نظر تنوع زیستی دارای 114 گونه, 63 زیرگونه و 140 نژاد از کمیاب‌ترین‌ ماهیان جهان است. لازم به تذکر است که 57 درصد صادرات خاویار متعلق به ایران بوده و خاویار مثل نفت و فرش از شاخص های ایرانیت در دنیا محسوب می گرددبراساس تحقیقات سازمانهای محیط زیستی به علت آلودگی دریای خزر نسل 400 نوع موجود زنده بیولوژیک در خطر است, همچنین در سمپوزیوم بین المللی ماهیان خاوری که در رامسر تشکیل شد وجود فلزات مسموم کننده بر روی بدن, جگر, طحال و گوشت ماهیان خزر تائید گردید.

    منبع مطلب : 4344.blogfa.com

    مدیر محترم سایت 4344.blogfa.com لطفا اعلامیه سیاه بالای سایت را مطالعه کنید.

    جواب کاربران در نظرات پایین سایت

    مهدی : نمیدونم, کاش دوستان در نظرات جواب رو بفرستن.

    میخواهید جواب یا ادامه مطلب را ببینید ؟
    ناشناس 4 ماه قبل
    0

    کدوم رود به دریای خزر میریزد

    مهدی 2 سال قبل
    0

    نمیدونم, کاش دوستان در نظرات جواب رو بفرستن.

    برای ارسال نظر کلیک کنید